publicam. qꝛ ſic accuſatus non poſſet eumabſoluere. gͦ pen. talionis non debet̉ eiqui in accuſacōe defecerit. Pͣ. eide pctōnō debet̉ duplex pena. ẜm llud dan. j. nōiudicabit deꝰ bis in idip̄m. ſꝫ ille qui in ꝓhacōne deficit incurrit pena infamīe quāetiam papa nō videt̉ poſſe remittere. ẜmillud Selaſij pape. qͣnqͣꝫ animas ꝑ penitetiam ſaluare poſſumus. infamīa tn̄ abolere nō poſſumꝰ. gͦ nō tenet̉ ad pena talionis Sed ꝯtra eſt qd̓ adrianus papa dicit qui non ꝓbauerit quod obiecit penamqua intulit ip̄e paciat̉. Rn̄º dd̓. ꝙ ſic̄ sͣdctm̄ eſt. accuſator in cauſa accuſacōis cōſtituit̉ ꝑs intendens ad penam accuſati.ad iudicem autē ꝑtinet vt inter eos iuſtitie equalitatem ꝯſtituat. iuſtitie aūt equālitas hoc requirit ꝙ nocunientū quod qͥsalteri intendat ip̄e paciat̉. ẜm illud exo.xxj. oculū ꝓ oculo detem ꝓ dente. ⁊ ideoiuſtū eſt vt ille qui ꝑ accuſacōem aliquē īꝑiculum grauis pene inducit ip̄e etiam ſimilem pena paciat̉ Ad. i. gº dd̓. ꝙ ſicutph̓us dic̄ in. v. eth̓. iniuſtitia nō ſemꝑ cōpetit̉ ꝯtrapaſſum ſimpliciter. qꝛ ml̓tū differt an aliquis volūtarie aūt inuoluntariealiū ledat. voluntario autē debet̉ pena ſꝫinuoluntario debet̉ veniā. et ideo quādoiudex ꝯgnouerit aliquē de falſo accuſaſſenon voluntate nocendi. ſed inuoluntarieꝓpter ignoranciam ex iuſto errore non imponit penam talionis Ad. ij. dd̓ ꝙ illequi male accuſat peccat ⁊ ꝯtra ꝑſona aecuſati ⁊ ꝯtra rempublica. vn̄ ꝓpter vtrūqꝫpunit̉. et hoc eſt qd̓ dt̉ deuto. xiij. cūqꝫ diligentiſſime ꝑſcrutātes inuenerūt falſumteſtem dixiſſe ꝯtra fratrē ſuū mendaciumred̓dēt ei ſic̄ fratri ſuo facere cogitauit qd̓ꝑtinet ad iniuriam ꝑſone. et poſtea qͣntūad iniuriam reipublice ſubditur ⁊ auferesmalum de medio tui vt audientes ceteritimorem habeat et nequāqͣ talia audeantfacere. ſpēaliter tn̄ ꝑſone accuſati facit iniuriam ſi de falſo accuſet. ⁊ ideo acuſatusſi innocens fuerit p̄t ei iniuriā ſuā remittere maxime ſi nō calumnioſe accuſauerit. ſꝫex animi leuitate. ſi vero ab accuſacōne innocētis deſiſtat ꝓpter aliqͣm colluſionemcū aduerſario facit iniuriam reipublice ethoc nō p̄t ei remitti ab eo qui accuſat̉. ſedp̄t ei remitti ꝑ principem qui cura reipublice gerit. Ad. iij. dd̓. ꝙ penā talionismeret̉ accuſator in recompenſacōem nocumenti qd̓ ꝓximo inferre intentat. ſꝫ penainfamie ei debet̉ ꝓpter maliciam ex qua calumnioſe aliū accuſet. ⁊ qn̄qꝫ quidē princeps remittat penam ⁊ nō abolet infamiam. qn̄qꝫ autē ⁊ infamia abolet. vn̄ ⁊ papap̄t hmōi infamiam abolere. ⁊ qd̓ dicit pa-Q6 9pa gelaſiꝰ infamiā abolere nō poſſumꝰ intelligendū eſt vel de infamīa facti. vel qꝛeam abolere aliqn̄ nō expedit vel etiā loquit̉ De infamia irrogata ꝑ iudicē ciuilemſicut dicit gracianus.Einde ꝯſiderandū eſt de peccatis que ſūt ꝯtra iuſtitiam exꝑte rei. Et circa hoc q̄rūt̉. iiij.Primo vtrū peccet aliquismortaliter veritatem negādoꝑ qͣm ꝯdemnaret̉. Scd̓o vtꝝ liceat alicui ſe calumnioſe defendere Terco vtꝝliceat alicui iudiciū ſubterfugere appellado. Quarto vtꝝ liceat alicui ꝯdemnatōꝑ violentia ſe defendere ſi aſſit facultas.D. j. ſic ꝓcedt̉. vt̓ ꝙ abſqꝫ peccatomortali poſſit accuſatꝰ veritatemriegare ꝑ qm̄ ꝯdemnaret̉. dic̄ enī criſoſtꝰ.nō tibi dico vt te ꝓdas in publicum neqꝫapud aliū accuſes. ſꝫ ſi veritatē ꝯfitereturin iudicio accuſatus ſeip̄m ꝓderet ⁊ accuſaret. non gͦ tenet̉ veritate dicere ⁊ ita n̄peccat mortaliter ſi in iudicio menciat̉.Pͣ. ſic̄ mendaciū officioſum eſt qn̄ aliquismētit̉ vt alium a morte liberet. ita mendaciū officioſſum ē qn̄ aliquis mentit̓ vt ſe liberet a mortē quia plus ſibi tenet̉ qͣ alteri. mēdacium aūt officioſum nō ponit̉ eſſepctm̄ mortale ſꝫ veniale. gͦ ſi accuſatꝰ veritate in iudicio neget vt ſe a morte liberꝫnō peccat mortaliter H. omē pctm̄ mortale ē ꝯtraicaritatē vt dictū eſt. ſꝫ ꝙ accuſatus menciat̉ excuſando ſe a pctō ſibi impoſito non ꝯtrariat̉ caritati neqꝫ qͣntū addilectionē dei. neqꝫ qͣntū ad dilectionemꝓximi. gͦ hꝰmodi mendaciū non ē pctm̄mortale. Sed ꝯtra omē quod ē ꝯtrariūdiuine gl̓e ē pctm̄ mortale. qꝛ ex p̄cepto tenemur omīa in gl̓am dei facere. vt patꝫ. j.ad. coꝝ. x. ſꝫ ꝙ reus id quod ꝯtra ſe ē ꝯfiteat̉ ꝑtinet ad gl̓amdei. vt patꝫ ꝑ illd̓ qd̓ioſue dixit ad achor. fili mi dā gl̓am dn̄odeo iſrael ⁊ ꝯfitere atqꝫ indica mihi quidfeceris ne abſcondas. vt hēt̉ ioſue. vij. gͦmentiri ad excuſandū pctm̄ ē pctm̄ mortale. Rn̄º dd̓. ꝙ quicūqꝫ facit ꝯtra debituiuſtitie mortaliter peccat ſic̄ sͣ dictū eſt. ꝑtinet aūt ad debitu iuſtitie ꝙ aliquis obediat ſuo ſuꝑiori in his ad que ius p̄lacōisſe extendit. iudex aūt vt sͣ dictū eſt. ſuꝑior eſt reſpectu eius qui iudicat̉. ⁊ ideo exdebito tenet̉ accuſatus iudici veritatē exponere ꝙͣ ab eo ẜm formam iuris exgit. ⁊ideo ſi ꝯfiteri noluerit veritatē qͣm diceretenet̉. vl̓ ſi eam mē daciter negauerit mortaliter peccat. ſi v̓o iudex hoc exquirat qd̓non p̄t ẜm ordinem iuris tenet̉ ei accuſatꝰreſpondere ſꝫ p̄t vl̓ ꝑ appellationem vl̓ aliter licite ſubterfugene. mēdaciū tn̄ dicere