Druckschrift 
Summa theologiae : P. 2,2
Einzelbild herunterladen
 

circa alias materias poteſt aliquidrecte fieri niſi ẜm eſt preordinatūrationem cognoſcētem. et ideo per priusſtudioſitas cognitionem reſpicit cūicūqꝫmaterie ſtudium adhibeatur Ad ij. dd̓ ex affectu hominis trahitur mens eiꝰad intendedum hijs ad que afficitur ẜmillud Math̓. vj. vbi eſt theſaurus tuus ibieſt et cor tuū. et quia circa ea de quibuscaro fouetur maxime caro afficitur ꝯn̄s ē cognitio hominis verſetur precipue circa ea quibus caro fouetur. vt ſcꝫ homo inquirat̉ qualiter optime poſſit carni ſueſubueīre. et ẜm hoc curioſitas ponit̉ circaea ad carne ꝑtinet rōe eoꝝ ꝑtinet adcogͥtionē Ad iij. dd̓. auaricia īhiat adlucra cōquirenda ad qd̓ maxime neceſſaria eſt quēdā ꝑiciā terrenaꝝ rerū. et ẜmhoc ſtudium attribuitur hijs que ad auariciam ſpectant.D ij. ſic ꝓceditur videt̉ ſtudioſitas ſit temꝑantie ꝑs. ſtudioſus emī dicit̉ aliquis ẜm ſtudioſitatē. ſed vniuerſaliter omnis v̓tuoſus vocatur ſtudioſus vt patet ph̓m qui f requenter ſic vtitur noīe ſtudioſi. ergo ſtudioſitas ē generalis virtus et non ē parstemꝑantie P ſtudioſitas ſic̄dictū eſtad cognitionem ꝑtinet. ſed cognitio nonꝑtinet ad virtutes morales ſunt in appetitiua aīe parte. ſed magis ad intellectuales ſunt in parte cognoſcitiua. vn̄et ſollicitudo ē actus prudentie vt ſuprahabitum ē. ergo ſtudioſitas nōē parspantis Pꝯͣ. virtus ponitur pars alicuiꝰprincipalis virtutis aſſimilat̉ ei quantūad modum. ſed ſtudioſitas non aſſimilat̉tꝑantie quātū ad modū quia tꝑantie nome ſumit̉ ex quadā refrenaconē vn̄ magisoppont̉ vicio qd̓ eſt in exceſſū nomen aūtſtudioſitatis ſumitur econtrario ex applicatione aīe ad aliquid. vn̄ magis videturopponi vicio qd̓ eſt in der̓ectū ſcꝫ negligetie ſtudendi quā vicio qd̓ ē in exceſſu ſcꝫcurioſitati. vnde propter hoꝝ ſimilitudinem dicit yſi. in li. ethimo. ſtudioſusdicit̉ quaſi ſtudijs curioſus. ergo ſtudioſitas eſt pars temꝑantie Sed contra ēqd̓ augꝰ. dicit in li. de moribus eccīe. curioſi eſſe prohibemur qd̓ magne temꝑantie munus eſt. ſed curioſitas prohibeturper ſtudioſitatem moderatam. ergo ſtudioſitas eſt pars temꝑantie Rn̄º dd̓. ſicut ſupradictum eſt ad temperantiapertinet moderari motus appetitus neſuperflue tendat in id qd̓ naturalitercupiſcitur ſicut aūt homo naturaliter concupiſcit delectationes ciboꝝ venereoꝝẜm naturam corporalem. ita ẜm animamnaturaliter deſiderat cognoſcere aliquidvnde et ph̓s dicit in principio methaph̓. omnes homines naturaliter ſcire deſiderant. moderatio autem huiuſmodi appetitus pertinet ad virtutem ſtudioſitatis. vnde conſeques eſt ſtudioſitas ſitpars potentionalis temperantie. ſicuttus ſecundaria ei adiuncta vt principali virtuti. et ꝯpreheditur ſua modeſtia ratione ſuperuis dicta Ad j. ergo dd̓.prudentiā eſt cōpletiua omnium virtutūmoraliū vt dicitur in vj. eth̓. inquantūcognitio prudentie ad omnes virtutestinet intantum nomen ſtudioſitatis queproprie circa agnitionem eſt ad omnestutes deriuatur Ad ij. dd̓. actus cognoſcitiue virtutis imꝑatur a vi appetitiua que eſt motiua omni virium vt ſupradictum eſt. ideo circa cognitionem duplex bonum poteſt attendi. vnum quidēquantū ad ipſum actum cognitionis. tale bonum pertinet ad v̓tutes intellectuales. vt ſcꝫ homo circa ſingula eſtimet verum. aliud aut bonum eſt qd̓ pertinet adactum virtutis appetitiue vt ſcꝫ homo habeat appetitum rectum applicandi vincognoſcitiuam ſic vel aliter ad hoc vel adillud et hoc pertinet ad virtutem ſtudioſitatis. vnde cōputatur inter virtutesrales Ad tercium dicendum ſicutph̓s dicit in ij. eth̓. ad hoc homo fiat.virtuoſus oportet qd̓ ſeruet ſe ab hijs adque maxime inclinat naturā. et inde ēquia natura precipue inclinat ad timendum mortis ꝑicula ad ſectandum delectabilia carnis. et quia laus virtutis fortitudinis precipue̓ conſiſtit in quadam firmitate perſiſtendi contra huiuſmodi pericula et laus virtutis temperantie in quadam refrenatione a delectabilibus carnis. ſed quantum ad cognitionem in hoīecontraria inclinatio. quia ex parte animeinclinatur homo ad hoc cognitione rerum deſidaret. et ſic oportet vt laudabiliter homo huiuſmodi appetitum refrenetne immoderate rerum cognitioni intendat. ex parte vero nature corporalis homo inclinatur ad hoc vt laborem imquiredi ſcientiam vitet. quantum ergo ad pri ſtudioſitas in refrenatione cōſiſtit. etẜm hoc ponitur pars tēperātie. ſed quātum ad ſcd̓m laus virtutis huiuſmodiſiſtit in quadam vehementiā intentionisad ſcientiam rerū percipiendam. et exnominatur. primū autem eſt eſſentialiushūic virtuti ſcd̓m. nam appetitꝰ cognoſcendi per ſe reſpicit cognitioneꝫ ad quāordīat̉ ſtudioſitas. ſed labor addiſcēdi ēīpedimētū qd̓dā cognicōis vn̄ reſpicit̉