rectitudo demonſtratiua eo ꝙ ſunt circaꝯtingentia ⁊ variabilia. et ioeo ſufficit ꝓbabilis certitudo q̄ vt in pluribꝰ veritatēattingat. ⁊ ſi in paucioribꝰ a veritate deficiat. eſt autē ꝓbabile ꝙ magis veritatemꝯtineat dictū multoꝝ ꝙ dictū vniꝰ. ⁊ id̓ocū reus ſit vuus qui negat ſꝫ multi teſtesaſſerūt idē cū actore rōnabiliter inſtitutūeſt iure diuino ⁊ humano ꝙ dctōt eſtiuſtetur. omīs autē multitudo in tribꝰ ꝯprehendit̉. ſcꝫ principio medio ⁊ fine. vn̄ ẜmph̓m. in. j. de celo. oē ⁊ totū in tribꝰ ponīꝰtrinarius qͥdē ꝯſtituit̉ aſſereciū cū duo teſtes ꝯueniūt cū actore. ⁊ iō reqͥrit̉ binariꝰteſtium. vel ad maiore certitudinem vt ſittrinarius qui eſt multitudo ꝑfecta ī ip̄isteſtibus. vn̄ eccͣ. iiij. dt̉ funiculus triplexdifficile reꝑitur. augꝰ autē ſuꝑ illud. jo.viij. duoꝝ hoīm teſtimoniū veꝝ eſt. dicitꝙ in hoc eſt trinitas ẜm miſteriū ꝯme data in qua eſt ppetua firmitas veritastis.Ad. j. gͦ dd̓. ꝙ qͣntacūqꝫ multitudo teſtiū determinaret̉. poſſet qn̄qꝫ teſtimoniūeſſe iniquū. cū ſcriptū ſit. exo. xxiij. ne ſeqͣris turba ad faciendū malū. nec tn̄ qꝛ nonpōt in talibus infalibilis certitudo haberi debet negligi certitudo quē ꝓbabiliterhaberi poteſt ꝑ duo s vel tres teſtes vtdictū eſt. Ad. ij. dd̓ ꝙ diſcordiā teſtiūin aliquibꝰ principalibꝰ circūſtancijs quevariant ſubſtantiā facti. puta in temꝑe inloco vel in ꝑſonis d̓ quibus principaliteragit̉ aufert efficaciā teſtimonij. quia ſi diſcordant in talibus vident̉ ſingulares eſſein ſuis teſtimonijs ⁊ de diuerſis factis loqui puta ſi vnus dicat hoc factum eſſe tali temꝑe vel loco. alius alio temꝑe vel loco. nō vident̓ de eodē facto loqui nō tn̄ p̄iudicatur teſtimonio ſi vnus dicat ſe nōrecordari ⁊ alius aſſerat determinatū tepus vel locū. et ſi in talibus omino diſcordauerint teſtes actoris et rei. ſi ſint eqͣlesnumero et pares dignitate ſtatur ꝓ reoqꝛ facilior debet eſſe iudex ad abſoluendū qͣ ad ꝯdemnandū. niſi forte in cauſisfauorabilibus. ſicut eſt cauſa libertatis ethmōi. ſi vero teſtes eiuſdē ꝑtis diſſenſerītdebet iudex ex motū ſui animi ꝑciꝑe cuiꝑti ſit ſtandū. vel ex numero teſtiū. vel exdignitate eoꝝ. vel ex fauorabilitate cauſevel ex ꝯdicōe negocij et dictorū. multo aute magis teſtimoniū vnius repellit̉ ſi ſibiip̄i aliquis diſſideat interrogatus de viſu⁊ ſcientia. nō autē ſi diſſideat interrogatꝰde opinionē et fama. qꝛ poteſt ẜm diuerſa viſa et audita diuerſimode motus eſſead reſpondendū. ſi vero ſit diſcordia teſtimonij in aliquibꝰ circūſtancijs nō ꝑtinētibus ad ſubſtantiā facti. puta ſi tempusfuerit nubiloſum vel ſerenū. vel ſi domusfuit picta aūt nō ant aliquid hꝰmōī talisdiſcordia nō p̄iudicat t eſtimonio. qꝛ homīes n̄ ꝯſueuerunt circa t alia ml̓tū ſollicitari. vn̄ facile a memoriā elabunt̉ quimimoaliqua diſcordia in talibꝰ facit teſtimoniūcredibilius vt criſoꝰ. dicit ſuꝑ math̓. qꝛ ſi īomībus ꝯcordarent etiā in minimis viderent̓ ex ꝯdicto eundē ſermonē ꝓferre qd̓cū prudentie iudicis relinquit̉ diſcernēdūAd. iij. dd̓ ꝙ illd̓ locū habꝫ ſpēaliter inep̄is p̄ſbiteri s dyaconis et clericis eccleſie romane ꝓpter eius dignitatē. et hͦ tripici racōe. primo quidē qꝛ in ea tales iſtitui debent quoꝝ ſanctitati plus credaturqͣꝫ multis teſtibus. ſcd̓o qꝛ homīes q̓ habent de alijs iudicare ſepe ꝓpter iuſtitiāmultos aduerſarios habent. vn̄ nō ē paſſim credendū teſtibus ꝯtra eos niſi magnā multitudo ꝯueniat. tercio qꝛ ex ꝯdemnacōe alicꝰ eoꝝ derogaret̉ in opinione hominū dignitati illius eccleſie et autoritatiquod eſt ꝑiculoſiꝰ ꝙ ī ea tollerare aliquēpctōrem niſi ſit valde publicū ⁊ manifeſtū de quo graue ſcandalū oriet̉D. iij. ſic ꝓcedit̉. vt̓ ꝙ alicuius teſtimoniū nō ſit repellendū niſi ꝓpter culpam. in quibuſoā enī in penā infligit̉ ꝙ ad teſtimoniū nō admittantur. ſic̄ patet in his qui infamīa notat̉. ſedpena nō eſt inferenda niſi ꝓculpa. gͦ videt̉ ꝙ nullius teſtimoniū debeat repelliniſi ꝓpter culpam. P. de quolibet p̄ſumendum eſt bonum ni ſi appareat comtrariū. ſed ad bonitatem homīs ꝑtinet ꝙverū teſtimoniū dicat. cū gͦ nō poſſit conſtare de ꝯtrario niſi ꝓpter aliqua culpam.videt̉ ꝙ nullus teſtimoniū debeat repelliniſi ꝓpter culpam P. ad ea que ſūt de neceſſitate ſalutis reddit̉ n̄ ydoneus niſi ꝓp̄ter pctm̄. ſed teſtificari veritatē eſt d̓ neceſſitate ſalutis vt sͣ dictū eſt. gͦ nullusdebet excludi a teſtificādo niſi ꝓpter culpam Sed ꝯtra eſt qd̓ gregꝰ. dicit ⁊ habet̉. ij. q. j. qꝛ a ſeruis ſuis accuſatus eſt epiſcopus ſciendū eſt ꝙ minime audiri debuerūt Rnº dd̓. ꝙ teſtimoniū ſicut dcm̄eſt nō habet infalibilem certitudinē ſꝫ ꝓbabilem. et ideo quicquid eſt ꝙ ꝓbabilitate afferat in ꝯtrariū reddit teſtimon iuinefficax. reddit̉ autē ꝓbabile ꝙ aliqͥs inveritate teſtificanda nō ſit firmus qn̄qꝫ qͥdem ꝓpter culpam ſicut infideles infameſitem illi qui publico crimine rei ſunt qͥ necactū accuſare poſſunt. qn̄qꝫ autē abſqꝫ culpa et hoc eſt vel ex defectu rōnis. ſic patꝫin pueris amentibꝰ et mulieribus. vl̓ ex afffectū ſicut patꝫ de inimicis et ꝑſonis ꝯiuctis et domeſticis vel etiam ex exteriori