cc xci
generat hoīēm hō generatus ⁊ generans ſunt diuerſa in nu̓o ſed idē in ſpēMateria āt nō coincidit cū alijs quiamateria ex eo ꝙ eſt ens in potētia habet roēm īperfecti. Sed alie cauſe cūſint actu hn̄t roēm ꝑfecti Perfectumaūt ⁊ īperſcm̄ nō cōincidunt in idē. Viſo ergo ꝙ ſunt qͣtuor cauſe ſcꝫ efficiēsmaterialis formalis ⁊ finalis ſciendūeſt ꝙ q̄libet iſtarū cārum d̉ multꝭ modis d̓̉ aūt aliquid cauſa per priꝰ ⁊ aliquid per poſteriꝰ ficꝭ dicimꝰ ꝙ ars etmedicus ſunt cā ſanitatis ſed ars ē cāper priꝰ et medicꝰ per poſteriꝰ ⁊ ſimiliter in cauſa formali et in alijs cauſisEt nota ꝙ ſꝑ debemꝰ reducere q̄ſtionem ad primā cām vt ſi q̄ratur quareiſtę ſanaʳ rn̄dendum ē qꝛ medicus ſanauit ꝓpter artem ſanādi quā habetSciendū eſt etiā ꝙ idē ē dictū cā propinqua ⁊ cauſa poſterior et cauſa remota qd̓ cauſa prior Un̄ iſte due diuiſiones cārum alia per priꝰ et alia perpoſteriꝰ et cauſarū alia ꝓpinqua aliaremota idē ſignificāt. hoc etiā obſeruandū ꝙ ſemꝑ illud qd̓ vniuerſalius ēcauſa remota dicit̉ qd̓ āt ſpecialius ēcā ꝓpinqua ſicut dicimꝰ ꝙ forma hominis ꝓpinqua ē ſua diffinitio ſcꝫ aīal̓rōnale mortale ſed aīal̓ eſt magis remota ⁊ iterū ſb̓a remotior. oīa em̄ ſuperiora ſunt forme inferioꝝ ſimilitermateria ydoli ꝓpinqua ē cuprū ſed remota ē metallū ⁊ iterū remotior ē corpus Item cārum alia ē per ſe alia ē ꝑaccn̄s Cauſa ꝑ ſe d̉ q̄ eſt cauſa alicuiꝰrei inqͣꝫtum huiuſmōi ſicut edificatoreſt cauſa domꝰ et lignū materia ſcāniCauſa per accn̄s di illa q̄ accidit cauſeꝑ ſe ſicut cū dicimꝰ ꝙ gramaticꝰ edificat. gramaticꝰ em̄ diʳ cā edīficationisper accn̄s non em̄ inqͣꝫtum gramaticꝰedificat ſed inqͣꝫtum accidit edificatori ⁊ ſil̓r eſt in alijs cauſis Item cauſarum q̄dam ē ſimplex q̄dam cōpoſita.ſimplex cauſa d̉ qn̄ ſolū cā diʳ illud qd̓per ſe ē cauſa vl̓ etꝭ ſolū id qd̓ eſt ꝑ accidens ſicut ſi dicamꝰ edificatorē eſſecauſam domꝰ ⁊ ſil̓r ſi dicamꝰ medicūeē cām domꝰ Cōpoſita āt d̉ qn̄ vtrūqꝫ d̉ cauſa vt fi dicamꝰ edificator me-
dicus ē cā domꝰ. p̄t etꝭ dici cauſa ſimplex ſcd̓m ꝙ exponit auicenna illud ꝙfine adiūctionē alicꝰ alteriꝰ ē cauſa ſicut cuprū ydoli ſine adiūctione em̄ alteriꝰ materie ex cupro fit ydolū ſicutd̉ ꝙ medicꝰ facit ſanitatē vel qd̓ igniscalefacit Cōpoſita autē cā eſt qn̄ opꝫplura aduenire ad hoc ꝙ ſit cā ficꝭ vnꝰhomo nō ē cauſa motꝰ nauis ſed multi ⁊ ſil̓r vnꝰ lapis non eſt materia domus ſed multi Item cārum q̄dam eſtactu q̄dam potentia Cauſa in actu eſtq̄ actu cauſat rem ſicut edificator cumedificat vel cuprū cū ex eo fit ydolumCauſa āt in potētia ē q̄lꝫ non cauſetrem in actu p̄t tn̄ cauſare vt edificatordū non edificat Et ſciendum ꝙ loquēdo de cauſis in actu nccē eſt cām ⁊ cātum ſimul eē ita ꝙ ſi vnū ſit ⁊ alterumſi em̄ eſt edificator in actu oꝫ ꝙ edificet ⁊ ſi ſit edificatio in actu oꝫ ꝙ ſit edificator in actu. ſed hoc nō eſt neceſſarium in cauſis q̄ ſunt ſolū in potentiaSciendū ē aūt ꝙ cauſa vl̓is cōꝑaᶻ cauſato vl̓ i. cā v̓o ſingularis ꝯꝑatur cauſato ſingulari ſicut dicimus ꝙ edificator ē cā domꝰ ⁊ hic edificator huiꝰ domus. ſciendū ē etꝭ ꝙ loꝙͣdo de principijs ītrinſecis ſcꝫ de materia ⁊ formaſcd̓m ꝯuenientiā ⁊ drām principiatorum ē ꝯuenientia ⁊ drā principiorumq̄dam em̄ ſunt idē nu̓o ſicut ſortes ⁊ h̓homo demōſtrato ſorte. q̄dā v̓o ſuntdiu̓ſa nu̓o ⁊ idē in ſpē vt ſortes ⁊ plato qͥ lꝫ drānt nū̓o ꝯueniūt tn̄ ī ſpē huāna q̄dam āt drn̄t ſpē ſed ſt̓ idem gn̓e vthō ⁊ azinus ꝯueniunt in genere aiālisquedā aūt ſunt diu̓ſa genere ſed ſt̓ idēſolū ſcd̓m analogiā ſicut ſb̓a ⁊ qͣꝫtitasq̄ non ꝯueniunt in aliquo genere ſꝫ cōueniunt ſolū ſcd̓m analogiā cōueniūtem̄ ſolū in eo qd̓ eſt ens Ens aūt noneſt genꝰ qꝛ non p̄dicatur vniuoce ſedanalogice Ad hꝰ aūt intelligentiā ſciēdum eſt ꝙ tripliciter aliquid p̄dicaturde pluribꝫ vniuoce eqͥuoce ⁊ analogice. vniuoce p̄dicatur qd̓ ſcd̓m idē nomen ⁊ ſcd̓m roēm eandē id ē ſcd̓m diffinitionem p̄dicatur ſicut aial̓ p̄dicat̉de hoīē ⁊ de aſino vtrūqꝫ em̄ dicỉ aīal̓⁊ vtrūqꝫ ē ſb̓a aiāta ſenſibilis qd̓ ē dif