L
Lde his oībus dubitare non debet: que ſi noneſſent: de vlla re dubitare nō poſſet. He oīa qͥvel corpus vel cōpoſitionē ſeu tꝑationē corporis eſſe mentē putāt: in ſubiecto eſſe volūtvideri: vt ſubſtātia ſit aer: vel ignis ſiue aliqd̓aliud corpus: qd̓ mētē putāt. Intelligētia ꝟoita inſit huic corꝑi: ſicut qualitas eius. vt illudſubiectū ſit: hec in ſubiecto: ſubiectū ſcꝫ mēsquā corpus eſſe arbitrant̉: in ſubiecto aūt intelligētia: ſiue qͥd aliud eoꝝ que certa nobiseſſe cōmemorauimus. Iuxta opinant̉ etiā illi qui mentē ip̄am negat eſſe corpus. ſed compaginē aut temꝑationē corꝑis. hoc em̄ intereſt: ꝙ illi mentē ip̄am dicunt eſſe ſubſtantiamin quo ſubiecto ſit intelligentia. Iſti aūt ip̄aꝫmentē in ſubiecto eſſe dicūt corꝑe ſcꝫ cuiꝰ cōpoſitio vel temꝑatio eſt. Un̄ ꝯſequenter etiāintelligentiā quid aliud qͣꝫ in eodeꝫ ſubiectocorꝑe exiſtimāt? Qui oēs nō aduertūt mentē noſſe ſe etiā cū querit ſe: ſicut iā oſtendimꝰNullo mō aūt recte dicit̉ ſciri aliqua res: duꝫeiꝰ ignorat̉ ſb̓a. Quapropt̓ cū ſe mens nouitſb̓am ſuā nouit: ⁊ cū de ſe certa eſt: de ſb̓a ſuacerta eſt. Eerta eſt aūt de ſe: ſicut ꝯuincūt eaque ſupra dicta ſunt. Nec oīno certa eſt: vtꝝaer an ignis ſit: an aliqd̓ corpus: vl̓ aliqͥd corporis. Nō eſt igit̉ aliqͥd eoꝝ. Totūqꝫ illud qd̓ſe iubet̉ vt nouerit: ad hoc ꝑtinet vt certa ſitnō ſe eſſe aliqͥd eoꝝ de quibꝰ incerta eſt: idqꝫſolū eſſe ſe certa ſit: qd̓ ſolum eſſe ſe certa eſt.Sic em̄ cogitat ignē aut aerē: ⁊ quicqͥd aliudcorꝑis cogitat. Neqꝫ vllo mō fieri poſſꝫ vt itacogitaret id qd̓ ip̄a eſt: quēadmodū cogitatid qd̓ ip̄a nō eſt. Per phantaſiā quippe imaginariā cogitat hec oīa: ſiue ignē: ſiue aerē: ſiueillud: ſiue illud corpus: partēue vllā: ſiue cōpaginē tēꝑationēqꝫ corꝑis: nec vtiqꝫ iſta oīa:ſed aliqͥd hoꝝ eſſe d̓r. Si qͥd aūt hoꝝ eſſet: aliter id qͣꝫ cetera cogitaret: non ſcꝫ ꝑ imaginale figmentū: ſicut cogitant̉ abſentia: q̄ ſenſucorꝑis tacta ſunt: ſiue oīno ip̄a: ſiue eiuſdē generis aliqua: ſed quadā interiore: nō ſimulata: ſꝫ vera pn̄tia. Non em̄ quicqͣꝫ illi eſt ſeip̄a p̄ſentiꝰ: ſicut cogitat viuere ſe ⁊ meminiſſe ⁊ intelligere ⁊ velle ſe. Aouit em̄ hͦ in ſe: nec imaginat̉ quaſi extra ſe illa ſenſu tetigerit: ſicutcorꝑalia queqꝫ tangunt̉. Ex quoꝝ cogitationibus ſi nihil ſibi aſſignat: vt tale aliqͥd ſe eſſeputet: quicquid ei de ſe remanet: hoc ſolumipſa eſtDe memoria: intelligentia ⁊ voluntate inquibus mens habet in ſe quandam imaginēdiuine trinitatisCapitulum. XI
Emotis igitur pauliſper ceteris: qͦꝫrmens de ſeip̄a certa eſt: tria hͨ potiſſimū cōſiderata tractemus: memoriam: intelligentiā: volūtatem. In his em̄ tribꝰinſpici ſolent etiā ingenia ꝑuuloꝝ cuiuſmodip̄ferant indolem. Quāto quippe tenacius etfacilius puer meminit: qͣꝫtoqꝫ acutius intelligit ⁊ ſtudet ardentius: tanto eſt laudabiliorꝭingenij Cuꝫ ꝟo de cuiuſqͣꝫ doctrina queriturnō qͣꝫta firmitate ac facilitate meminerit: velqͣꝫto acumine intelligat: ſꝫ qͥd meminerit ⁊ qͥdintelligat q̄rit̉. Et qꝛ nō tm̄ qͣꝫ doctus ſit conſiderat̉ lauadbilis animus: ſꝫ etiā qͣꝫ bonus. nōtm̄ qͥd meminerit ⁊ qͥd intelligat: verū ētiā qͥdvelit attendit̉: nō qͣꝫta flagrātia velit: ſꝫ qͥd velit pͥus: deinde qͣꝫtū velit. Tūc em̄ laudanduseſt animus vehemēter amans: cū id qd̓ amatvehemēter amandū ē. Cū gͦ dicunt̉ hͨ tria: īgeniū: doctrina: vſus. Primū hoꝝ ꝯſiderat̉ in ill̓tribus qͥd poſſit qͥſqꝫ memoria ⁊ intelligentia⁊ volūtate. Secundū eoꝝ ꝯſiderat̉ qͥd habeat qͥs memoria: ⁊ intelligētia: quo ſtudioſa volūtate ꝑuenerit. Iam vero vſus tertius ī voluntate eſt ꝑtractāte illa q̄ in memoria ⁊ intelligentia ꝯtinent̉: ſiue ad aliqͥd ea referat: ſiueeoꝝ fine delectata ꝯquieſcat. Uti em̄ eſt aſſumere aliqͥd in facultatē volūtatis: vti autemdicit̉ qd̓ in vſum venerit: ad id qd̓ amas obtinendū referre: ſi tn̄ amandū eſt. Frui eſt eniꝫamore inherere alicui rei ꝓpter ſeip̄am: fruieſt aūt vti cū gaudio nō adhuc ſpei: ſꝫ iam rei.Proinde oīs qͥ fruitur vtitur. aſſumit em̄ aliquid in facultatē volūtatis cū fine delectationis. Nō aūt oīs qui vtit̉: fruitur: ſꝫ id qd̓ in facultatem volūtatis aſſumit: nō ꝓpter illd̓ ipſum: ſꝫ ꝓpter aliud appetit. Hec igitur tria: memoria intelligētia volūtas. qm̄ non ſunt tres.vite ſꝫ vna vita. nec tres mentes ſed vna mēscōſequēter vtiqꝫ nec tres ſub̓e ſunt: ſꝫ vna ſubſtantia. Memoria quippe ꝙ vita ⁊ mēs ⁊ ſubſtantia dicit̉ ad ſeip̄am dicit̉. Ꝙ vero memoria dicit̉: ad aliqͥd relatiue d̓r. hoc de intelligētia qͦꝫ ⁊ de volūtate dixerim. Et intelligentiaquippe ⁊ voluntas: ad aliquid dicunt̉. Uita ēautem vna queqꝫ ad ſeip̄am ⁊ mēs ⁊ eſſentiaQuo circa tria hec eo ſunt vnum: quo vna vita: vna mens: vna eſſentia. Et quicquid alid̓ad ſeipſa ſingula dicuntur: etiam ſimul nō pluraliter ſed ſingulariter dicūtur. Eo vero triaquo ad ſeinuicem referuntur: que ſi equalianon eſſent: non ſolum ſingula ſingulis ſed etiam omnibus ſingula: non vtiqꝫ ſe inuicem caperant. Neqꝫ enim tantum a ſingulis ſingulaverumētiam a ſingulis omnia capiunt̉. Me-