Druckschrift 
Summa theologiae : P. 2,2
Einzelbild herunterladen
 

CT 9 omniū v̓tutum. vt di in. iiij. eth̓. magnanimitas eſt nobilior ꝙͣ iuſtitia P.v̓tus eſt circa difficile et bonū vt dỉ in. ijeth̓. ſed fortitudo eſt circa magis difficilia ꝙͣ iuſtitia id eſt circa ꝑicula mortis vtdỉ in. ij. eth̓. fortitudo eſt nobilior iuſtitia Sꝫ ꝯtra eſt qd̓ dic tul. ī. j. de offi.iuſtitia v̓tutis ſplendor eſt maximus exboni viri noīant̉. Rn̄º dd̓. ſi loqͣmuide iuſtitia legali manifeſtū eſt ip̄a eftp̄clarior inter omēs virtutes morales inꝙͣtum bonū ꝯmune p̄eminet bono ſingulari vniꝰ ꝑſone. et ẜm hoc in. v. eth̓. ph̓s.dicit. p̄clariſſima v̓tutū videt̉ eſſe iuſtitia. et neqꝫ eſt heſperus neqꝫ lucifer itaadmirabilis. ſed etiam ſi loquamur de iuſtitia ꝑticulari p̄cellit inter alias v̓tutesmorales duplici racōe. quaꝝ prima p̄t ſumi ex ꝑte ſubiecti. quia ſcꝫ eſt in nobilioriꝑte anime id eſt appetitu racōnali ſcꝫ ī voluntate alijs v̓tutibus moralibꝰ exiſtentibus in appetitū ſenſitiuo ad quē pertinētpaſſiones que ſunt materia aliaꝝ v̓tutummoralium. ſcd̓a racō ſumit̉ ex ꝑte obiecti.nam alie v̓tutes laudant̓ ſolū ẜm bonumipſiꝰ v̓tuoſi. iuſtitia autē laudat̉ ẜm virtuoſus ad aliū bene ſe habet et ſic iuſtitiaquodāmō eſt bonū alterius. vt di̓ mi. v.eth̓. et ꝓpter hoc ph̓us dicit in. j. retho.neceſſe eſt maxīmas eſſe v̓tutes eas ſūtalijs honoratiſſime ſiquidē eſt v̓tus potētia benefactiua ꝓpter hoc et fortes et iuſtos maxime honorant quoniā fortitudoeſt vtilis alijs in bello. iuſtitia aūt et ī bello et in pace Ad. j. dd̓. liberalitaset ſi de ſuo det tn̄ hoc facit inquātū inꝯſiderat eſt ꝓprie v̓tutis bonū. iuſtitiaaūt dat alteri quod ſuū eſt quaſi ꝯſiderāſbonū ꝯmune et p̄terea iuſtitia obſeruat̉ad omēs. liberalitas aūt ad oēs ſe extēde̓re pōt et iteꝝ liberalitas de ſuo daiſupra iuſtitiā fundat̉ quam ꝯſeruat̉ vnjcuiqꝫ quod ſuū eſt Ad. ij. dd̓. magnanimitas qn̄ ſuꝑuenit iuſtitie auget eiꝰ bonitatem que tn̄ ſine iuſtitia nec v̓tutis racōem haberet. Ad. iij. dd̓. fortitudoet ſi ſit circa difficiliora tn̄ eſt circa me̓liora ſit ſolū in bello vtilis. iuſtitia autē inpace et in hello ſic̄ dictū eſt.Einde ꝯſiderādū eſt de iniiriſtitia. Et circa hoc querūtur.iiij. Primo vtꝝ iniuſtitia ſitſpeciale pctm̄ Secūdo vtrūiniuſte agere ſit ꝓpriū iniuſti.Tercio vtꝝ aliquis poſſit iniuſtū pativolens Quarto vtr iniuſtitia ex ſuo genere ſit pctm̄ mortale.D. j. ſic ꝓcedt̓. vt̓ iniuſtitia nonſit vitium ſpēale. dt̄ enī. j. io§. iij.om̄e pctm̄ eſt iniquitas. ſꝫ iniquitas videt̉idem eſſe iniuſtitia qꝛ iniuſtitia eſt mequalitas qͥdam. vn̄ iniuſtitia idem videt̉eſſe inequalitas ſiue iniquitas. iniuſtitia eſt ſpēale pctm̄. nullū ſpēale pctm̄ opponit̉ omībus virtutibus. ſꝫ iniuſtitia ꝯpponit̉ omībꝰ v̓tutibus. nam ꝙͣ ad adulteriū oppont̉ caſtitati. qͣꝫtū adhomicidium opponit̉ manſuetudini. ſicde alijs. iniuſtitia eſt ſpēale pctm̄. iniuſtitia iuſtitie oppont̉ in volūtateeſt .ſ. d om̄e pctm̄ eſt in volūtate vt augͥ.dicit. ergo iniuſtitia eſt ſpēale ꝑctm̄.Sed ꝯtra eſt iniuſtitia iuſtitie opponit̉. ſed iuſtitia eſt ſpēalis virtus. iniuſtitia eſt ſpeciale pctm̄ Rn̄º dd̓. iniuſtitia eſt duplex. vna quidē illegalis queopponit̉ legali iuſtitie et hoc quidem ẜmeſtentitam eſt ſpēale viciū inquātū reſpicit ſpēale obiectū ſcꝫ bonū ꝯmune quodtemiit. ſed ꝙͣtū ad intencōnē eſt viciū generale. qꝛ ꝯtemptū boni ꝯmuīs pōtad omīa peccata deduci. ſic etiam vicia īquantū repugnāt bono ꝯmuni iniuſtitiehabēt racōem quaſi ab iniuſtitia diriuata.ficat de iuſtitia dictū eſt. alio dicimiuſtitia ẜm inequalitatē quandā ad alterū ꝓut ſcꝫ homo vult habere plus de bonis puta de diuicijs et honoribus et minus de malis puta laboribꝰ et damnis etſic iniuſtitia habet materiam ſpēalem et ēꝑticulare viciū iuſtitie ꝑticulari oppoſitū.Ad. j. dd̓. ſicut iuſtitia legalis dicit̉ comꝑacōem ad bonū ꝯmune humanumita iuſtitia diuina di comꝑacōnem adbonū diuinū cui repugnat omē peccatumet ẜm hoc om̄e peccatū dt eſſe iniquitas.Ad. ij. dd̓. iniuſtitia etiam ꝑticl̓aris pponit̉ indirecte omībus v̓tutibus inquātum ſcꝫ exteriores etiam actus ꝑtinent etad iuſtitiam et ad alias virtutes moraleslicet diuerſimode. ſic̄ dictū eſt Ad. iij.dd̓. voluntas ſic̄ et racō ſe extendit admateriā totā moralem id eſt ad paſſiōeset oꝑacōnes exteriores que ſūt ad alterūſed iuſtitia ꝑficit voluntatem ſolū ẜmſe extendit ad oꝑacōes que ſunt ad alteꝝ.it ſimiliter iniuſtitia.D. ij. ſic ꝓcedit̉. aliquis dicaturiniuſtus ex hoc facit iniuſtū. habitus enī ſpecificāt̉ obiecta. vtex dictis patet. ſed ꝓpriū obiectū inſtitie eſt iuſtum et ꝓpriū obiectum iniuſtitieeſt iniuſtum. et iuſtus ditendus eſt aliquis ex hoc facit iuſtum et iniuſtꝰ exhoc facit iniuſtum. ph̓us dic̄ in. v.eth̓. falſam opinionē quorūdam extimant in poteſtate homīs eſſe vt ſtatim faciat miuſtum et iuſtus poſſet minꝰ