¶ c vvjFinde cōſiderandum eſt de vijcijs oppoſitis veritati. Et premō de mēdacio. Secūdo deſimulatōe ſiue ypocriſi. Tertio de iactatio et oppoſito vicio. Circa mēdacium querunt̉ i. Primo vtꝝ mēdacium ſemꝑ opponat̉ veritatiquaſi cōtinens falſitatē. Secūdo de ſpeciēbus mēdacij. Tertio vtꝝ mēdacium ſemꝑſit peccatū. Quarto vtrum ſit peccatummortale.D i. ſic procedit̓. videt̉ ꝙ mēdaciūnō ſemꝑ opponat̉ veritati. oppoſitaem̄ nō pn̄t eſſe ſimul. ſed mēdaciūꝫſimul poteſt eſſe cum veritate. qui em̄ veꝝloquit̉ quod falſum eſſe credit mentit̉. vtaugꝰ dicit in li. cōtra medacium. ergo medacium nō opponit̉ veritati. Pͣ. virtusveritatis nō ſolū cōſiſtit in verbis ſed etiaꝫin factis. quia ſꝫm ph̓m n. iiij. eth̓. ſecūduꝫhac virtutem aliquis veꝝ dicit in ſermoneet in vita. ſed medacium conſiſtit ſolum inverbis. d̓r em̄ ꝙ mēdacium eſt falſa vocisꝓlacio. ſic ergo videt̉ q mēdacium nō directe opponit̉ virtuti veritatis. Pͣ. augꝰdic̄ ī li. cōtra mēdaciū. ꝙ culpa mētientis ēfallēdi cupiditas. ſed hoc n̄ oppoīt̓ veritati ſed magis beniuolētie vel iuſtitie. gͦ medacium nō opponit̉ veritati. Sed cōtra ēꝙ augꝰ dicit in li. contra medacium. nemodubitet mētiri eum qui falſum enūciet cauſa fallēdi. quapropter enutiatio falſi cū v̓oluntate ad fallēdum ꝓlata manifeſtū eſtmēdacium. ſed hoc opponit̉ veritati. ergomēdaciū veritati opponit̉ Rn̄º dd̓. ꝙ actus moralis ex duobus ſpecie ſortit̉ ſcꝫ exobiecto et ex fine. nam aliquis finis eſt obiectum volūtatis que eſt primū mouens inmoralibus actibus potētiā autem a volūtate mota habꝫ ſuū obiectū quod eſt ꝓximūobiectū volūtarij actus. et ſe habet in actuvolūtatis ad fine ſic̄ materiale ad formalevt ex ſupra dictis patet. dictum eſt autē ꝙvirtus veritatis et ꝑ coſequens oppoſita vicia in manifeſtatōe ꝯſiſtit que fit ꝑ aliquaſigna. que quidem manifeſtatio ſiue enutiatio eſt ratōis actus cōferentis ſignū adſignatum. omnis em̄ repreſentatio cōſiſtitin quadam collatōe que ꝓprie ꝑtinet ad rationem. vnde et ſi bruta animalia aliquidmanifeſtēt nō tamē manifeſtatione intendunt ſed naturali inſtinctu aliquid aguntad quod manifeſtatio ſequit̉ inquatum tn̄hmoī manifeſtatio ſiue enutiatio eſt actusmoralis oportet ꝙ ſit volūtarius et ex intetione volūtatis dependēs. obiectū autemapriū manifeſtatōis ſiue enūtiationis eſtverum vel falſum. intētio vero volūtatis inoddinite poteſt ad duo ferri. quoꝝ vnumeſt vt falſum enuntiet̉. aliꝰ quidē eſt effectus ꝓprie falſe enuntōis vt ſcꝫ aliquis fallatur ſi ergo iſta tria cōcurrant ſcꝫ qd̓ falſum ſit id quod enuntiat̉ et ꝙ aſſit volūtaſfalſum enūtiandi et iteꝝ intētio fallēdi tūceſt falſitas materialiter quia falſum dicit̉et formaliter volūtatem falſum dicēdi. eteffectiue ꝓpter volūtatem falſitatē exprimendi ſed tn̄ ratio mēdacij ſumit̉ a formalifalſitate. ſcd̓m hoc ſcꝫ ꝙ aliquis habet voluntatem falſum enutiandi. vn̄ et mēdaciūnominat̉ ex eo ꝙͣ cōtra mētem d̓r. et ideoſi quis falſum enutiet credēs illud verumeſſe. eſt quidē falſum materialiter et nō formaliter. quia falſitas eſt p̄ter intentioneꝫdicētis. vn̄ nō habet ꝑfectam ratione mendacij. id em̄ qd̓ p̄ter intētionem eſt ꝑ accidens ē. vn̄ nō pōt eſſe ſpecifica differētiaſi vero formaliter aliquis falſum dicat hahet volūtatem falſum dicēdi licet ſit veruꝫid quod d̓r. inquatum tamē hmōi eſt actusvolūtarius et moralis habet ꝑ ſe falſitateꝫet ꝑ accidēs veritatem. vn̄ ad ſpeciē mendacij ꝑtingit. ꝙ aūt aliquis intedit falſitatem in opinione alterius cōſtituere fallendo ip̄um nō ꝑtinet ad ſpēm mendacij ſedad quadam ꝑfectionem ipſiꝰ. ſic et in rebus naturalibus aliquid ſpēm ſortit̉ ſi formam habeat etiā ſi deſit forme effectꝰ ſic̄patet in graui quod violēter ſurſum detinetur ne deſcēdat ſcd̓m exigentiam ſue forme. ſic ergo patet ꝙ mēdacium directe etformaliter opponit̉ v̓tuti veritatis. Adi. ergo dd̓ ꝙ vnumqd̓qꝫ magis iudicat̉ ſꝫmid qd̓ eſt in eo formaliter et ꝑ ſe quā ſcd̓mid qd̓ eſt in eo materialiter et per accidēset ideo magis opponit̉ veriati inquatumavirtus moralis ꝙ aliquis dicat veꝝ intendens dicere falſum ꝙͣ ꝙ dicat falſum intēdens dicere veꝝ. Ad ij. dd̓. ꝙ ſicut augͥ.dicit in ii. de doc. criſti. voces p̄cipuum locū tenēt̓ īter alia ſignā et iō cū d̓r ꝙ mēdaciū eſt falſa vocis ꝓlatio. nomīe vocis ītelligit̉ oē ſignū. vn̄ ille qui aliqd̓ fl̓m nutibꝰſigͥficare ītederet non eſſꝫ a mēdacio īmūisAd. ij. dd̓ ꝙ cupiditas fallendi ꝑtinet adꝑfectionē mēdacij nō autē ad ſpem ipſiusſic̄ nec aliquis effectus ꝑtinet ad ſpeciemſue cauſe.d. ij. ſic ꝓcedit̉. videt̉ ꝙ mendaciūinſufficiēter diuidit̉ ꝑ mendaciū oſficioſum. iocoſum et ꝑnicioſum. diuiſio enī eſt danda ſcd̓m ea q̄ ꝑ ſe ꝯneniūtrei vt patꝫ ꝑ ph̓um in. viij. eth̓. ſed intētioeffectus eſt p̄ter ſpēm actus moralis. et ꝑaccidēs ſe habꝫ ad aliū vt videt̉. vn̄ et infiniti effectus poſſunt cōſequi ex vno actu.hec autē diuiſio dat̉ ſꝫm intētōnem effectꝰnā mēdaciū iocoſum eſt qd̓ fit cauīa ludi