De natura et qualitate cōſciētie

caſuū pro clariori eoꝝ ītellectu/ poſſuntiuxta effectū dictoꝝ ip̄ius beati Thomeponi duo exēpla. ¶ Primū exēplū reſpectu primi caſus. credere in xp̄m eſt per ſebonū ⁊ neceſſariū ad ſalutē. ſed volūtas īhoc bonū nō fert̉; niſi ẜm quod ſibi a rōeobijcitur ⁊ proponit̉. Si ergo ipſi voluntati a ratione errāte proponat̉ vt malum⁊ ſic dictante cōſcientia nō faciendū. ⁊ nihilominus ip̄a voluntas tali rationi taliqꝫ cōſcientie dictamini cōtradicēdo. inilld̓ ferat̉ ⁊ ſe applicet. clarū eſt ꝙ in illudferet̉ ⁊ ſe applicabit ſub rōne mali ⁊ tanqͣꝫmalū ⁊ nō faciendum. Non qꝛ de ſe ſuiqꝫnatura malū ſit. ⁊c̄. ſed eſt malū ⁊c̄. de ꝑ accidens ex tali ſcꝫ apprehēſione rationis q̄vt malū ⁊c̄. illud apprehēdit. ⁊ vt malumipſi volūtati ꝓponit. Et ſic talis volūtasde ſe erit mala ⁊ peccabit qꝛ voluntarie inmalū ⁊c̄. ferri ⁊ ſe applicare malū eſt peccatum. Et ad hoc propoſitū dicit philoſophus. vij. eth̓. ꝙ per ſe loquēdo ille incontinēs eſt qui nō ſequit̉ rationē rectam ſedde ꝑ accidens Ille etiā incōtinens eſt quinō ſequit̉ rōem falſam .i. erroneā. ¶ Secundū exemplū reſpectu ſecūdi caſus. fornicari de ſe ex ſuoqꝫ genere ſeu natura. eſtquoddā malū. ſed volūtas in iſtud malūnō fertur niſi ẜm ꝙ ſibi a ratiōe obijcitur⁊ proponit̉. Si ergo a caſu ip̄i voluntatia rōne errante proponat̉ vt bonū ⁊ neceſſariū ad ſalutē ⁊ ſic dictante cōſcientia vtdebitū ⁊ neceſſario faciendū. ⁊ nihilominus ip̄a voluntas tali rationi taliqꝫ conſciētie dictamini cōtradicendo illud aufugiat facereqꝫ recuſat. claꝝ eſt ꝙ illd̓ aufugiet ⁊ facere recuſabit ſub ratōne boniet neceſſarij ad ſalutem. ⁊c̄. et tanqͣꝫ bonūet neceſſariū ad ſalutem. nō quia de ſe ſuiqꝫ natura bonū ſit et neceſſariū. ⁊c. ſed eſtbonū et neceſſariū. ⁊c. de ꝑ accidens ex tali; ſcꝫ apprehēſione ratōis. que vt bonū ⁊neceſſariū. ⁊c̄. ip̄i volūtati ꝓponit Et ſic talis voluntas de ſe erit mala ⁊ peccabit. qꝛvoluntarie bonū ⁊ neceſſariū ad ſalutemaufugere et recuſare facere. malū et peccatum eſt. Non tamē (vt omnia ſane intelligant̉) innui credat̉ ꝑ predicta. ꝙ volūtasin caſu iſtius vltimi exempli/ tali ratōnitaliqꝫ rōnis dictamini ſic errāti ſe cōformando bn̄ faceret. ſed ſolū ꝙ etiā cōtradicendo male facit et peccat. quod quō fieripoſſit inferius latius declarabit̉ ¶ Con.

cludit igit̉ finaliter et ſimpliciter ipſe heatus Thom̄. poſt multa hincinde ꝑ eumallegata. ꝙ omnis volūtas a ratione ſiuerecta ſiue errāte diſcordās/ ſit in illis ſeucirca illa que de ſe ex ſuoqꝫ genere ſeu natura indifferentia ſunt/ ſiue in his et circa ea que de ſe ex ſuoqꝫ genere ſeu naturabona vel mala exiſtunt; ſemꝑ mala eſt etpeccat. Ex quibꝰ et per que ſatis effectua.liter ad primā duarum principaliū queſtionū ſupra formatarū ꝑ affirmatiuā reſpōdere videtur. ꝙ ſcilꝫ cōſcientia erransobligat. Quod tamē reſpectu voluntatisa ratōne et conſciētia errante ſeu erroneadiſcordātis ſic intelligendū eſt. ꝙ licet talis voluntas ſemꝑ de ſe ſit mala et peccet.non propterea tamen vt ſtatim aliqualiter tactū eſt/ ſequit̉ ꝙ quotienſcūqꝫ tali ratioui et conſcientie ſic erranti concordatipſa voluntas bona ſit et bene faciat. Eſtetenī dare caſum in quo voluntas rationi et conſciētie erranti ſeu erronee diſcordando et cōtra id quod dictarēt faciendoeſſet mala et peccaret. Et nihilominꝰ etiam cū eis concordādo et faciendo quoddictarent mala eſſet et peccatum cōmitteret. Utputa quando ratio et cōſcientiavt eſt in vltimo exemplo ſtatim ſupra poſito errando dictarent aliquid quod eſſetcōtra deū eiuſqꝫ legem et p̄cepta. Diſcordando vero facit cōtra dictamen ratōniset cōſcientie in quo eſt ſemꝑ; ſaltē interp̄tatiue dei cōtemptus. Et hic eſt propriecaſus in quo cadit ꝑplexitas. ⁊ exinde etiam dū ad dictam primā queſtionē ſuprapoſitā reſpondendo dicit̉. ꝙ ꝯſcientia etiam errās ſemꝑ obligat. nō eſt intelligendū ꝙ ſemꝑ ſimpliciter obliget ad faciēdū⁊ ſubſequendū illd̓ quod ipſa dictat. ſedſub diſiūctiōe ad faciendū .ſ. et ſequendūillud qd̓ ipſa dictat vel ad ſe deponendūvt clarius inferius ex dicēdis patere poterit. ¶ Pro quo clariꝰ intelligēdo. et qꝛmateria iſta frequenter occurrit/ nec clareab om̄ibus ꝓut bene expediret intelligit̉vtile viſum eſt poſitionē circa hoc domini bonauētura quā ad dictā primā q̄ſtionem effectualiter. licet ſub alijs terminisrn̄dēdo ponit hic applicare. Format enīqueſtionē ſic Utrum teneamur ad omneid quod ꝯſciētiā dictat eſſe neceſſariū adſalutē. Et ſub p̄dicto titulo q̄ſtionis format̉ etiā tres alias q̄ſtiōes qͣſi ſubalt̓nas.

L 7

T