Tractatus. OQuintus.
Sic in eiſdem quemadmodum in ceterisimp̄ſſa eſt forma eſſentialis. qͣ ſpontanee ībrutis/ libere in intellectualibꝰ dirigit in ꝓpriū finem. Verū eſt ꝙ libertas vt arbitraria eſt/ nō ſemꝑ cōformat̉ ⁊ inde ꝓcedit peccatū qd̓ corrūpit modū ſpēꝫ ⁊ ordinē debitos addi ꝑ habitꝰ ⁊ actus virtuoſos ad lib̓tatē naturalē. que licet ſemꝑ in ſe virgo ſitet pulcra. etiā in demonibꝰ violari nō poſſit in eſſentia ſua. p̄cipitatur tn̄ a dn̄o ſuo ꝑinobedientiā arbitrarie lib̓tatis vt nō exerceat naturale dn̄iū ſuū et qͦ p̄dita eſt domiiiij. Quā in re cecinit nr̄a tympaniſtria diſꝑſit ſuꝑbos mēte cordis ſui. Deponēſ potētes de ſede naturalis fui dn̄ij nō ꝑ ſua/ ſꝫꝑ ſubditoꝝ rebelliōem ¶ Cōſonat p̄miſẜdeſcriptio dioniſij de regno dei. Regnū inquit eſt oīs finis ⁊ ordinis ⁊ legis ⁊ ornatꝰdiſtributio vbi ꝑ totū ornatū ẜm expoſitores accipit̉ inclinatio naturaliter indita cuilibet nature vt obediat ſuauiter creatori.Iuxta illud ſapientis a ꝓph̓ia deductumapud Boe. Qd̓ ſapīa attingit a fine vſqꝫ adfinē fortiter/ ⁊ diſponit oīa ſuauiter. ¶ Tēpus eſt ⁊ locus ex p̄miſſis ſoluere difficultates p̄tactas circa cognitiōem noīs dei intuitiuam exꝑimētalē ⁊ effectualē ſicut orateccīa in or̄one pn̄tis dn̄ice. Deꝰ virtutū cuius eſt totū qd̓ eſt optimum inſere pectoribus nr̄is amorē tui noīs ⁊c̄. ¶ Preſupponēdo qͥd ſit noticia intuitiua cōīter dc̄a qͥdꝓprie/ qͥd ꝓprijſſime Rurſus qͥd ſit amor velaffectus ⁊ vn̄ oriat̉. ⁊ quēadmodū affectusoīs/ exꝑimētl̓r cognoſcat̉. colligat ſe menshūilis/ ⁊ videat qͦt cōcurrūt ad viſiōem gl̓ecōſūmatā vt de his q̄ certa fide credimꝰ. etex alijs q̄ quotidiana nos docet exꝑiētia citius attingamꝰ ea q̄ mediāt inter ꝯgnitiōꝫnaturalē vie. ⁊ ſuꝑnaturalē gl̓e. ¶ Illa ꝟoſunt q̄ ꝓueniūt. hic nob̓ ꝑ grās ſpēales ſuꝑnaturaliter īmiſſas/ ꝓutꝭ vnicuiqꝫ diuiditdeus mēſurā fidei donoꝝ qꝫ ſuoꝝ. Iſta ſtſpecula. iſte ſpēs. iſte forme. iſte theophāieiſte caligines lucidiſſime. iſta ſilētia ſb̓ qͥbꝰet in qͥbꝰ ſpeculat̉ a nob̓ hic ⁊ nūc deus.¶ Cōcurrit ad viſiōeꝫ gl̓e/ lumē qͣdruplexſcꝫ lum̄ potētiale/ hītuale/ obiectale/ ⁊ actuale. Lumē potētiale ē ip̄amet aīa rōal̓/ Remanet enī ſꝑ naturale lumē eiꝰ ⁊ ſubſternit̉tam gr̄e qͣꝫ gl̓e. qͥcqͥd ſit de alijs luminibusnatural̓r adqͥſitis in actu vel habitu. Porro lumē habituale p̄cipuū ⁊ pͥncipale vocatur lumē gl̓e/ corrn̄dens lumini gr̄e in via.
differens ab ea ꝑ eſſe conſummatū. quēadmodū doctrina cōis docet de habitu caritatis ꝙ manet idē in patria qd̓ non exciditẜm apl̓m. ¶ Ceterū lumē obiectale eſt ip̄edeus. ſe pn̄tās in obiectali rōne. nulla ſpecte mediāte: ꝓpterea dicit̉ videri facie ad facie/ ⁊ ſicut eſt/ ⁊ oculo ad oculū. ¶ Deniqꝫⁱlumē actuale ponit̉ in actibꝰ intellectus etvoluntatis qͥ ſunt viſio ⁊ fruitio. Iuxta determinatōeꝫ extrauagantꝭ bn̄dicti ¶ Corrn̄dēt aūt viſioni ⁊ fruitioni actualibꝰ/ treshabitꝰ ſuccedētes habitibꝰ/ fidei ſpei et taritatis in via. qͦs tres dotes appellamꝰ aīe.xp̄o deſpōſate mr̄ionio ꝑ gl̓iam ꝯſūmato.¶ Quāuis ab aliqͥbꝰ ponāt̉ dotes ip̄i actꝰviſiōis ⁊ fruitiōis. ſub quibꝰ includit̉ actuſqui d̓r tentio ſuccedēs ſpei vie ⁊ ꝑ aꝓppriatiōem fruito noīat̉. ſi diſtinguamꝰ dilectōꝫa tentione vel etiā fruitiōe ſtricte ſumpta q̄delectationi ꝓpria eſt. ¶ Sicut in via ponitur in actibꝰ ⁊ habitibꝰ gratuitis/ quedātrinitas v̓tutū theologicaꝝ. ſil̓r ponunturſuo mō in btītudine trinitas dotū in vnitate lumīs gl̓ie. ¶ Hec aūt vnitas in trinitate. et trinitas in vnitate/ vocat̉ btītudo formalis. Si in habitibꝰ/ habitualis. actual̓ſi in actibꝰ. ſed obiectalis dei repn̄tatio facialis/ appellat̉ obiectalis btītudo. ¶ Habeat̉ q̄ſo p̄ manibꝰ (vt ita loquarꝭ) pn̄s diſtīctio de duplici btītudine obiectali ſcꝫ ⁊ formali. qꝛ facit̉ ad intellectū ⁊ cōcordantiamdoctoꝝ p̄cedētiū tꝑs decretalis ¶ Rurſuꝫaduertat vnuſquiſqꝫ ꝙ mēorie nō abſtrahit̉ btītudo formal̓ in p̄dicta decretali. qm̄memoria nō facit ſpālē potētiā diſtinctamcōtra intellectū in aſſignatiōe habituū virtuoſoꝝ vel actuū. ſicut nec vis iraſcibil̓ cōtra cōcupiſcibilē ponit numeꝝ ¶ Applicemus ẜmonē de hoc qͣdruplici lūine btīficoad qͣdruplex lumē qd̓ cōcurrit ad cōtēplationē vie dicētes ꝙ ex ꝑte lumīs naturalis īſe nō eſt variatio hic ⁊ ibi. ſic̄ nec ip̄a aīe natura eēntial̓r diuerſa ē. p̄ſertiꝫ ī eadē aīa. qͥcqͥd ſit de ꝑfectiōe eēntiaꝝ diuerſaꝝ aīaruꝫꝓut ſonare videt̉ articulꝰ. Qd̓ aīa xp̄i n̄ ſitꝑfectior aīa iude. error. ¶ Dicamus de habitu gr̄e ad habitū gl̓e. ꝙ differūt penes īꝑfectū ⁊ cōſūmatū. ſil̓r et actus eius. Et itade actu et habitu caritatꝭ poſſet dici. Sedde habitibꝰ ⁊ actibꝰ fidei ⁊ ſpei/ longe aliterqͣꝫ in viſiōe ⁊ fruitiōe pr̄ie Et hͦ ꝓpter tertiūlumē qd̓ noīamꝰ obiectale qd̓ ē ip̄emet deus in ſe viſus. Sic̄ ergo deficit hic in via
Q.