.xcvij.

orto animalibus preſeruās a diluuio. ſed vtiliseſt omni populo chriſtiano. Qui hoc exiguo ligno credunt aīas ſuas mare tranſeuntes ꝑ naͣuem liberant̉. Sap̄. iij. Aui cōcordat btūs Augꝭin ſermone paraſceues. Quantum inquit valeatlignū crucis aduertat ſanctitas veſtra. Nam adiluuio aquarum genus humanū quaſi arca lignea liberauit. Ieo dicit Ambro. li. vj. ſuꝑ Hucam. c. xj. Hec eſt fidei gloria. Si vero intelligaſcruce̓ chriſti mihi vtilis ē ⁊ vere vtilis per quaꝫmihi mundus crucifixus eſt ⁊ ego mundo. Nogemus dominum.¶ Sermo ſecundus de ſancta cruce.Enedictumgnū per quod facta eſt iuſticia Sap̄.A xiiij Micunt naturales ⁊ preſertim Iſidorus li.xvij. Malus eſt arbor florum varielatum decora viſui ⁊ guſtui gratioſa fructuum ſuauitate. iocunda in diuerſis medicinis efficax. ¶ Spūaliterhec arbor crucē chriſti prefigurat. recte enim ſicut hec arbor eſt pulchra ex florum varietate ſiccrux chriſti eſt decora ex aſperſione chriſti ſanguinis ⁊ abundanti effuſionē. ẜm qd̓ dicit beatꝰapl̓us Andreas. Salue crux que ī corpore chriſti dedicata ęs ⁊ ex membris eiꝰ tanꝙͣ margaritis ornata. Ideo etiam canit eccleſia. Arbor decora ⁊ fulgida ornata regꝭ purpura. Etiā ſic̄ malus eſt quo ad viſuꝫ guſtūqꝫ arbor grata. ita ſcācrux eſt gratiſſima viſui ⁊ guſtui hominum deuotorum. quia ſignata eſt per lignū vite quod eratin medio paradiſi cuiꝰ affectus aſpectuſqꝫ eratpulcher viſui ⁊ ſuauis guſtui. Gen̄. ij. Sicut etiāmalus in fructuū dulcedine eſt iocunda. ſic ſancta crux protulit dulciſſimum fructū Iſum chriſtum. Ieo dicit beatus Amb̓. ſuper. Beati immaculati. Sic mali poma odorem gratum habētvt ceterorum pomororuꝫ fragrantiam vincant̉.Sic chriſtus affixus ad lignum ſicut pomū pendens in arbore odorem gratum habet. odoremmundane fundebat redemptionis qͣ peccati grauis deterſit fetorē ⁊ vnguentū potus ⁊ vite effudit. Et ſubdit. Tanꝙͣ malꝰ in lignis ſilue. ita cōſobrinus meꝰ in medio filiorū. eo ꝙ ſuꝑ ꝓphetaſ⁊ apl̓os intima corda ſua vr̄oꝝ ſuauitate mulcebat. ſed non ſolū odor. verūetiā cibus ſuauis eſtin malo. Ergo cibus ſuauis eſt chriſtus. In vmbra inqͥt eius quem deſiderabam ſedi ⁊ fructuseiꝰ dulcis gutturi meo. Hec Amb̓. Etiam ſicutmalus in medicinis eſt v̓tuoſa ita vt multi ex eacapiunt corporis ſanitatem. Ita crux xp̄i fuit tāvirtuoſa medicina vt ſalutē ferret mundo. TeſteAmb̓. de efficacia ſancte crucis. Cux inqͥt chri-

ſti ſalutem humano generi contulit. grande crucis ſacramentum. Et ſi intelligamꝰ ꝑ hoc lignuꝫmundus eſt redemptus. ideo bn̄ dicit̉. lignū bn̄dictum. ſicut dicūt v̓ba thematis. Inº quibꝰ inꝙͣcrux chriſti a duobꝰ pͥncipaliter cōmēdat̉. Primo a glorioſa exaltatione ibi. Bn̄dictu lignum.Scd̓o a gratioſa ſalultatione ibi. ꝑ qd̓ facta ē iuſticia. De pͥmo eſt notandū ẜm naturales arborde quanto dulciores facit fructus de tanto magꝭexaltat̉ ſeu in aliū ſe extendit. Sicut videmus ꝙpomus que dulces portat fructus magis dilatatur. ita ꝓbat Rabbanꝰ ſuꝑ psͣ. de cedro qui fructum gerit ſuauiſſimū ⁊ miri odoris gratiſſimiqꝫſaporis. ideo eſt arbor altiſſima omniū arboruꝫdomina ⁊ regina. ⁊ hec rō pōt eſſe. quia dulcedoincluſa ramos arboris ſinit gratius delectari.Myſtice que vnꝙͣ arbor inter oēs arbores totiꝰmundi tam dulciorem fructum ꝓtulit quēadmodum arbor ſancte crucis? Certe nulla. nō balſamus cuiꝰ fructus ſeu odor ẜm Iliniū. li. xij. omnibꝰ arboribꝰ p̄fert̉. nō amigdolus cuiꝰ fructuseſt gratiſſimus. vt dicit Iriſto. in li. de plāt. Sꝫcrux pre omnibꝰ tulit fructū dulciſſimū chriſtuꝫIęſum. quia ẜm Bern̄ in ẜmone dulcis eſt in nomine dulcis eſt in voce. dulcis eſt in opere qui etdulciſſimꝰ apparebit in diuinitatis fruitiōe. Bedicit etiam Ac̄i. xxiiij. Spūs meꝰ ſuꝑ mel dulcꝭ⁊ hereditas mea ſuper mel ⁊ fauū. Idcirco cruxmeriro eſt glorioſe exaltata ⁊ bn̄ cedro eſt comparata duplici ratione¶ Pimo qꝛ recte cedrus Pde vili ⁊ humili ramuſculo ⁊ infructuoſo in arborem altam ⁊ fructuoſaꝫ exaltat̉. Ia crux ſanctaque priꝰ fuit lignum humile ⁊ vile. qꝛ hmōi cruces de lignis vilibus parabantur. Nūc aūt poſtpaſſionē chriſti eſt exaltata vt hec vilitas in p̄cioſitatem mutata ⁊ infructuoſitas in magnā fertilitatē. At maledictio q̄ habet̉ Deut̓. xxvij. Maledictus eſt qui pendet in ligno nunc verſa eſt inbn̄dictionē eternam. ita vt canit eccl̓ia. O cruxbenedicta que ſola fuiſti digna portare. Ita dicitSern̄. de exhortatione ⁊ paſſione dn̄i. Quis ergo crucem amplius timeat. q. d. ex quo vilitas⁊ maledictio eſt ablata ve qui eam timeat. ip̄e ſibi teſtis eſt quia latro eſt. In cruce pendit omīsfructꝰ vite qꝛ iā eſt arbor vite in medio paradiſiIpſa eſt meſtorū cōſolatio. Et ſubdit. Circūirepoſſum dn̄e celum ⁊ terram mare ⁊ aridā ⁊ nūꝙͣte inuenio niſi in cruce. ibi dormis ibi paſcis ibicubas in meridie. Frux chriſti tuta fides ē cuiꝰlatitudo charitatis longitudo longanimitatisaltitudo ſpes profundum timor. in hac cruce ſuſpenditur a terra ⁊ dulcia poma de ligno vite decerpit. Hec Zernardus. Secundo cedrus eſtarbor pulchra ſemper retinens virorem ſuum.⁊ inſuper olefactum odoriferum intantum. vt