Sermo
eius preſentia odor de orto expellit ſerpentes etfugat omnia animalia venenoſa non valentia p̄ſentiam ſuſtinere vt dicit Rabanus ſuper psͣ.Ita crux ſancta eſt arbor tam ſancta vt ſiluatalem nec dei fronde flore nec germine protulitnec ꝓfert in eternū. Et eſt adeo odorifera vt deipſa pōt dici OOdor tuus ſuꝑ omnia p̄cioſa vngēta. vbi hec nō fuerit ſeu p̄ceſſerit ibi habitant ſerpentes infernales. De hoc refert Gregꝰ. iiij. dialo. ꝙ quedam ſanctimonialis ingrediens ortuꝫ⁊ lactucam conſpiciens concupiuit eā que ſignocrucis oblita auide momordit. ſed arrepta a diabolo ꝓtinus cecidit. Cum autem beatus Equitiꝰ ad eam veniſſet diabolus clamare cepit ac dicere. Ego quid feci ſedebam ſuper lactucam illavenit ⁊ momordit. ſed tn̄ ad imperiū eiuſdeꝫ virimox exiuit. Ubi autem ſancta crux fuerit ibi diabolus latitare nō poterit. qꝛ hec eſt ſcutū quodponit̉ ictibus ſuis ⁊ temptatiōibꝰ. qd̓ iubet ſumere btūs apl̓us ad Heb̓. vj. In omnibꝰ ſumentes ſcutum fidei in quo omnia tela neqͥſſimi extinguere poſſumus. Hec ſancta crux eſt expauentaculum qd̓ in orto eccl̓ie chriſtus erexit ortulanus vt leo rugiens aut mala beſtia demon nō intret. Ideo dicit Amb̓. ſuꝑ psͣ. cxviij. Crux chriſti iudeis ſcandalum gentibus ſcandalum. ergoopprobriū mei virtus eſt. ꝑ quā aduerſarium repello ſeculum vnico illis inſipientia mihi ſapientia ꝑ quā ſit inſipientie laqueos. ⁊ hoc ꝓbat beatus Gregꝰ. in dialogo de quodam iudeo qͥ virtute crucis laqueos diaboli euaſit dicens. Iudeusquidam iter faciens ⁊ cum diem inclinare cerueret vt vbi manere poſſet reperiſſet in quodā templo appollonis ad manendum ſe cōtulit. ⁊ licetnihil crederet v̓tutis eē in cruce chriſti ⁊ tn̄ ſignocrucis more chriſtianoruꝫ ſe muniuit. nocte igit̉media euigilans vidit malignorū ſpirituū turbā⁊ ille qͥ preerat in eorū medio conſedit ⁊ ſingulorum facta ſciſcitabat̉ qͣtenꝰ vnuſquiſqꝫ quantuꝫegiſſet nequitie inueniret. ſciſcitatis oībꝰ p̄cepitvt quererent qͥs nā eſſet ille qui in templo iacerep̄ſumeret. Cum ſpūs eum crucis ſignaculo viderent ⁊ miſſi ſpiritus vehementiꝰ palpitarent etſignatum ſignaculo crucis viderent territi exclamauerunt. Uere vas vacuum ſed ſignatum. adhanc vocem diſparuerunt turbe malignorū ſpirituū ⁊ iudeꝰ ſacrū baptiſma ab Andrea fundēẜ.ciuitatis ep̄o mox recepit. Ita etiam legitur dequodam viro qui ſemꝑ feria ſexta audire miſſaꝫde ſancta cruce volebat quā ⁊ ſuis denarijs comparabat. Cum autem mortuus fuiſſet. demonesipſum ſecuti ſunt vſqꝫ ad iudiciū ⁊ in iudicio obiecerunt ꝙ paſſionem dn̄i etiā in mente raro habuiſſet ⁊ etiam ſanctam crucem minime honoraſſet. angelus eius ante eum ſtans ꝓtulit denarios
quibus miſſam comꝑauit. ⁊ in quibꝰ erat ſignuꝫcrucis. quos cū demones vidiſſent ſtatim euanuerunt ⁊ ſic iſte laqueos eorū ⁊ inſidias euaſit. ethoc tm̄ de primo. Quantū ad ſcd̓m cōmendaturſancta crux a gratioſa ſalutatione cum additurper qd̓ facta eſt iuſticia. vbi ſciendum btūs Gregorius in prefatione dicit. Qui ſalutem humanogeneri in ligno crucis conſtituiſti vt vnde morsoriebat̉ inde vita reſurgeret. Sed quia ꝑ lignuꝫvetidum paradiſi mors ⁊ dānatio venit. ẜm qd̓habetur Gen̄. ij. vbi dixit dn̄s ad Adam. Ex ligno paradiſi comede. De ligno aūt ſcientie boni⁊ mali ne comedas. In quacūqꝫ eniꝫ hora comederis morte morieris ſicut ⁊ factum fuit. Ideoetiam neceſſe fuit vt homo per lignum ſaluaret̉ ⁊peccatum eius remitteretur. ẜm illud .j. Pet̓. ij.Peccata noſtra ipſe ꝑtulit in corpore ſuo ſuperlignum crucis vt peccatis mortui iuſticie viuamus. qd̓ approbat Iohānes apoſtolus dicens.Qui dilexit nos ⁊ lauit nos a peccatis noſtrisſanguine ſuo. Et hoc nō ſoluꝫ fecit chriſtꝰ in cruce ſed iam in celo reſidēs adhuc multos ꝑ v̓tutēcrucis ſaluat gratioſe. Refert enim Iacobꝰ ianuenſis. ꝙ quidam in ſyriam ciuitatē Baruch qͥdam chriſtianus ſua annua penſione habēs hoſpitium crucis tn̄ imaginem contra lectuli facieꝫin pariete affixerat. ⁊ ibi adorationes quotidiefecerat. Poſt annū v̓o aliaꝫ domū locauit ⁊ imaginem ibidem obliuione reliqͥt. Quidā iudeꝰ v̓opredictam domum ꝯduxit. ⁊ die quadam vnumde iudeis ad conuiuium inuitauit. Inter epulasaūt ille qͥ inuitatus erat caſu circūſpiciēs ſanctecrucis in pariete contuet̉ imaginē ⁊ in illum quiſe inuitauerat ira fremens cur imaginem nazareni tenere audeat cōminat̉. Ille aūt cuꝫ in p̄dictadomo imaginem vidiſſet de qua dicebat penitusignorabat. tunc ille placitū ſe ſimulans vale dixit. ⁊ ad pͥncipem ſue gentis abiens iudeū illumde hoc qd̓ viderat accuſauit. Iudei igit̉ ꝯgregati ad domū eius cōuenerunt ⁊ viſa imagine illuꝫduris contumelijs afficiunt ⁊ extra ſynagogamſemiuiuum ꝓijciunt. imaginem v̓o pedibꝰ ꝯculcantes. tunc in ea dn̄ice paſſionis ſigna ⁊ paſſionis opprobria renouauerunt. Cū v̓o lancea latus ꝑforaſſent ꝓtinꝰ ſanguinis ⁊ aque riuolꝰ exiuit ⁊ ſuꝑpoſitum vas impleuit. ſtupefacti iudeiſanguinem illum ad ſynagogas detulerunt ⁊ omnes infirmi ex eo inuncti ſanabantur. Tunc iudei epiſcopo loci illius omnia per ordinem narrauerunt ⁊ baptiſmum ⁊ fidem chriſti vnanimit̉ſuſceperunt ⁊ omnes in eccleſias ſuas ſynagogas conuerterunt. ⁊ ſic multitudo iudeorum adiabolo eſt ablata per. crucem chriſti ſaluata.Ideo potuerunt demones dicere illud quod ſcribit Gregorius nazanzenꝰ in quodam ſermone