lxvij.Sermo

Circa rem que venditur triplex defectus conſiderari debet. Unus quidem ẜm ſpeciem rei.vtputa ſi vendatur auricalcum pro auro. autvinum mixtum aqua quaſi purum. Alius defectus eſt ẜm quātitatem vt ponderis vel menſure. vt ſi quis ſcienter vtatur deficiente pōdere vel menſura. Tertius defectus eſt ex partequalitatis. puta ſi animal infirmum vendaturpro ſano. In his ergo tribus caſibus ſi qͥs vēditor ſcienter vendiderit fraudem cōmittit etillicita eſt venditio. et venditor ad reſtitutionem tenetur. Si vero eo ignorante aliquis p̄dictorum defectuū in re vendita fuerit. venditor quidem non peccauit. tamen cum ad noticiam peruenerit. tenetur recompenſare damnum exteri. Sꝫ circa hoc queritur. vtrum venditor teneatur dicere vitiū rei vendite? Reſpōdet ſanctus Thomas vbi ſupra. Si vitium eſtoccultum. puta cum vendit domum ruinoſampro firma. vel cibum corruptam pro bono enon detegat venditor erit doloſa et illicita veditio. ⁊ tenetur ad damni recompenſationem.Si vero vitium eſt manifeſtuꝫ. puta equus eſtmonoculus vel rei vſus cum et ſi non competat vni poteſt tamen competere alteri ⁊ venditor propter huiuſmodi vitium ſubtrahat de p̄cio quātum oportet non tenetur ad manifeſtādum vitium rei. quia forte propter huiuſmodiemptor vellet plus de precio ſubtrahere ꝙͣ eſſet ſubtrahendum. ideo venditor poteſt licitevitium reticere. Sexti ſunt qui loca tenebroſabrāt vt rescligunt et lucem ſolis dieiqꝫ obannicide. etalie ꝙͣ ſint appareant vt faciuntdunt. et ſicutin hoc ſe filios tenebrarum oſtehic tenebras dilexerunt. ita et ibi in tenebrasid Mat. xxijexteriores ꝓijcientur. IuxtaiMittite eos in tenebras exteriores ⁊cͣ. De tāli dicit chriſtus. Ioh̓. iij. Omnis qui male agitodit lucem et non venit ad lucem vt non arguunt anteentur opera eius ¶ Tales qui hec aoculos iudicis cuncta cernētis arguent̉. vt dicit Boetius libro quinto. proſa vltima in fine.Septimi ſunt qui res aliquas vendunt que nōſunt vtiles niſi ad peccata vt venena ſiue taſſeres falſos. tales indubitanter peccant faciendo et vendendo. xxj. q. j. c. j. Et omnia mala ſequentia iſtis venditoribus imputabūtur. quiaqui occaſionem damni dat damnum dediſſe videtur. Extra de iniurijs. Si culpam. Concordat Thomas ⁊ Hoſtienſis. Octaui ſunt qui īdiebus feſtiuis merces ſuas exponunt et vendunt. Et dicit doctor Uuilhelmus. Si aliquishoc facit ex conſuetudine ſeu lucrandi cupiditate et maxime ſe ſubtrahendo a diuinis peccat mortaliter. maxime ſi huiuſmodi merca-

ta prohibita ſunt ab illiꝰ loci prelatis. Si aūtfaciat hoc non ex conſuetudine ſed de ſua neceſſitate ⁊ ante audiuit diuina officia non peccat mortaliter. Secundo de emptoribus dicēdum. ⁊ ſunt etiam multiplices. Primi ſunt qui Evilius ſolēt emere ꝙͣ res valeant vt contingitin neceſſitate vt cum quis coactus ⁊ neceſſitate vrgente oportet eum cum damno ſuo bonaſua vendere. Talis ſic emens et multo minuspro eiſdem rebus ꝙͣ valiture ſunt dans tenet̉recompenſare damnuꝫ proximo. verbi gratiaperpetuos redditus et certos emeritecem niſi damnum recōvnum florentnationem non euadit. Similipenſauerit d̓omas. ij. ij. q. lxxvij. Cuꝫter dicit ſanctuam minus precioſam eſſeditor qurum pro minori precio.it vtalcum. aut animal firmūuia cremum. Naꝫ ſi emptor hocemit ⁊ ad reſtitutionem teneii prompta pecunia emūtvendunt. et propter dilaꝙͣ valet ⁊ nullum laboremabuerunt. Sed immedialoco propter dilationemiꝰ vendunt. verbi gratia.ponam in bono foro. ⁊ procut qrius vēdunt. Similiter qa cum adhuc creſcunt ſuint̓ vinum nimis ī bono foro vter futurſtea charius vendant nulla alia neceſſitateilitate penſata. Sed propter ſolam auaaut vt inducant cariſtiam ita vt homicogantur ab eo emere ⁊ ipſe poſſit ad libitum vendere. Et talis quicunqꝫ eſt grauiterpeccat. vt dicit Raymūdus. Uuilh̓. Inno. etHoſtienſis. Et addit Uuilh̓. et Raymundus.ꝙ tales non ſunt cogendi ad reſtitutioneꝫ certe ꝑſone ſed pauperibus. Iteꝫ qͥ emunt lanamvel pannuꝫ vel huiuſmodi ꝓ prompta pecunia⁊ īmediate charius ꝓpter dilationem vēdūt.Et tales qn̄qꝫ plꝰ lucrant̉ ꝙͣ ille qui talia duxitquinquaginta vel. lx. miliaria in magnis laboribus vel expenſis. Sꝫ circa hoc q̄rit. an mercatores poſſint licite de re empta lucrum accipere? Rn̄det Uuilh̓. Cum laborent ꝓ oībus ⁊quaſi cōmune negociū ī mercibꝰ gerāt poſſuntmoderatū lucrum reciꝑe. ſecus de immoderato. vt extra de empti. et vendi. ca. j. hoc tamēintelligendum eſt ſi ipſe venditor rem meliorauerit. vt eſt quia precium rei munitam eſt ẜmdiuerſitatem loci vel temporis vel propter periculum cui ſe expoſuit tranſferendo rem de loco ad locum poteſt charius vēdere dū tn̄ moderate hoc faciat vt dictum eſt. Tertij ſunt