Cōpendiū Theologie

quas ꝑ idem quaſi mediū ſoluit. Et ſunthe in effectu. Utꝝ om̄is cōſcientia liget.⁊ vtrū liget ad omne quod dictat. Utrūhomo ſit ꝑplexus quādo conſcientia ſibivnū dictat ⁊ lex diuina dictat cōtrariumCui ſit magis obtemꝑanduꝫ. vel conſcīedictamini. vel p̄cepto p̄lati. cū ſibi inuicēobuiāt ⁊ cōtrariant̉. ¶ Circa qͣrum qͣtuor queſtionū diſſolutōem. ponit dictamēꝯſcīe/ triplici reſpectu ad tria genera actuum ꝯſiderari poſſe. ſatis ad ꝓpoſitū diſtinctōis ſupra poſite. licet ſub alijs ꝟbis. Etintelligat̉ vt ponit de dictamine cōſcientie ꝑ modū preceptōis vel ꝓhibitiōis nōꝑ modū conſilij ſiue ꝑſuaſionis. quod ꝓprie eſt dicere ꝙ intelligendū eſt de cōſciētia formata ⁊ non de ſolo timore ſeu ſcrupulo cōſcientie. quoꝝ ſatis ſupra notataeſt differētia. ¶ Aliqn̄ etenī cōſcīa dictatea q̄ ſunt ẜm legē dei. aliqn̄ dictat ea queſunt cōtra legē dei. aliqn̄ dictat ea q̄ ſuntp̄ter legē dei ¶ Quādo aūt conſcīa dictatque ſunt ẜm legē dei. ipſa ſimpl̓r ligat adfaciendū illd̓ qd̓ ip̄a dictat. īmo cū in iſtocaſu homo iā ad ea q̄ ſic conſcīa dictat ſitꝑ legē diuinā ligatus ⁊ obligatus; cōſcīaq̄ ſic illi legi ꝯcordat/ nō ſolū ligat īmo etligatum oſtendit. ita ꝙ in effectu duo ligamina cōcurrunt. Et talis cōſciētia nullomō eſt deponēda ſeu abijciēda. īmo totoeffectu ſequēda. ¶ Qn̄ vero cōſcīa dictatea que ſunt ꝯtra legē dei/ ip̄a etiā conſcīaſimpliciter ligat ⁊ obligat nō quidē ad faciendū qd̓ ipſa dictat ſed ad deponendū.Quia cū talis ꝯſcīa erronea errore repugnāte legi diuine qͣꝫdiu ip̄a manet ponit⁊ tenet hoīeꝫ extra ſtatū ſalutis. ⁊ ideo neceſſe eſt eā deponere. qꝛ ſiue tūc hō faciatquod ip̄a conſcīa dictat ſiue eius oppoſitū. peccat mortalit̓. Faciēdo etenī in iſtocaſu quod ip̄a cōſciētia dictat/ facit cōtralegē dei. qd̓ clarū eſt peccatū mortale eſſe.Faciendo vero oppoſitū illiꝰ qd̓ ipſa conſciētia dictat adhuc peccat mortalit̓. nonrōne quidē oꝑis qd̓ tūc facit. ſed qꝛ malomodo facit. Facit enī in contēptu dei. qꝛlicet illd̓ qd̓ tūc facit de ſe n̄ diſpliceat deofacit tn̄ acſi diſpliceret deo cū faciat illudquod ſua cōſcīa ſibi deo diſplicere dictat.Sic ergo facit qd̓ deo diſplicere credit. faciendo āt qd̓ deo diſplicere credit/ deū cōtēnit. qꝛ deꝰ nō tm̄ attendit qͥd hō faciat.ſed qͦ animo faciat. ⁊ ſic mortaliter peccat

¶ Et bn̄ circa tā hic qͣꝫ in ſuꝑioribꝰ dicta⁊ tractata aduertat̉. ꝙ quotiēſcūqꝫ fit mētio ꝙ volūtas a rōne ꝓponēte ⁊ dictāte eaque ſunt ꝯtra legē ſeu preceptū dei diſcordans mala eſt ⁊ peccat intelligat̉ ꝓut ⁊ intelligendū eſt. qn̄ nō clare ⁊ euidēt̓ cognoſcit̉ vtrū illa q̄ ſic ip̄a ratō ꝓponit ⁊ dictatſint cōtra legē ſeu preceptū dei. īmo intelligi debꝫ vbi talia q̄ ſic ipſa rō ꝓponit ⁊ dictat/ credūtur eſſe ẜm legem ⁊ p̄ceptū dei.Nā ſi clare ꝯgnoſceret̉ ꝙ rō humana proponeret ⁊ dictaret aliqͥd ꝯtra legē ſeu preceptū dei talē rōeꝫ nullus teneret̉ ſeqͥ nectunc rō eēt totalit̓ errās. ſꝫ potiꝰ qͣſi malicioſe agēs ⁊ corrupta. Sed qn̄ rō erransaliqͥd qd̓ eſt ꝯtra legē ⁊ p̄ceptū dei ꝓponit⁊ dictat vt dei p̄ceptū ac ſue legi cōforme.tūc eſt vere errās Et tunc dictamē talis rōnis contēnere. eſt idē ꝙ dei p̄ceptū contēnere ſaltē interp̄tatiue vt ſatis ſupra declaratū eſt. Item dū in ſuꝑioribus fit frequēter mētio de eis q̄ de ſe ex ſuoqꝫ genere ſeu natura bona vel mala ſunt. ⁊ de eisq̄ ſub rōne boni ⁊ mali apprehēdunt̉ intelligat̉ ſꝑ de bonis vel malis ẜm legē ⁊ p̄ceptū dei Utputa qꝛ de ſe vel ex aliqͣ circūſtantia talia ſunt vel vt talia apprehēdūtur. Quia alias nec virtutes nec peccata⁊ per conſequēs nec merita nec demeritaeſſent. Et ſic nō proprie ad materiā p̄ſentem iactarēt ⁊ cōgtuerent. ¶ Quādo aūtconſcīa dictat ea q̄ ſunt pret̓ legē dei/ ipſacōſcīa ligat ⁊ obligat. ſꝫ nō ſimpl̓r immoẜm quid ⁊ ſub quadā diſiunctiōe ſeu alt̓natiua. Scd̓m qͥd enim ligat ⁊ obligat.qꝛ qͣꝫdiu manet ſub diſiunctiōe ſeu quadā alternatiua ligat ⁊ obligat. qꝛ ligat etobligat ad faciendū qd̓ ipſa dictat vel adſe deponendū Ita ꝙ homo in iſto caſu tenet̉ talem conſcīam deponere. vel adim.plere. qd̓ ipſa dictat. Vtpote ſi cōſcientiadictat qd̓ neceſſariū eſt ad ſalutē leuare feſtucam de terra vel nō portare capuciumin eccleſia oportet vel iſtā conſcientiā deponere vel qͣꝫdiu manet feſtucaꝫ de terraleuare aūt capuciū in eccleſia nō portare.Et ratio huius eſt. quia cū talia ſint p̄terlegem dei. nullus ad ea facienda vel nō facienda de eorum nacura obligatur. ſed cūcirca ea accedit dictamē conſcīe/ iā hō extali dictamine obligat̉ ad ea facienda velnō facienda. cū pͥus nō obligaret̉. qꝛ ꝯtradictamen conſciētie facere. eſt pctm̄ Cum