c lxxxiij

¶ Incipit tractatus ſancti thome de ente et eſſentia/Uoniam paruus errorin principio magnꝰ eſtin fine ſcd̓m ph̓m in primo celi et mundi. ens ātet eſſentia ſunt que primo intellectu concipiuntur. vt dicᵗ auicēna in pͥncipio ſue methaphifice Id̓one ex eorum ignorantia errare contingat ad eorū difficultatem aꝑiendā dicēdum eſt quid nomine entis et eſſentie ſignificetur. et qūo in diuerſis inueniantur et qūo ſe hn̄t ad intentioneslogicas ſcꝫ genus ſpeciē et differentiāQuia vero ex cōpoſitis ſimpliciū noticiam acciꝑe debemꝰ et ex poſterioribus in priora deuenire vt a facilioribꝰincipientes cōuenientior fiat diſciplina Igitur a ſignificatiōe entis ad fignificationē een̄tie ꝓcedendū eſt Sciēdum eſt igitur ꝙ ſicut in v mēthaphiſice phūs dicit ens ꝑ ſe duplicit̓ diciturvnomō quod diuiditur per decem genera aliomō quod ſignificat veritatēꝓpōnū Hoꝝ aūt differentia eſt quiaſcd̓o mō poteſt dici ens omne illud dequo affirmatiua ꝓpoſitio formari poteſt etiam ſi in re nichil ponat ꝑ quemmodū priuationes et negationes entia dicuntur dicimꝰ em̄ ꝙ negatīo eſtoppoſita affirmationi ⁊ ꝙ cecitas eſtin oculo Sed pͥmo mō non poteſt dici ens niſi ꝙ aliquid in re ponat vn̄ primo modo cecitas et huiuſmōi non ſt̓entia Nomē igitur een̄tie non ſumitab ente ſecundo mō dicto aliqua em̄ hͦmodo dicūtur entia que een̄tiam nonhn̄t vt patet in priuationibꝰ ſed ſumitur ab ente pͥmo mō dicto. vnde ꝯmētator in eodem loco dicit ꝙ ens pͥmomodo dictum ē qd̓ ſignificat eēntiamrei et quia vt dictū eſt ens hoc mō dictum diuiditur per decē genera oꝑtetꝙ een̄tia ſignificet aliquod cōe omnibus naturis ꝑ quā diuerſa entia in di-

uerſis generibꝰ et ſpeciebꝰ collocantſicut humanitas eſt een̄tia hominis ⁊ſic de alijs Et qꝛ illud per quod res cōſtituitur in ꝓprio gene̓ l̓ ſpecie eſt hocqd̓ ſignificatur ꝑ diffinitionē indicantem quid eſt res. inde ē ꝙ nomē eſſentie a ph̓is in nomen quidditatis mutatur et hoc eſt quod phūs frequēternominat quod qd̓ erat eſſe id eſt hoc ꝑquod aliquid habꝫ eſſe dicitur etiā forma ſcd̓m ꝙper formā ſignificatur certitudo vniuſcuiuſqꝫ rei vt dicit auicenna in 2º. methaphifice ſue Hoc etiamalio modo natura dicit̉ accipiēdo naturam ſcd̓m pͥmū modum illoꝝ qͣtuorquos boecius in libro de duabus naturis aſſignat ſcꝫ ꝙ natura dicitur eſſeillud quod intellectu quoqͦ mō capi poteſt non em̄ res ē intelligibilis niſi perdiffinitionē et een̄tiam ſuam Et ſic etꝭphūs in v. methaphifice dicᵗ ꝙ omnisſubſtantia eſt natura tn̄ nomē naturehoc mō ſumptum ſignificat een̄tiamrei ẜm ꝙ habet ordinem ad ꝓpriā oꝑationem rei cū nulla res ꝓpria oꝑatione deſtituatur Quidditatꝭ ve̓o nomēſumitur ex hoc ꝙ ꝑ diffinitionē ſignificatur Sed eēntia dicitur ſcd̓ꝫ ꝙ peream et in ea ens habꝫ eſſe Sꝫ quia ensabſolute et ꝑ prius dicitur de ſubſtantijs et per poſteriꝰ et quaſi ſcd̓ario deaccn̄tibus Inde eſt ꝙ een̄tia ꝓprie etvere eſt in ſubſtantijs et eſt in accn̄tibus quodā modo et ſecundū qͥd Subſtantiaꝝ vero quedam ſimplices ſuntet quedā cōpoſite ⁊ in vtriſqꝫ eſt een̄tia ſed in ſimplicibus veriori et nobiliori modo ſecundū ꝙ et eſſe nobiliushabent Sunt em̄ cauſa eorū que ſuntcompoſita ad minus ſubſtantia pͥmaq̄ deus ē Sꝫ quia illarum ſb̓aꝝ een̄tieſunt nobis occulte magis ideo ab een̄tijs ſubſtantiaꝝ compoſitarū incipiēdum eſt vt a facilioribus ꝯuenientiorfiat diſcīplina In ſubſtantijs igit̉ cōpoſitis materia et forma ſunt eſſentia rei vt in homine anima et corpusNon autē poteſt dici ꝙ alterum illoꝝtantū dicatur een̄tia ꝙ eī materia nōſolum ſit een̄tia rei planum eſt qͥa resper eſſentiam ſuam ꝯgnoſcibilis et inff iij