Druckschrift 
Summa theologiae : P. 2,2
Einzelbild herunterladen
 

D. x. ſic ꝓcedit̉. vt̓ mediū iuſtitie ſit mediū rei. enī generisſaluat̉ in omībus ſpeciebus. ſꝫ v̓tuſmoralis in. ij. eth̓. diffinit̉ eſſe habitus electiuus īmediate exiſtens determinatane quo ad nos. et iniuſtitia eſt mediūracōis et rei P. in his ſunt ſimpliciter bona eſt acciꝑe ſuꝑfluū et diminutum ꝯſequens nec mediū ſicut patet de v̓tutibus vt dỉ in. ij. et. ſed iuſtitia eſt circa ſimpliciter bona. vt dỉ in. v.eth̓. iuſtitia eſt mediū rei Pꝯͣ. in alijs v̓tutibus ideo di eſſe mediū. raconiset rei. qꝛ diuerſimode accipit̉ comꝑacōem ad diuerſas ꝑſonas. qꝛ quod vni eſtmultū alteri eſt parū. vt dỉ in. ij. eth̓. ſedhoc eti ā obſeruat̉ in iuſtitia. enī eadēperia punit̉ qui ꝑcutit principe qui ꝑcutit priuatam ꝑſona. etiā iuſtitiā habet mediū rei ſed medium raconis Sedꝯtra eſt qd̓ ph̓us in. ij. eth̓. aſſignat medium iuſtitie ẜm ꝓportionalitate ariſmetricam qd̓ eſt mediū rei. Rn̄º dd̓. ſicutdictū eſt alie v̓tutes morales ꝯſiſtunt pricipaliter circa paſſiōes quaꝝ rectificatio attendit̉ niſi ẜm ꝯꝑacōem ad ip̄m hominē cuiꝰ ſunt paſſiones. ẜm ſcꝫ iraſcit̉et ꝯcupiſcit ꝓut debet ẜm diuerſas circūſtantias et ideo mediū talium v̓tutū nonaccipit̉ ẜm ꝓportionem vniꝰ rei ad alterāſed ſolū ẜm ꝯꝑacōem ad ipſum v̓tuoſū. etꝓpter in ip̄is eſt mediū holum ẜm racōnem qūo ad nos. ſꝫ materia iuſtitīe eſt exterior oꝑacō ẜm ip̄a vel res cuiꝰ eſt vſꝰdebitam ꝓportione habꝫ ad aliam ꝑſonaet ideo mediū iuſtitie ꝯſiſtit in quādāporcōis equalitate rei exterioris ad ꝑſonaexteriorem. equale autē eſt realiter mediūinter maius et minus. vt dỉ in. x. meth̓. vn̄iuſtitia habet mediū rei. Ad. j. dd̓. hoc mediū in rei eſt etiam mediū roniſet ideo in iuſtitia ſaluat̉ ratio v̓tutis moralis. Ad. ij. dd̓. bonū ſimpliciter dupliciter dỉ. vno modo qd̓ eſt om̄ībus modisbonū ſicut v̓tutes ſunt bone et ſic his queſunt bona ſimpliciter eſt acciꝑe mediūet extrema. alio dỉ aliquid ſimpliciterbonū. qꝛ eſt abſolute bonū ſcꝫ ẜm ſua materiam ꝯſideratū ꝙͣuis abuſum poſſit fieri malū ſicut pat̓et in diuicijs et honoribus et in talibus p̄t accipi ſuꝑfluū diminutū mediū in qͣtum ad homines qui poſſūt eis vti vel bene vel male et ſic circa ſimpliciter bona dt̉ eſſe iuſtitia Ad. iij. dd̓ iniuria illat a aliam ꝓportionē habet adprincipem et aliam ad ꝑſonam priiatamet ideo oportet aliter adequare vtraqꝫ iniuriā vindictā quod ꝑtinet ad diuerſitatem rei et ſolū ad diuerſitatē rōisO. xj. ſic ꝓcedit̓ vt̓ actꝰ iuſticie ſit reddere vnicuiqꝫ qd̓ ſuū eſtaugꝰ. enī xiiij. de trinit. attribuitiuſticie ſubuenire miſeris. ſed in ſubueniendo miſeris non tribuimus eis que ſunteoꝝ. ſed magis que ſunt noſtra. iuſticie actus eſt tribuere vnicuiqꝫ qd̓ ſuūeſt.. tulliꝰ in li. de offi. dic̄ beneficiencia quā benignitatē vel liberalitateappl̓ari licet ad iuſticiā ꝑtinet. ſed liberalitatis eſt de ꝓp̓o dare alicui de eo qd̓eſt eius. iuſticie actus eſt redderevniciqꝫ qd̓ ſuū eſt. P. ad iuſticiā nonſolum ꝑtinet res diſpenſare debito.ſed etiā iniurioſas actōnes ꝓhibere. puta homicidia. adulteria. et alia huiōi. ſedreddere qd̓ ſuū eſt videt̉ ſolū ad diſpenſacionē reꝝ ꝑtinere. non ſufficiēter perhoc notificat̉ actus iuſticie. qꝛ d̓r actuseiꝰ eſſe reddere vnicuīqꝫ qd̓ ſuū eſt. Sꝫꝯtra ē ambroꝰ. dic̄ in. j. de offi. iuſticia eſt que vnicuiqꝫ qd̓ ſuum eſt tribuit.alienū vendicat vtilitatē ꝓpͥam negligit vt ꝯmune equitatē cuſtodiat. Rn̄ºdd̓. ſicut dictū eſt. materia iuſticie eſtoꝑacō exterioꝝ. ẜm ip̄a vel res quā perea vtimur ꝓporcionat̉ alteri ꝑſone ad ꝙͣper iuſticiā ordinamur. hoc aūt d̓r eſſe ſuum vniuſcuiuſqꝫ ꝑſone qd̓ ei ẜm ꝓporcionis equalitate debet̉. et ideo ꝓpͥus actusiuſticie nihl̓ ē aliud qͣm reddere vnicuiqꝫqd̓ ſuū eſt Ad. j. dd̓. iuſticie cumſit virtus cardinalis quedā alie v̓tutes ſecūdarie adiūgunt̉. ſic̄ miẜicordiā liberalitas et alie huiōi v̓tutes vt infra patebit. ideo ſubuenire miſeris quod ꝑtinet admiẜicordia ſiue ad pietatē et liberaliterbenefacere qd̓ ꝑtinēt ad liberalitatē perquadam edūctōeꝫ attribuit̉ iuſticie. ſicutprincipali v̓tuti. et per hoc patꝫ reſpōſioad ij. Ad iij. dd̓. ſicut ph̓s dic̄ in. v.et. omne ſuꝑfluū in hijs que ad iuſticiāꝑtinēt lucꝝ extenſo nomine vocat̉. ſic etomne qd̓ minus e ſt vocat̉ damnū. et hocideo quia iuſticia prius eſt exercita etueniēs exercet̉ involūtarijs ꝯmutacōibꝰreꝝ puta empcōe et vendicōe in quibusꝓpͥe noīa dicunt̉ et ex inde deriuant̉ hecnomina ad oīa circa que pōt eſſe iuſticiaet eadē eſt de hoc qd̓ eſt reddere vnicuiqꝫ qd̓ ſuū eſt.D. xij. ſic ꝓcedit̉. vt̓ iuſticiaꝑemineat inter omēs v̓tutes morales. ad iuſticiā enī ꝑtinet redd̓re alteri qd̓ ſuū eſt. ad liberalitatē aūttinet de ꝓpͥo dare qd̓ virtuoſiꝰ eſt. liberalitas eſt maior v̓tus qͣm iuſticia.nihil ornat̉ niſi aliquid dignius ſe. ſedmagnanimitas eſt crnamentū et iuſticie