oꝑetur niſi ꝑ intētionē finis Dn̄ efficiens eſt cā illiꝰ qd̓ ē finis vt ſit ſanitasnō tn̄ facit finē eē finē ⁊ ita non ē cauſa cauſalitatis finis id ē non facit finēeē finē ſicut medicus facit ſanitatē eēin actu non tn̄ facit ꝙ ſanitas ē finis.Finis āt non ē cauſa illiꝰ qd̓ ē efficiēsſed ē cauſa vt efficiens ſit efficiēs Sanitas em̄ non facit medicū eē medicūet dico ſanitatē q̄ fit medico oꝑante ſꝫfacit vt medicꝰ ſit efficiens vn̄ finis ēcauſa cauſalitatis efficientis qͥa facitefficiens eſſe efficiens ⁊ ſimiliter facitmateriā eē materiā ⁊ formā eē formācū materia non ſuſcipiat formā n̄ ꝓpt̓fine ⁊ forma non ꝑficit materiā n̄ ꝓpt̓finē vn̄ d̉ ꝙ finis ē cauſa cauſarū qꝛ ēcā cauſalitatis in omnibꝫ cauſis Materia etiā diʳ cā forme inqͣꝫtum formanon ē niſi in materia ⁊ ſimiliter formaē cauſa materie inqͣꝫtum materia nonhabet eē ī actu n per formā Materiaem̄ ⁊ forma dicūtur relatiue ad inuicēvt dʳ in ij. phificoꝝ Dicūtur em̄ ad cōpoſitū ficꝭ ꝑtes ad totū et ſimplex adꝯpoſitum Sed qꝛ omnis cā inqͣꝫtū eſtcauſa naturaliter ē prior cauſato Sciendū ꝙ prius d̉ duobꝫ modis vt dicitariſto. xvi. de aiālibus per quoꝝ diu̓fitatem p̄t aliquid dici priꝰ et poſteriꝰreſpectu eiuſdē ⁊ cauſa ⁊ cātum dicit̉aūt aliquid priꝰ altero gn̓atione ⁊ tꝑe⁊ iterū ſb̓a ⁊ ꝯplemento Cū em̄ oꝑaᵉnature ꝓcedat ab īperfcō ad ꝑſcm̄ etab īcōpleto ad cōpletum īperſcm̄ eſtpriꝰ ꝑfcō ſcd̓m gnationem ⁊ tēpꝰ. ſedꝑſci eſt priꝰ īperfcō ſb̓a ſicut p̄t diciꝙ vir ē an̄ puerū in ſb̓a et ꝯplementoſed puer ē an̄ virū generatione et tꝑeSed licet in rebꝫ generabilibꝫ īperfectū ſit priꝰ perfco ⁊ potētia prior actuꝯſiderando in aliquo vno ⁊ eodē ꝙ pͥus eſt īperfectūqꝫ perſcm̄ ⁊ in potentia qͣꝫ in actu ſimpliciter tn̄ loquendooꝫ actū ⁊ perfectionē priꝰ eē qꝛ qd̓ reducit potētiam ad actū actu ē ⁊ qd̓ ꝑficit īperſcm̄ ꝑſcm̄ ē Materia quidēprior ē forma gn̓atione ⁊ tꝑe priꝰ em̄eſt cui aduenit qͣꝫ qd̓ aduenit ſꝫ formaprior ē materia ꝑfectionē qꝛ materia
militer efficiens ē priꝰ fine gn̓atioē ettꝑe cū ab efficiente fiat motꝰ ad finēſed finis ē prior efficiente inqͣꝫtū ē efficiens in ſb̓a ⁊ ꝯplemento cū actio efficientꝭ non ꝯpleatur niſi per finē ergo iſte due cauſe materia ⁊ efficiēs ſt̓priꝰ per viā generationis ſꝫ forma etfinis ſunt priꝰ per viā perfcōis Et notandū ꝙ eſt duplex neceſſitas ſcilꝫ neceſſitas abſoluta ⁊ neceſſitas cōdicionalis. neceſſitas quidē abſoluta ē queꝓcedit a cauſis prioribꝫ in via gnationis q̄ ſunt materia ⁊ efficiens ſicut neceſſitas mortꝭ q̄ ꝓuenit ex materia ſcꝫ⁊ diſpoē cōtrarioꝝ cōponētiū ⁊ hͨ dicitur abſoluta qꝛ non hꝫ īpedimentuꝫhͦ etꝭ d̉ neceſſitas materie Neceſſitasaūt cōditionalis ꝓcedit a cauſis poſterioribꝫ in gn̓atioē ſcꝫ a forma ⁊ fineſicut dicimꝰ ꝙ neceſſariū ē eē cōceptionem ſi debeat gn̓ari homo ⁊ iſta dicitur cōditionalis qꝛ hāc mulierē cōcipere non ē neceſſariū ſimpliciter ſꝫ ſb̓hac cōditione ſi debeat ex ea generarihō et hec dicit̉ neceſſitas finis Et ſciēdum ꝙ tres cauſe pn̄t incidere in vnūſcꝫ forma finis ⁊ efficiens ficꝭ pꝫ in generatione ignis. ignis em̄ generat ignem gͦ ignis ē cauſa efficiens inqͣꝫtuꝫgenerat. ⁊ iterū ignis ē forma inqͣꝫtuꝫfacit eē actu qd̓ priꝰ erat potentia. etiterū ē finis inqͣꝫtum eſt intētū ab agēte ⁊ inqͣꝫtum terminātur ad ip̄m oꝑationes ip̄iꝰ agentis Sed duplex ē finis ſcilꝫ finis generationis ⁊ finis reigenerate ſicut ptꝫ in generatione cultelli. forma em̄ cultelli ē finis generationis. ſed inſcindere qd̓ ē oꝑatio cultelli ē finis ip̄iꝰ generati ſcꝫ cultelli. finis aūt generationis coincidit cū duabus dictis cauſis aliqn̄. ſcꝫ qn̄ fit generatio a ſimili in ſpē ſicut homo generat hoīēm ⁊ oliua oliuam qd̓ non p̄t ītelligi de fine rei generate Sciendumtn̄ eſt ꝙ finis incidit cū forma in idemnumero qꝛ illud idē in numero qd̓ eſtforma generati ē finis generationisſed cā efficiens non incidit in idē numero cū forma ſed in idē ſpē Impoſſibile em̄ eſt vt faciens ⁊ factū ſint idēnumero ſꝫ pn̄t eē idē ſpē vt qn̄ homo