⁊ homīe dignꝰ. vt tuliꝰ dic̄ ibidē. hꝰ mōiautē ẜm regulā racōis ordinat̉. habitusautē ẜm rōem oꝑans eſt v̓tus moralis. ⁊ideo circa ludos poteſt eſſe aliquā virtusquā ph̓s eutropoliā nomīat. et di aliquiſeutropelus a bona ꝯuerſione. qꝛ ſcꝫ beneꝯuertit aliqua dicta uel facta in ſolaciū.et inꝙͣtum ꝑ hac v̓tutem homo refrenat̉ab immoderātia ludoꝝ ſub̓ modeſtia ꝯtinet̉ Ad̓. j. gͦ dd̓. ꝙ ſic̄ dictū ē iocōſa debent ꝯgruere negocijs ⁊ ꝑſonis. vn̄ et tuliꝰ dic̄ ī. j. rethoricoꝝ ꝙ qn̄ auditores ſūtd̓fatigati nō eſt mutile ab aliqua renouaaūt ridiculoſa oratorē inciꝑe ſi tam̄ rei dīgnitas nō adimit iocādi facultatem doctrina autē ſacra maximis rebꝰ intendit.ẜm illud ꝓuer. viij. audite quoniā rebusmagnis locutura ſum. vnide ambro. nō excludit vniuerſaliter iocū a cōuerſationehumana ſed a doctrina facra. vn̄ p̄mittitlicet interdum honeſta ioca ac ſuauia ſinttamen ab eccleſiaſtica regula abhorrent̉.qm̄ qui in ſcripturis ſanctis non reꝑimusea quēadmodum vſurpare poſſumusAd ij. dd̓. ꝙ verbum illud criſo. eſt intelligendum de illis qui immoderate ludisvtuntur et precipue eoꝝ qui finem in delectatione ludi cōſtituūt. ſicut de quibꝰdam dicitur ſapien. xv. eſtimauerūt eſſeludum vitā noſtrā. contra qd̓ dicit tulliꝰin j. de offi. nō ita generati a natura ſumus vt ad ludum et iocū facti eſſe videamur. ſed ad ſeueritatem potius. et ad qdam ſtudia grauiora atqꝫ maiora Adiij. dd̓. ꝙ ip̄e operationes ludi ẜm ſuamſpeciē non ordinantur ad alique finem.ſed delectatio que in talibꝰ actibus habetur ordinatur ad aliqua aīe recreatīonem et quietē. et ẜm hoc ſi fiat moderatelicet vti ludo. vn̄ tullius dicit in j. de offi.ludo et ioco vti quid ē licet ſed ſicut ſomnō et quietibus ceteris tunc cum grauibꝰſerioſiſqꝫ rebus ſatiſfecerimusD iij. ſic proceditur videtur ꝙ inſuperfluitate ludi non poſſit eſſepeccatū. illud enim qd̓ excuſat apeccato nō videtur eſſe peccatū. ludusenim excuſat a peccato. multa enim ſi inſerio fierent grauia peccata eſſent. q̄ quidem ioco facta vel nulla vel leuia ſūt. gͦvidetur ꝙ in ſuperhabundantia ludi nōſit peccatū P oīa alia vicia reduicunturad ſeptem viciā capitalia vt grego. dicitxxxj. mō. ſed ſuperhabundantia in ludisnon vidētur ad aliqd̓ reduci capitaliū vicioꝝ gͦ videt̉ ꝙ nō ſit peccatū h maxime hiſtriones videntur in ludo ſuperhabundare qui tota vita ſua ordinant ad ludēdū. ſi ergo ſuperhabūdantia ludi eſſetpeccātū tunc omnes hiſtriones eſſent inſtatu peccati. peccarent etiam omnes quieoꝝ miniſterio vterent̉ vel qui eis aliqualargirētur tanꝙͣ peccati fautores qd̓ videtur eſſe fal̓ſum. legitur enim in vitiſpatrū. ꝙ beato pafrucio reuelatū eſt ꝙ quidam ioculator futurus erat ſibi conſors īvita futura Sed cōtra ē qd̓ ſuper illudꝓuer. xiiij. riſus dolore miſcebitur. et extrema gaudij. luctus ꝯccupat. dicit glo. luctus perpetuus. ſed in ſuperfluitatē ludieſt moderatus riſus et mordinatū gaudiū. ergo eſt ibi peccatū mortale cui ſolidebetur luctus perpetuus Rn̄º dd̓. ꝙin omni eo qd̓ ē dirigibile ẜm rōnem ſuperfluū dicitur qd̓ regulam rōnis exceditdiminutum aūt dicit̉ qd̓ deficit a regularōnis dictū eſt aūt ꝙ ludrica ſiue iocoſaverba vel facta ſūt dirigibilia ẜm rōnemet ideo ſuperfluū in ludo accipitur vt excedit. qd̓ quidem poteſt eſſe duplicitervno modo ex ip̄a ſpecie actionum q̄ aſſununtur in ludum qd̓ quidem iocandi genus ẜm tulliū dicitur eſſe illiberale peculans flagicioſum obſcenū. qn̄ ſcꝫ aliquiscauſa ludi vtitur turpibus verbis vel factis vel etiā hijs que vergunt in ꝓximi nōcumentū que de ſe ſūt peccata mortalia.et ſic patet ꝙ exceſſus inludo eſt peccatū mortale. alio aūt modo poteſt eſſe exceſſus in ludo ẜm defectū debitarū circūſtantiaꝝ. puta cū aliqui vtuntur ludo vl̓temporibus vel locis indebitis aut etiamp̄ter cōuenientiam negocij ſeu perſone ethoc quidē qn̄qꝫ poteſt eſſe peccatū mortale ꝓpter vehementiā affectus ad ludūcuius delectationem preponit aliquis d̓delectationi dei vel eccleſie talibus ludisvti non refugiat qn̄qꝫ aūt eſt peccatumveniale puta ſi aliquis non tantū afficit̉ad ludum qd̓ ꝓpter hoc velit aliquid cotra deū cōmittere Ad j. ergo dd̓. ꝙ aliqua ſūt peccata ꝓpter ſolam intentionemquia in miuriam alicuius fiunt quā quidēintentionem excludit ludus cuiꝰ intencōad delectatione fert̉ non ad iniuriam alicunis et in talibus ludus excuſat a peccato vel peccatū diminuit. quedam vero ſūtque ẜm ſua ſpeciē ſūt peccata ſicut homicidium fornicatio et ſimilia. et talia nonexcuſantur per ludum quinmo ex hijs ludus redditur flagicioſus et obſcenusAd ſecundum dd̓. ꝙ ſuperfluitas in ludopertinet ad ineptā leticiā ꝙͣ grego. diciteſſe filiā gule. vn̄ exo. xxxij. d̓r ſedit popilꝰ maducare ⁊ bibere ⁊ ſurrexerūt ludereAd. iij. dd̓ ꝙ ſicut dictū eſt ludus eſtneceſſariꝰ ad ꝯuerſacōem hūane vite adoīa autē que ſūt vtilia ꝯuerſaconi hūane