Druckschrift 
Opuscula
(70)
Seite
DXXXIr
Einzelbild herunterladen
 

ccccc xxxi

cedatᶻ ad hōieꝫ. in ſciētijs eī mathe. ꝓceditur per ea tm̄ que ſunt de exiſtētiarei cū demonſtrēt ſolū per cām formalem ⁊ ideo non demonſtratur aliqͥd devna re per aliā rem ſed ꝑ ꝓpriam diffinitionē illiꝰ rei Et ſi em̄ dentur aliq̄ demrātiones de circulo ex triangulo velecōuerſo hoc nō niſi inqͣꝫtum in circulo eſt potentia triangulꝰ et econuerſoſed in ſciā naturali in qua fit demrātioꝑ cauſas extrinſecas ꝓbatur aliqͥd devna re per aliā rem ōino extrinſecā Etita modꝰ rōnalis in ſciā naturali maxime obſeruatur et ꝓpter hoc ſciā naturalis inter alias eſt magis intellcūi hominis ꝯformis Attribuitur gͦ rōnabiliter ſciē naturaſi ꝓcede̓ non qͥa ei ſolicōueniat ſed qꝛ ei precipue cōpetit Adprimū ergo dd̓ ꝙ ratio illa procedit deproceſſu qui diʳ rōnalis ẜm primū modū ſic em̄ rōnalis modus ꝓprius ē rōnali ſciē ⁊ diuine non autē naturali Adſcd̓m dicendū ꝙ ratio illa ꝓcedit de ꝓceſſu qui diʳ rōnal̓ ſcd̓o mō Ad iij. dd̓ ꝙinōibus ſciētijs ſeruatur qͣꝫtū ad hocmodus rōnis ꝙ proceditur de vno inaliud ẜm rōem non aūt ꝙ procedaturde vna re in aliā ſed hoc eſt ꝓpriū natūralis ſcientie vt dtm̄ eſt Ad iiij. dicēdūꝙ phūs ibidem ꝓ eodē ponit rōtinatiuū ⁊ opinatiuū Unde patet ꝙ ꝑtinetad ſcd̓m modū aſſignatū Rōcinatiuovero vl̓ opinatiuo attribuit ibidē ph̓sagibilia hūana de quibus eſt ſciā moralis rōne ſue ꝯtingētie Unde p̄t ex dictis colligi ꝙ pͥmus modus rōnabilitatis eſt maxime ꝓprius ſciē rationali ſecundus ſciē morali. terciꝰ ſciē naturaliAd ij. queſtionē dd̓ ꝙ dīſciplinabilit̓ ꝓcedere attribuit̉ ſciē mathematice nōquia ipſa ſola diſciplinabiliter ꝓcedatſed quia ei p̄cipue competit Cū em̄ addiſcere nichil aliud ſit qͣꝫ ab alio ſciētiāaccipe̓ tūc diſciplinabiliter ꝓcede̓ quādo proceſſus nr̄ ad tantā ꝯgnitionemꝑducit ꝙ ſciā d̉ qd̓ quidē maxime ꝯtingit in mathematicis ſciētijs Cū eī mathematica ſit media inter naturalē ⁊ diuinā ip̄a eſt vtraqꝫ certior Naturali qͥdem ꝓpter hoc ꝙ eꝰ conſideratio eſt amotu ⁊ a materia abſtracta cū natura

lis ꝯfide̓atio ī motu ⁊ maͣ v̓ſet̉ Ex hocaūt ꝙ ꝯgnitio natural̓ eſt circa materiā a pluribꝫ dependet ſcꝫ a ꝯſideratōeip̄ius materie ⁊ forme ⁊ diſpoſitionūmaterialiū ⁊ ꝓprietatū que ꝯſequūturformā in materia vbicūqꝫ aūt ad aliqͥdcognoſcendū oꝫ ꝯfiderare plura ē difficilior ꝯgnitio Vn̄ in primo poſteriorūd̉ ꝙ minus certa ſciā eſt q̄ eſt ex additiōe vt geometria ariſmetrica Ex hocv̓o ꝙ eiꝰ conſideratio eſt circa res mobiles ⁊ que nō vniformiter ſe hn̄t eiuscognitio eſt minus firma qꝛ om̄s demrātiones vt ī maiori ꝑte ſt̓ ex hͦ ꝙ cōtingit aliqn̄ alit̓ ſe hrē Et ideo qͣꝫto aliqͣſciā magis appropinqͣt ad ſingl̓aria ficut ſciē oꝑatiue vt mediciā alkymmiaet moralis minꝰ pn̄t hrē de certitudīēpropt̓ multitudinē eoꝝ que ꝯfiderādaſunt in talibus ſciētijs quoꝝ qd̓libet ſiomittatur frequēter erratur et ꝓpt̓ eorum variabilitatē Et etꝭ ꝓceſſus mathematice certior qͣꝫ ꝓceſſus ſciē diuine qꝛ ea de qͥbus eſt ſciā diuina ſt̓ magꝭa ſenfibꝫ remota a qͥbꝰ nr̄a ꝯgnitio ortum ſumit ⁊ qͣꝫtum ad ſb̓as ſeꝑatas. inquarū ꝯgnitionē inſufficiēter inducūtea que a ſenſibilibꝫ accipiꝰ ⁊ qͣꝫtū ad eaque ſunt cōia ōibus entibꝫ q̄ ſunt maxime vl̓ia ⁊ ſic maxime remota a ꝑticularibus cadentibꝫ ſub ſenſu mathēatica aūt ip̄a ſub ſenſu cadūt ⁊ ymaginationi ſubiacēt vt linea figurā nu̓s ⁊ hꝰmōi Et ideo intellcūs hūanꝰ a fantaſmatibꝰ accipiēs faciliꝰ capit eoꝝ cognitionē ⁊ certiꝰ qͣꝫ intelligentie alicꝰ vl̓etiā qͣꝫ quidditatē ſbn̄e ⁊ actū et potentiā ⁊ alia hmōi Et ſic pꝫ ꝙ mathematica ꝯfideratio eſt facilior et certior qͣmnatural̓ ⁊ theologica et ml̓toplus qͣm̄alie ſciē oꝑatiue. Et ideo ip̄a maxiē diʳdiſciplinabiliter procede̓ ⁊ hoc ē quodptolomeus dicit in principio almageſti Alia duo genera theorica potius qͥsopinetur qͣm ꝯceptionē ſciālem dicattheologicū quidem ꝓpter īapparensip̄ius ⁊ incōprehenſibile. ph̓icum ve̓opropter materie inſtabile ⁊ īmanifeſtum Solū aūt mathematicū inqͥſitionis firmā ſtabilemqꝫ fidem intendentibus dabit velut vtiqꝫ demonſtratioG iij