homībus p̄cipue attendit̉ bonū ⁊ malumet ex ꝑte eius d̓ quo iudicat̉ qui in ip̄o honorabilis habetur ꝙ bonus iudicatur etꝯtemptibilis ſi iudicat̉ malus. ⁊ ideo adhoc pocius tendere debemꝰ ī tali iudicioꝙ hominē iudicemus bonū niſi manifeſtaracō in ꝯtrariū appareat ip̄i aut homini iudicanti falſum iudiciū qui bene iudicat d̓alio nō ꝑtinet ad malū intellectus ipſiusſic nec ad eius ꝑfectionē ꝑtinet̉ ẜm ſe cognoſcere veritatem ſingulariū ꝯtingenciū.ſꝫ magis ꝑtinet ad bonū affectū Ad iij.dd̓. ꝙ interp̄tari aliquid in deteriorē velnieliorem ꝑtem ꝯtīgit dupliciter. vno mōꝑ quandā ſuppoſicōem. et ſic cū debemusaliquibus malis adhibere remedium ſiuenoſtris ſiue alienis expedit ad hoc vt ſecurius remedium apponat̉ ꝙ ſuꝓponat̉ idqd̓ eſt deterius. qꝛ remedium qd̓ eſt efficax ꝯtra maius malū multomagis eſt efficax ꝯtra minꝰ malū. alio mō interptamialiquid in bonū vel malum diffiniendo ſiue determinando ⁊ ſic in rerū iudicio debet aliquis niti ad hoc vt interp̄tet̉ vnūqd̓qꝫ ẜm ꝙ ē. in iudicio aūt ꝑſonaꝝ vt interp̄tet̉ in melius ſicut dictū eſt.D. v. ſic ꝓcedit̉. vt̓ ꝙ nō ſit ſemꝑẜm leges ſcriptas iudicandū. ſemꝑenī vitandū eſt iniuſtū iudicium.ſed qn̄qꝫ leges ſcripte ꝯtinent iniuſtitiamẜm illud yſa. x. ve qui ꝯdunt leges iniqͣset ſcribentes iniuſtitias ſcripſerūt. gͦ nōſemꝑ eſt ẜm leges ſcriptas iudicandū.Pͣ. iudiciū oportet eſſe de ſingularibꝰ euētibus. ſed nulla lex ſcripta pōt omēs ſingulares euentus ꝯprehendere. vt patꝫ ꝑph̓m in. v. eth̓. gͦ videt̉ ꝙ nō ſemꝑ ſit ẜm.leges iudicandū . lex ad hoc ſcribiturvt ſententia legiſlatoris manifeſtet̉. ſedqn̄qꝫ ꝯtīgit ꝙ ſi ip̄e lator legiſ p̄ſens eſſetaliter iudicaret. gͦ nō eſt ſemꝑ ẜi legemſcriptā iudicandū Sed ꝯtra eſt ꝙ aūgꝰdicit in liº. de vera religione. in iſtis tꝑalibus legibꝰ quanqͣm de his homīes iudicent cū eas inſtituerint. cū tn̄ fuerint inſtitute et firmate nō licebit iudicibꝰ de eisiudicare. ſed ẜm ip̄as Rn̄º dd̓. ꝙ ſic̄ dictū eſt iudiciū nihil eſt aliud ꝙͣ quedamdiffinicō vl̓ determinacō eius qd̓ iuſtū ēfit aūt aliquid iuſtum dupliciter. vno mōex ip̄a nat̉a rei qd̓ dỉ ius naturale. alioᶜex quodā ꝯdicto inter homīes quod dicit̉ius poſitiuū vt sͣ habitū eſt. leges aūt ſcribunt̉ ad vtriuſqꝫ iuris declaracōem alitertn̄ et aliter. nam legiſſcriptura ius quidēnaturale ꝯtinet ſed nō inſtituit̉. nō habetenī robur ex lege ſed ex natura. ius aūt pofitiuū ſcriptura legis ⁊ ꝯtinet ⁊ inſtituitdans ei autoritatis robur. ⁊ ideo neceſſeeſt ꝙ iudiciū fiat ẜm legis ſcripturā alioqui iudiciū deficeret̉ vel a iuſto natur ali vl̓ a iuſto poſitiuo Ad. j. gͦ dd̓. ꝙ lexſcripta ſic̄ non dat robur iuri naturali. itanec pōt eius robur miunere vl̓ auferre qꝛnec voluntas homīs pōt immutare naturam. et ideo ſi ſcriptura legis ꝯtineat aliquid ꝯtra ius naturale iniuſta eſt. nec habet vin obligandi. ibi enī ius poſitiuū habet locū vbi inꝙͣtum ad ius naturale nihl̓differt vtrū ſic vel aliter fiat ſicut sͣ habitū eſt. ⁊ ideo nec tales ſcripture leges dicutur. ſed pocius legis corrupcōes vt sͣ dictū eſt. ⁊ ideo ẜm eas nō eſt iudicādumAd. ij. dd̓. ꝙ ſicut leges inique ẜm ſe ꝯtrariant̉ iuri naturali vel ſemꝑ vel vt in pluribus. ita etiam leges que ſunt recte poſitein aliquibꝰ caſibus deficiunt. in quibus ſiſeruarent̉ eſſent ꝯtra ius naturale et ideoin talibꝰ nō eſt ẜm litterā legis iudicādūſed recurrendū eſt ad equitatem qua intedit legiſlator. vn̄ iuriſperitus dicit. nullaracō iuris aūt equitatis benignitas patit̉vt que ſalubriter ꝓ vtilitate hominū ītroducunt̉ ea nos duriorē interptacōne ꝯtraip̄oꝝ cōmodū ꝓducamus ad ſeueritate etin talibus etiam legiſlator aliter iudicarꝫ⁊ ſi ꝯſideraſſet lege determiaſſat. ⁊ ꝑ hocpatet reſponſio ad tercium.D. vj. ſic ꝓcedit̉. vt̓ ꝙ iudiciū pervſurpacōem nō reddat̉ ꝓuerſum.iuſtitia enī eſt rectitudo quedā inagendis. ſed nihil deꝑit veritati a quo cūqꝫ dicat̉. ſꝫ a quocūqꝫ ē accipiēda gͦ etiamnihil deꝑdit iuſtitie a quocūqꝫ iuſtū determīet̉ qd̓ ꝑtinet ad racōem iudicij dͣ.pcta punire ad iudiciū ꝑtinet. ſꝫ aliqͥ laudabil̓r legūt̉ pctā puniſſe qͥ tn̄ autoritatēnō habeat ſuꝑ illos quos puniebāt. ſicutmoyſes occidendo egiptiū vt habet̉. exo.ij. ⁊ phinees filiū elieazari. iambri filiumſalomonis vt legit̉ numeri. xxv. ⁊ reputatum eſt ei ad iuſtitiam vt d̓r in psͣº. ergovſurpacō iudicij nō ꝑtinet ad iniuſtitiāPͣ. poteſtas ſpūalis diſtinguit̓ a temꝑaliſed qn̄qꝫ p̄lati habentes ſpūalem ptātemintromittūr ſe de his que ꝑtinent ad ſecūlarem poteſtate. ergo vſurpatū iudiciū nōeſt illicitū Pͣ. ſicut ad recte iudicandumrequirit̉ autoritas ita etiam et iuſtitia iudicantis ⁊ ſcientiā vt ex sͣ dictis patꝫ. ſednō dicit̉ iudiciū eſſe iniuſtum ſi aliquis iudicet nō habens habitū iuſtitie. vel nō habens ſciētiam iuris. gͦ etiam neqꝫ iudiciūvſurpatum qd̓ fit ꝑ defectum autoritatisſemꝑ erit iniuſtū. Sed ꝯtra eſt qd̓ dr̄ro. xiiij. tū qui es qui iudicas alienū ſeruūRn̄º dd̓. ꝙ cū iudiciū ſit ferendū ẜm leges ſcriptas vt dictū eſt. ille qui iudicium