Tractatus. VII.
rationem ſuꝑiorē. ſꝫ locanda videt̉ ſupraſindereſim ⁊ cōſcientiā. Ratio qꝛ portioſiue ratio ſuꝑior. vt talis eſt intendere p̄talijs ſub deo. q̄ ſunt ſpūalia ⁊ intellectualia. vt ſunt angeli ⁊ ſancti. Porro ſindereſis eſt naturale iudicatoriū. vl̓ inclinatioſicut alij loquūt̉. Sed hoc iudicatoriumgn̄aliter attendit̉ ad veꝝ in vniuerſali. ⁊inclinatio ad bonū ſimiliter in vniuerſali. Mens aūt ſolū reſpicit deū. ⁊ inclinat̉ad ip̄m. vnū veꝝ bonū eternū ſolū ⁊ ſummū. Habet igitur obiectū prius ⁊ pͥncipaliꝰ ip̄a mens. qͣꝫ ratio ſuꝑior. aut ſindereſis. Perpēdit̉ hoc. dum ꝓcedit ad actūſcd̓m. tam ẜm potentias ſuas ⁊ vires; qͣꝫẜm habitus qͥbꝰ ip̄a format̉ ⁊ decoratur.Mens nō hꝫ intellectū agentem velpotētialem. qͣſi potētias diſtinctas eſſentialiter ab inuicē. vel a ſe ip̄a. ſicut multiph̓antiū locuti ſunt. qͦs nō oportet imitari. qꝛ ponebant aut vnitatē mētis in oībꝰaūt ipſam nō eſſe corꝑis formā nec de nouo creatā. ſꝫ ꝑpetuā. nec ad grām ⁊ gl̓iama deo ſublimari. cuꝫ erroribꝰ hmōi. ꝯtranr̄e fidei pietātē. ¶ Caderet hic exqͥſitiorſermo/ qua rōe d̓r mens. ſimul eſſe agens⁊ patiens. mota ⁊ mouens Sed hec inſpiritibꝰ ⁊ a materia ſeꝑatꝭ reꝑit̉ libertascū ſe ip̄aꝫ mouet. dū ſe reflectit ſuꝑſe ⁊ſuꝑactus ſuos. ¶ Tranſeamus ad pn̄s. ꝯqͥſitiōes hmōi ſpecl̓atiuas ⁊ metaphyſicales. ⁊ ad modos ⁊ ad cauſas vn̄ mēs diſꝑgit̉ reuertamur. qͣtenꝰ eius vnitio ⁊ ſimplificatio plus nota ſit. ne incurraturv̓bū hoc imꝓperij Diſperſit ſuꝑbos mente cordis ſui. ¶ Diſꝑſio mentis dedit occaſionē impoſitoribꝰ nōim. qͦs neceſſe fuit ſapienter attētos eſſe circa reꝝ ꝓprietates. vt mēs a mene diceret̉. Eſt aut mene.idē qd̓ luna vel defectus. Mens aūt preſertim ſtulti. ẜm ſapiētis v̓bū vt luna mutat̉. Lunatica qͥppe eſt. quā ſpūs immundus. mittit nūc in ignē cupiditatis. maleinflāmantē. nunc in aquā tumoris maleſuffocātē. nūc elidit in terrā cogitationūnoxiaꝝ de terrenis. ⁊ volūtatur ⁊ clamat.⁊ ſtridet ⁊ ſpūmat. ⁊ areſcit. ⁊ diſcerpiturꝑ varia. vix tandē redit ad ſe. ꝑ lucidū interuallū. vt deū noſcat ⁊ ſe. ⁊ hoc ab infantia. O qͣꝫ ſepe deſcendit nr̄a mens. de hieruſalē pacis in hͦierico lunaris mutationis. O qͦtiens incidit in latrones Sedlocus eſt hic ⁊ nūc. doctrine ⁊ nō querele.
¶ Diſꝑſio mētis. cām hꝫ duplicē in gn̄e.Quedam vicioſa eſt. altera non vicioſa.Uicioſaꝝ. quedaꝫ eſt ex originali culpa.q̄daꝫ ex veniali. q̄dam ex mortali. Suntaūt cauſe alie. nō vicioſe. ſed naturales.quēadmodū eſt neceſſitas ſomni. qͣꝫuisaliqͦꝝ videat̉ opinio ſentire. ꝙ ꝓ ſtatu nature inſtitute/ mēs nō fuiſſet a ſomno depreſſa. nec etiā in puerꝭ. qͥn actu ſꝑ meminiſſet. intellexiſſet. ⁊ dilexiſſet deū. Et hocpͥuilegiū trahere volūt ad btām virginē.immo ad Iohānē baptiſtā etiā ex vtero.ſicut nō eſt dubiū qͥn xp̄s viator. ſꝑ dicere poterat. Ego dormio ⁊ cor meū vigilatQuippe btūs erat. ẜm mentem. Non ſicIohānes ⁊ maria. Stemꝰ hic ⁊ in alijs;cū traditiōe cōi. ꝙ in iſtis etiā. qn̄qꝫ mēsceſſabat ab actibꝰ ſuis. ⁊ cauſis naturalibus. ⁊ ꝯſtat ſine peccato ¶ Diſꝑſio mētꝭꝓ ſtatu nature lapſe (de qua pͥncipalitererit ſermo) nunqͣꝫ intelligit̉ fieri. quo adactū ſuū primū. Hoc iā tactū eſt. quia ſicaīa rationalis eſt ꝑpetua. poſt qͣꝫ creata ē.ſiue ſit in corꝑe ſiue extra corpus Lux eſtquedā in ſe/ nata lucidū reddere in actuſcd̓o/ ſubiectū diſpoſitū. vt corpus vel ſeip̄m. ſi nō aliquis interuenerit obex Un̄⁊ naturalia. in demonibꝰ ẜm dionyſiumſplēdida remāſerūt. Uacat̉ aūt actꝰ ſcd̓s/ipſa oꝑatio elicita ⁊ immanens. vel imꝑata ⁊ tranſiens. ¶ Diſꝑſio mētis quo adactū ſcd̓m / ꝓuenit qn̄qꝫ negatiue. qn̄qꝫ pͥuatīe. Negatīe ſiqͥdē. dū nō ſinit̉ exire inactum ſine cl̓pa ſua Priuatiue vero cumculpa ſua. Exemplum primi in dormientibus. infantibus ⁊ fatuis naturaliter.Exēplū ſcd̓i in ebrijs ⁊ philocaptꝭ ⁊ alijsqͦs excecat ſua malicia ¶ Diſꝑſio mētis/habet̉ ꝟtuoſe. dū ſpūs / ꝓpter actus virtutū. in actiua. pro tūc impeditur cogitarede deo ſolo. ⁊ manere in arce ſua. Certū ēaūt ꝙ oēs ꝟtutes ꝯſonant qͦad habitusſuos. nec ſe impediunt. Actus vero ſepemutuo ſe nō ꝯpatiunt̉. Quis neſciat/ ꝙactus vite actiue. ſuſpēdūt actus vite cōtēplatiue ⁊ eꝯͣ. Nō em̄ ſiml̓ eſt vacare actionibꝰ extrinſecis. ⁊ intrinſecis ſpeculationibꝰ. Si aūt q̄rat̉ vtꝝ ſꝑ oporteat agereid qd̓ meliꝰ eſt in ſe. Clara eſt rn̄ſio ꝙ nō.alioqͥn qͥlibꝫ obligaret̉ ad oꝑa ſuꝑerogatōis. Nā ꝟtꝰ ⁊ ars terminos ſuos hn̄t ⁊certos. Sufficit igit̉ ꝓ rl̓a ad ſalutē. ꝙ fiāt actꝰ qͥ tūc iacēt ſub precepto oꝑātis. qn̄