Proemium.

eſt diſcipline inuigilare ⁊ cū tota animi volūtate applicare ad ꝓficiendū in ea ẜm v̓g. quē ſequit̉ Io. an. ⁊ archi. in. c. cū de diu̓ſis. de pͥuil̓. li. vj. ⁊ hec diffinitio nō.prie cōpetit doctori qͥ doctus ⁊ eruditꝰ eē dꝫ ⁊ ꝓuectꝰvt in. c. p̄alle. in fi. de magiſ. ⁊ in. l. magiſtros. C. de proſ. ⁊ medi. lib. x. ⁊ in. c. cū ex eo. de elec. li. vj. ⁊ in p̄all̓. c.portꝫ. ¶ Itē doctor non dr̄ ꝓprie ſtudere. ſꝫ alijs viāip̄am ſcīam exponere ſeu alijs tradere. vt dicitroemio. ff. poſt prin. ⁊ in. §. incipiēte. iō Io. an.zula cū quid ꝓbibet̉. de re. iur. li. vj. ī mercu. ml̓tūtauit de illa qōne: Nunqͥd ꝟtute priuilegij ꝑ qͣꝯceſſum ē ſtudentibꝰ in bononia lꝫ a iure ſit ꝓhibiturvt poſſint ibi audire ius ciuile ⁊ in eo libere ſtudere nūquid poſſint tute hoc ius legere et in eo doctorari. Etpoſt factū ꝟo nō creditante factū conſulit ꝙ caillos incidiſſe in canonēztum ad p̄miſſam qōneꝫbn̄ puto ꝙ ſi priuilegiū ē fauorabile appellatōne ſcholariū comp̄hendit̉ maxime legēs.nō comp̄hendit̉ qꝛ non ꝓprie ſtuodicam .jͣ. de ſalutatōne ī illa qōnlarium comp̄hendat̉ doctor. ⁊ amio. fforū.quē allegat dn̄s anto. rn̄deo ꝙ ibi capit̉ ſtudiū ꝓ locoſtudij. nā maxime ex doctoribꝰ ꝑagit̉ ſtudiūl. magiſtros. ita etiam capit̉ in. c. cū ex eo. de ele. li. vj. exc. cūⁱ de diu̓ſis. p̄alle. Fatēdum ē tn̄ ꝙ actꝰ legēdi ē cōisdoctori ⁊ ſcholaribꝰ. vn̄ etiam ſcholares dicūtur legere. vt aꝑte pꝫ in. c. non magno. ne cle. vel mo. ⁊ in p̄allc. cū ex eo. De doctore ꝓbat̉ in cle. j. de magiſ. ⁊ hͦ verex ꝓpo ſignificato vocabuli. ſꝫ vtoquēdi hꝫ oppoſendūtur ex cōi vſutum: qͥa tm̄ doctores legētes comloquēdi. ⁊ iō incidenter examināsqueſtioNunqͥd vſus loquēdi p̄ferat̉ ꝓprio ſignificato vocabuli. Et ꝓ intellectu p̄mitte ꝙ ethymologia dat ꝓprium intellectū ꝟbis vt pꝫ in. c. forus. jͣ. de ver. ſig. ⁊ in. c.clericos. xxj. di. optime facit tex. in. l. ſi pupillus. §. territoriū. ff. de ver. ſig. ⁊ ꝯclude breuit̓ ptꝰ bart. in proemioffoꝝ. ⁊ in. l. inſtr̄oꝝ. ff. de fi. inſtru. aliquid etiā ꝑ eū videin aucͣ. ſacr̄a. C. ſi aduer. ven. ꝙ vſus loquēdi ꝑfert̉ ꝓprio ſignificato vocabuli. vt in. l. labeo. ff. de ſuꝑ. leg. ⁊in p̄alle. §. qd̓ tn̄ caſſius. ⁊ in p̄alle. c. ex lr̄is. etiam in māſtricta. ⁊ hoc etiā ſequit̉ bar. in. l. non dubiū. C. de legi.vbi no. dicit ſtatuta intelligēda ẜm cōem vſum loquēdi. hinc ē ꝙ lꝫ appell̓one filioꝝ ex ꝓprio ſignificato vehendant̉ nepotes. vt dicit tex. in. l. licabuli etiā comberoꝝ. ff. de verb. ſig. tn̄ ꝓpter cōem vſum loquēdi nōcomp̄hendunt̉ nepotes. vt eſt tert. inſtit. qui da. tu. tepoſ. in fi. ⁊ vide ibi ꝑ glo. hoc etiā dictū aꝑte ſentit ī ſimili Io. an. in. c. fundamēta. de ele. li. vj. in nouella. vbdic̄ ꝙ lꝫ appell̓one nepotis tm̄ comp̄hendat̉ deſcēdēsex filio vel filia. vt pꝫ in. l. j. ⁊ in. l. iuriſcōſultꝰ. ff. de gradi. ⁊ in. c. ad apl̓icam. al̓s ad ſedē. xxxv. q. v. ⁊ pꝫ etiamin arbore ꝯſanguinitatis ⁊ affinitatis. tn̄ ex cōi vſu lodit̉ etiāius fratris vel ſororis. ⁊ ꝓpiquēdi comp̄heiſtū vſum loquēdi ꝯcludit ibi talē nepotē includi etiāin diſpōne illius. c. qͥ ē valde odioſa. Fede. de ſenis ī cōſi. xxxviij. noluit deſcendētes ex fr̄e vel ſorore comp̄hēdi appell̓one nepotū in maͣ odioſa lꝫ aliqn̄ impropriētur vocabula. Sꝫ dictū Fede. puto reſtringenduꝫ qn̄hoc non hꝫ cōis vſus loquendi al̓s aūt dictū ſuū nō ꝓcederet ꝑ p̄dicta. Et dicit But. hoc ꝓcedere etiam ſiſtatutū dictaret verba debere intelligi vt iacēt: ſecꝰ dic̄in legibꝰ conditis a iuriſperitis. qꝛ tūc ẜm eū verba relegis. qꝛ tūc debent intelligi verba ẜm cōem vſū ſecꝰ aūtſi ſex comp̄henderet multa loca: vbi non ē talis vſus loquēdi. qꝛ tūc verba intelligunt̉ ꝓprie ⁊ non regulāturab vſu loquēdi. Itē addit ⁊ aliud notabile vicꝫ ꝙ ſi ſtatutū dictaret verba debere intelligi nullo extrinſecusaddito vel intellecto ꝙ tūc debēt intelligi non ẜm vſū

loquēdi. qꝛ ille intellectus ē extrinſecus .ſ. ẜm ꝓpriū ſiſpondet ꝙ ſūt ip̄e conſtōnes ⁊ decretales epl̓e ſub ſingulis titul̓ collocate. Hec ꝑticula glo. pōt dupl̓r inteligi ẜm Io. an̄. Primo ꝙ ip̄a collocatio conſtōnuꝫ ſitmaͣ. ⁊ ẜm hoc glo. non bn̄ diceret. qꝛ hec collocatio facit hoc volumē ⁊ volumē non ē ma ſuipſius. Poteſt ⁊ſcd̓o intelligi de decretalibꝰ ꝓut primitus exͣuagabāt̉⁊ ẜm hoc glo. bn̄ dicit ꝙ ip̄e decretales exͣuagātes fuerūt ⁊ ſunt maͣ huius cōpilatōnis. vt exp̄ſſe colligit̉. jͣ. inꝓemio. §. ſane. ⁊ adu̓te qꝛ hͦ ꝓcederet inqͣꝫtū Greg. nihil de ſuo poſuit ſꝫ reſpectu iuriū ꝑ eū editoꝝ. maͣ ē illaq̄ ē in hac ſcīa. ⁊ dicūt quidā vt refert hic Io. an̄. qꝛ maͣē bonū cōe ſicut ē in ſcīa morali. ⁊ ꝓ hoc. l. j. ff. de iuſti.⁊ iu. ibi: iuſticia ē ars boni ⁊ equi ⁊cͣ. Sꝫ veritas ē ꝙ maͣhuius cōpilatōnis. nō dico ſcīe ſunt ip̄e decretales. ſꝫin bonū cōe. hͦ eī intēdit lex vt ſeparet equu⁊ iuſtū ab iniuſto. vt in p̄alle. l. j. ⁊ in. c. ad fidē.⁊ de hoc etiā. jͣ. tangā. ¶ Tercio q̄rꝯpilatōne. Et rn̄det vt his lecnere inter equū ⁊ iniquū ⁊c̄. Ex hae nō ſequit̉ ad legere. vn̄ p̄t eſtml̓tiplex ē legere. qn̄qꝫ .n. qͥs legitcorticē. vt ſūt qͥ legūt ſuꝑficialiter ⁊ nō intelligunt.ūt legere oculo mētis ⁊ cordis. vt ſūt legētes ⁊ inelligētes. Aliqd̓ ē lege̓ mētale. vt ſūt legētes ea q̄ ſuntdeleta ꝑ pͥncipiū et finē. ad hͦ. c. int̓ dilectos. de fi. inſtr.gi. ff. de his q̄ ī teſta. delē. et hͨ faciūt adcludat ſi dicat ſe ſcire eo ꝙā ſcīe. qꝛ potuit leſufficit ꝙ reddatgere nō tn̄ intelligeui ⁊ audiui qꝛ pn̄scām ꝓpinquā ſenſuue. et ex dicto deerā. nā dc̄m teſtea reddit cām qꝛ leclarat̉ cā. nā ſi pͦ diellige̓ ꝙ ip̄e legēdo ītellexitgit vl̓ pn̄s erat:iuit. ad hͦ qd̓ no. Io. an. ī. c. ij. d̓et adhibēdo pn̄tiāitor. ff. de auc. tur. et vide qd̓teſt. li. vj. elicta fac̄. l. dieꝫ ꝓferre. §.tellectualeꝫ. ad hͦiente nō dr̄ qͥs lec. ꝑlectisnente et ꝑ int̓pretatōꝫ hēatī ip̄e error exprimit̉ inpunientia leph̓ie ſup. et exponaponat̉ hͨ ſcīa. et dicit ꝙ ethice .i.diuidit̉ intis .i. morqꝛ ethica q̄ titeles ꝯpoſuſticā ecormicā et politpoliticorum.it̓ qͥs dꝫ ſeip̄m rege̓ etMonaſtica ē ſcīa tractans queē vnuꝫ. Economicaꝟtuoſe viuere. et dtractat de regimine familie qual̓r qͥs dꝫ regere ſuā familiā honeſte et ꝟtuoſe. Politica ꝟo tͣctat d̓ regimīeciuitatū. vn̄ hͨ ſcīa iurꝭ comp̄hēdit omīa iſta tria. q̄ tramio. §. iōqꝫctat qual̓r qͥs dꝫ ſeip̄m regere vt pꝫibi vt honeſte viuat. itē qual̓r dꝫ regere familiam et ſehr̄e circa alteꝝ vt pꝫ ibi alteꝝ nō ledat. itē qual̓r debetalios regere et ciuitates gubernare. vt pꝫ ibi ius ſuum⁊cͣ. et. ff. de offi. p̄ſi. l. ꝯgruit. et. c. j. de offi. or. cū ſi. Adute tn̄ ꝙ lꝫ hͨ ſcīa iurꝭ ſubijciat̉ ethice nō tn̄ ꝓpt̓ hͦ infert̉ꝙ ſcīa moral̓ q̄ ꝯtinet̉ ī libris ariſtotel̓ ſit nobilior iſtaīmo iſta nobilior illa inqͣꝫtū magꝭ ſpecifice tractat demoribꝰ. nā qd̓ illa tradit ī genere et īcōfuſo hͨ ſcīa iuristradit ī ſpē et ī ꝑticl̓ari. et iō hͨ notabilior et nobilior ēſcīa qua cognoſco te eſſe petꝝ qͣꝫ illa qua cognoſco te