QA2eius fit opere corporali. et ideo ꝓ eius recompenſacōe licet pecuniā acciꝑe. alio quinulli artifici liceret de arte ſua lucrari.Ad. iij. dd̓. ꝙ iudex ⁊ teſtis ꝯmunes ſuntvtriqꝫ ꝑti. quia iudex tenet̉ iuſtā ſentētiādare et teſtis tenet̉ verum teſtimoniū dicere. iuſtitia autē ⁊ veritas nō declināt invnā ꝑtem magis qͣ in aliam. ⁊ ideo iudicibus de publico ſūt ſtipendia laboris ſtatuta. ⁊ teſtes accipiūt nō quaſi p̄ciū teſtimonij ſed qͣſi ſtipendiū laboris expenſasvel ab vtraqꝫ ꝑte vel ab ea a qua inducunt̉qꝛ nemo militat ſtipendijs ſuis vnqͣm. v.dt̉. j. ad coꝝ. ix. ſed aduocatus alterā ꝑtētm̄ defendit. ⁊ ideo licite pōt p̄ciū acciꝑea ꝑte quā adiuuat.Einde ꝯſiderandū eſt de iniurijs verboꝝ que inferunturextra iudiciū. Et primo deꝯtumelia Scd̓o de detractione. Tercō de ſuſurracōneQuarto de maledictione. Circa primū querūtur. iiij. Primo quia ſit ꝯtumelia Scd̓o vtꝝ oīs ꝯtumelia ſit pctm̄ mortale. Tercō vtꝝ oporteat ꝯtumielioſosreprimere Quarto de origine ꝯtumelie.D. j. ſic ꝓcedit̉. vl̓ ꝙ ꝯtumelia nōꝯſiſtat in verbis. ꝯtumelia enī importat quoddā nocumientū ꝓximoillatum cū ꝑtineat ad iuſtitiam. ſꝫ verbanullum nocumentū vident̓ inferre ꝓximonec in rebus nec in ꝑſona. gͦ ꝯtumelia nōꝯſiſtit in v̓bis Pͣͣ. ꝯtumelia videt̉ ad qͣnd̓am dehonoracōem ꝑtinere. ſed magis aliquis pōt inhonorari ſeu vituꝑari factisꝙͣ verbis. gͦ videt̉ ꝙ ꝯtumelia nō ꝯſiſtitin v̓bis ſed magis in factis Pͣ. dehonoracō que fit in verbis verius dt̄ ꝯuiciū velimproperiū. ſꝫ ꝯtumelia videt̉ differre acōuicio ⁊ ab imꝓperio. gͦ ꝯtumelia nō cōſiſtit in v̓bis Sed ꝯtra. nihil auditu ꝑcipit̉ niſi verbū. ſed ꝯtumelia auditu ꝑcipitur. ẜm illud. jere. xx. audiui ꝯtumelias īcircuito. gͦ ꝯtumelia eſt inverbis Rn̄dd̓. ꝙ ꝯtamulia importat dehonoracōemalicuiꝰ. qd̓ quidem ꝯtingit dupliciter. cūenī honor aliquā excellentiam ꝯſequaturvno mō aliquis aliū dehonorat cū priuateū excellencia ꝓpter qͣ habebat honoremquod quidē fit ꝑ pcta factoꝝ. de quibussͣ dictū eſt. alioº cū aliquis id qd̓ eſt ꝯtrahonorē alicuiꝰ deducit innotentiā eius ⁊alioꝝ. ⁊ hoc ꝓprie ꝑtinet ad ꝯtumeliā qd̓quidē fit ꝑ aliqua ſigna. ſꝫ ſicut augꝰ. dic̄in. ij. de doct. xp̄ia. omīa ſigna verbis cōꝑata pauciſſima ſūt. verba enī inter hoīesobtinuerunt principatū ſignificandi quecūqꝫ animo ꝯcipiūt̉. ⁊ ideo ꝯtumelia ꝓp̓loquendo in v̓bis ꝯſiſtit. vn̄ yſid̓ꝰ. in liº.ethimo. ꝙ ꝯtumelioſus dt̉ aliquis quia velox eſt et tumēt v̓bis iniurie qꝛ tn̄ etiam ꝑfacta aliqua ſignificat̉ aliquid que in hocꝙ ſignificant̉ habent vim v̓boꝝ ſignificancui. inde eſt ꝙ ꝯtumelia extenſo noīe etiāin factis di. vn̄ rō. j. ſuꝑ illud ꝯtumelioſos ſuꝑbos dicit glo. ꝙ ꝯtumelioſi ſunt qͥdictis vel factis ꝯtumelioſis ⁊ turpia inferunt. Ad. j. gͦ dd̓. ꝙ v̓ba ẜm ſuā eſſentiāid eſt inqͣntū quidā ſoni audibiles nullumnocumentū alteri inferūt niſi forte grauādo auditu puta cū aliquis nimis alte loqͥtur. inqͣntū vero ſunt ſigna rep̄ſentia aliquid ī notitiam alioꝝ. ſic poſſunt damnamulta inferre inter que vnū eſt ꝙ hō damnificat̉ quantū ad detrimentū honoris ſuivel reuerentie ſibi ab alijs exhibende. ⁊ iōmaior ē ꝯtumielia ſi aliquis alicui defectūſuū dicat coram multis. et ſi tn̄ ſibi ſoli dicat p̄t eſſe ꝯtumelia inqͣntū ip̄e qui loquiiniuſte ꝯtra audientes reuerentiā agit.Ad. ij. dd̓ ꝙ intm̄ aliquis aliquē in factisdehonorat inqͣntū illa facta vel faciūt velſignificant illud quod eſt ꝯtra honorē alicuiꝰ. quoꝝ primū nō ꝑtinet ad ꝯtumeliāſꝫ ad alias iniuſtitie ſpecies de quibus sͣdictū eſt. ſcd̓m vero ꝑtinet ad ꝯtumeliaꝫinquantū facta habent vim verboꝝ in ſignificando Ad. iij. dd̓ ꝯuicium et imꝓperiū ꝯſiſtunt in verbis ſic̄ et ꝯtumelia quiaꝑ oīa hmōi rep̄ſentat̉ aliq̓s defectꝰ alicꝰin detrimentū honoris ip̄ius. hmodi aūtdefectus eſt triplex ſcꝫ defectus culpe qͥrep̄ſentat̉ ꝑ v̓ba ꝯtumelioſa. et defectusgeneraliter culpe et pene qui rep̄ſentaturꝑ ꝯuicium. quia ꝯuiciū ꝯſueuit dici nō ſolum anime ſꝫ etiā corporis. vn̄ ſi quis alicuiiniurioſe dicat eū eſſe cecū ꝯuicium quidēdicit ſꝫ nō ꝯtumieliam. ſi quis autē dicat alteri ꝙ ſit fur nō ſolum couiciū ſꝫ etiam ꝯtumeliā infert. qn̄qꝫ vero rep̄ſentat aliquisalicui defectū minoracōnis ſue indigētiequi etiam derogat honori ꝯſequenti qͣn̄cūqꝫ excellentiā. ⁊ hoc fit ꝑ v̓bum imꝓperijquod ꝓprie eſt qn̄ aliquis iniurioſe alteriad memoriā reducit auxiliū quod ꝯtulitei neceſſitatē pacienti. vn̄ dt̉ ecc̄. xx. exigūa dabit et multa imꝓperabit. qn̄qꝫ tn̄ vnūiſtoꝝ ꝓ alio ponitur.D. ij. ſic ꝓcedit̉. vt̓ ꝙ ꝯtimelia vl̓ꝯuiciū nō ſit peccatū mortale. nullum enī pctm̄ mortale eſt actus alicuiꝰ v̓tutis. ſed ꝯuiciari eſt actus alicuiꝰv̓tutis ſcꝫ eutropolie ad quā ꝑtinet bn̄ cōuiciari ẜm ph̓m in. iiij. gͦ cōuicium ſiue ꝯtumelia nō eſt pctm̄ mortale po. pecccatūmortale nō inuenit̉ in viris ꝑfectis qͥ tn̄cōuicia vel ꝯtumelias aliqn̄ dicunt. ſicutpatet de apl̓o qui ad gallatas. iij. dixit.