non licet. Ad. j. gº dd̓. ꝙ qn̓ aliquis ẜmordinē iuris a iudice interrogat̉ nō ip̄e ſeꝓdit ſꝫ ab alio ꝓdit̉ dū ei necitas reſpondendi imponit̉ ꝑ eum cui obedire teneturAd. ij. dd̓. ꝙ mentiri ad liberādū aliquēa morte cū miuria alterius nō eſt mendaciū ſimpliciter officioſum. ſed habꝫ aliqͥdde ꝑnicioſo admixtū. cū aūt aliquis mentit̉ in iudicio ad excuſacēem ſui iniuriā facit eī cui obedire tenet̉. dum ſibi denegatquod ei debet ſcꝫ ꝯfeſſionem veritatis.Ad. iij. dd̓. ꝙ ille qui mentit̓ in iudicio ſeexcuſando facit ⁊ ꝯtra dilectiōeꝫ dei cuiꝰeſt iudiciū. ⁊ ꝯtra dilectione ꝓximi. tū exꝑte iudicis cuidebitū negat. tum ex ꝑteaccuſatoris qui punit̉ ſi in ꝓbatione deficiat. vn̄ ⁊ in psͣº dt̄. ne declines cor meū īver. ma. ad execu. excuſacōes in pctīs. vbidic. glo. hoc ē ꝯſuetudo impudentiū vtdeprehenſi aliqͣ falſa ſe excuſent. ⁊ gregꝰ.xxij. moꝝ. exponēs illud iob. xxj. ſi abſcondi qͣſi homo pctm̄ meū. dic̄ vſitatū hūanigeneris viciū eſt ⁊ libido pctm̄ ꝯmittere.et ꝯmiſſum negando abſcondere ⁊ ꝯūictūdefendēdo ml̓tiplicare.D. ij. ſic ꝓcedit̉. vl̓ ꝙ accuſato liceat calumnioſe ſe defendere. qꝛ ẜmiura ciuilia ī cauſa ſanguīs licitū ēcuilibet aduerſariū corrūpere. ſꝫ hoc maxime eſt calumnioſe ſe defendere. gͦ nō peccat accuſatus in cauſa ſanguīs ſi calumnioſe ſe defendat Pͣ. ſi accuſator cū accuſato colludat penam recipit a legibꝰ ꝯſtitutā. vt habet̉. ij. q. iij. nō autē imponit̉pena accuſato ꝑ hoc ꝙ cū acculatore colludit gͦ videt̉ ꝙ liceat accuſato calūmoſeſe defendere P. ꝓuer. xiiij. dỉ ſapiēs timet ⁊ declinat a malo. ſtultus aūt trāſilit⁊ ꝯfidit. ſꝫ illud quod fit ꝑ ſapīam nō eſtpctm̄. gͦ ſi aliquis qualitercūqꝫ ſe libereta malo nō peccat Sed ꝯtra eſt qd̓ ī cauſa crimīali iuramentū de calumnia eſt p̄ſtandū vt hēt̓ exͣ de iuramēto calumnie inherētes ꝙ nō eſſe ſit calumnioſe defēdereſe liceret. gͦ nō eſt licitū accuſato ſe calūnioſe defendere. Rn̄º dd̓. ꝙ aliud ē veritatem tacere. aliud eſt falſitatē ꝓponerequoꝝ primū in aliquo caſu licet. nō enī aliquis tenet̉ omnē veritatem ꝯfiteri ſꝫ illamſolū quā ab eo p̄t ⁊ debet requirere iudexẜm ordinem iuris. puta cū p̄ceſſit infamiaſuꝑ aliquo crimīe vl̓ aliqua exp̄ſſa iudiciaapparuerint. vl̓ etiam cū p̄ceſſit ꝓbacō ſempleria. falſitatem tn̄ ꝓponere in nll̓o caſu licet alicui. ad id autē quod licitū ē p̄taliquis ꝓcedere vl̓ ꝑ vias licitas ⁊ fini intento accōmodas qd̓ ꝑtinet ad prudentiam. vel ꝑ aliqͣs vias illicitas ⁊ ꝓpoſito fiui incōgruas quod ꝑtinet ad aſtutia queexercet̉ ꝑ fraudem ⁊ dolum vt ex sͣ dictispatet quoꝝ primū eſt laudabile. ſcd̓m v̓ovicioſum. ſic gͦ reo qui accuſat̉ licet ſe defendere veritatē occultando quā ꝯfiteri n̄tenet̉ ꝑ aliquos ꝯuenientes modos. putaꝙ nō reſpondeat ad que reſpondere nontenet̉. hoc autē nō eſt calumnioſe ſe defēdere. ſed magis prudēter euādere. nō aūtlicet ei. vl̓ falſitate dicere. vl̓ veritatem tācere qͣm ꝯfiteri tenet̉. neqꝫ etiam aliquamfraudē vl̓ dolum adhibere. quia fraus ⁊dolus vim mēdacij hn̄t. ⁊ hoc eſt calūmioſe ſe defendere Ad. j. ꝙ ml̓ta ẜm legeshūanas īpunitā relīquūt̉ q ẜm diuinū iudiciū ſunt pcta. ſic̄ patꝫ in ſimplici fornicacōne. qꝛ lex humana nō exigit ab homineomīmodā veritatē que paucoꝝ eſt. ⁊ nonp̄t inueniri in tantā multitudinē ppl̓i quata lex humana ſuſtinere habꝫ neceſſe. ꝙ autē aliquis nō velit aliquod pctm̄ ꝯmitterevt mortem corporalē euādat cuiꝰ ꝑiculūin cauſa ſanguīs imminet reo ē ꝑfecte vnjtutis. qꝛ oīm terrebiliſſimū maxīe terribile eſt mors. vt dt̉ in. iij. eth̓. ⁊ ideo ſi reusin cauſa ſanguinis corrumpat aduerſariūſuū peccat quidē inducendo eū ad illicitūnō autē hūic pctō lex ciuilis adhibet penam ⁊ ꝓ tanto licitū eſſe di. Ad. ij. dd̓.ꝙ accuſator ſi colludat cū reo qui noxiuseſt pena incurrit. ex quo patꝫ ꝙ peccat. vn̄cū inducere aliquē ad peccandū ſit pctm̄vel qualitercūqꝫ pctī ꝑticipē eſſe cū apl̓sdicat dignos morte eos qui peccantibusꝯſentiūt. manifeſtum eſt ꝙ etiā reus peccat cū aduerſario colludendo nō tn̄ ẜm leges humanas imponit̉ ſibi pena ꝓpter racōem iam dicta Ad. iij. dd̓. ꝙ ſapiēs nōabſcondit ſe calumnioſe ſꝫ prudēter.D. iij. ſic ꝓcedỉ. vt̓ ꝙ reo nō liceatiudiciū declinare ꝑ appellacōnemdicit enī apl̓us rō. xiij omīs animapoteſtatibus ſublimioribꝰ ſubdita ſit. ſedreus appellando recuſat ſubijci poteſtatiſuꝑiori ſcꝫ iudici. gͦ peccat. Pͣ. maiꝰ ēvinculum ordinarie ptātis qͥm ꝓprie electionis. ſed ſicut legit̉. ij. q. vj. a iudicibusquos ꝯmūis ꝯſenſus elegerit nō licꝫ appellari. gͦ multominꝰ licet appellari a iudicibus ordinarijs. Ps. illud qd̓ ſemel eſtlicitum ſemꝑ eſt licitū. ſed nō eſt licitū appellare poſt decimā diem. gͦ neqꝫ tercioſuꝑ eodem vt̓ ꝙ appellacō nō ſit ẜm ſe licita. Sed ꝯtra eſt ꝙ paulꝰ ceſarem appellauit vt hēt̉. actuū. xxv. Rn̄º dd̓. duplici de cauſa ꝯtingit alique appellare. vno qͥdem mō ꝯfidentia iuſte cauſe. qꝛ videlicꝫiniuſte a iudice grauat̉. ⁊ ſic licitū eſt appellare. hoc enī eſt prudēter euadere. vn̄ij. q. vj. dt̉ oīs oppreſſus libere ſacerdotij