exprimentia .ſ. admirabilis: ⁊ deus fortis ⁊cͣ. nō pn̄t ei cōuenire: ⁊ ꝑ ꝯn̄s in fine auctoritatis nō hr̄ in hebraico: pͥncipē pacis: in accuſatiuo caſu vt ip̄i dicunt corrumpētesſnīam: ſed potius princeps pacis in nominatiuo: quia ſicut dcm̄ eſt in auctoritate p̄mittit̉: vocabit̉ ⁊ non vocabit⁊ ꝑ ꝯn̄s ſi in fine auctoritatis poneretur: principem pacꝭin accuſatiuo: male eſſet dictū vt de ſe patet. Itē ꝙ iſtampacem dicunt debere intelligi de pace quā habuit popul̓iſrael ſub ezechia rege interfecto exercitu ſennacherib patet falſum ꝑ ſequentem textum: qꝛ immediate ſubdit̉ inauctoritate p̄dicta Eſaie: Multiplicabit̉ eius imperiuꝫet pacis eius nō erit finis. qꝛ iſta pax quā habuit tūc ſubezechia populus fuit ſatis breuis: vt patet intuenti quartū librū regum. Itē p̄dicta rn̄ſio iudeoꝝ pꝫ falſa ꝑ trāſlationē chaldaicam que ſic hꝫ. Infans datus eſt nobis etfilius datus eſt nobis: ⁊ recipiet ſuꝑ ſe legem ad ſeruādūeam: ⁊ vocabitur nomen eis de ante admirabilis conſiliodeus fortis: ꝑmanens in ſecula ſeculoꝝ meſſias in cuiusdiebus multiplicabit̉ pax. ꝑ hoc em̄ ꝙ dr̄ hic meſſias: pꝫꝙ hec auctoritas nō ē intelligenda de ezechia. ſed de xp̄oper hoc em̄ ꝙ hic dr̄: Et vocabit̉ nomē eius de ante admirabilis ꝯſilio deus fortis. pꝫ ꝙ noīa diuinitatē exprimentia referunt̉ ad xp̄m: ita ꝙ ip̄e eſt verus deus. Ꝙ auteminterponitur hic iſta determinatio de ante quod nō eſt inhebreo: hoc eſt ad denotandum ꝙ nomen xp̄i prius fuitvocatum a deo ⁊ etiā ab angelo qͣꝫ temporaliter naſceret̉ẜm ꝙ hr̄ Luce. ij. ⁊ math̓. j. Ꝙ aūt in hac trāſlatiōe chaldaica dicitur: Et recipiet ſuper ſe legem ad ſeruandū eā.loco cuius in hebreo ⁊ in tranſlatōne hiero. hr̄. Et factuseſt principatus ſuꝑ humerū eius. hoc eſt ad denotanduꝫꝙ xp̄s erat impleturus legē: et ſeruaturus ẜm ꝙ ip̄emetdicit Math̓. v. Nō veni ſoluere legē ſed adimplere. Itēnotandū ꝙ in p̄dicta auctoritate eſaie vbi d̓ xp̄o diciturEt multiplicabit̉ eiꝰ imperiū. In hebraico ponit̉: Leuiathe. quod in latino ſonat: multiplicabit̉. ⁊ ſcribit̉ hec dictio hebraica p̄dicta ſic ꝙ hec lr̄a men: clauſa ponit̉ in medio dictionis: qd̓ eſt ꝯͣ naturam huius lr̄e: ⁊ modū ſcribēdi hebreoꝝ que nunqͣꝫ alibi ponit̉ niſi in fine dictiōis ẜmꝙ tangit hieronymus in ꝓlogo geleato vbi dicit ꝙ ſuntquinqꝫ lr̄e duplices apud hebreos: qꝛ per has aliter ſcribunt̉ fines dictionū: aliter principia ⁊ media: ⁊ de his qͥnqꝫ lr̄is duplicibuſ: vna eſt men clauſa alia eſt men aperta:men clauſa ſemꝑ ponit̉ in fine dictionis: men aūt apertain principio ⁊ in medio hic autē vt dcm̄ eſt ponitur menclauſa in medio dictionis contra naturam littere: ⁊ modū ſcribendi ad denotandum ꝙ xp̄s de quo loquit̉ ꝓpheta erat naſciturus de virgine clauſa ꝯtra modum nature⁊ ꝙ myſteriū incarnationis erat clauſum ⁊ ſecretū: ſicutem̄ poete per figuras grammaticales ſignificant aliquidſubtiliter intelligentibus: ſic ꝓphete ꝑ talem modū ſcribēdi inſolitū myſteria occulta aliquando deſignabant: et hͦmō moyſes ſignificabat pluralitateꝫ ꝑſonaꝝ in vnitatediuine eſſentie cōiungendo hoc nomen heloym cū verboſingularis numeri: vt dictuꝫ eſt. Itē probat̉ tercio incarnatio diuine ꝑſone ꝑ auctoritatē Michee. v. Et tu bethleem̄ ephrata paruulꝰ eſt in milibus iuda: ex te em̄ egrediet̉ qui ſit dn̄ator ⁊cͣ. Et egreſſus eius ab initio a diebꝰeternitatis. Ꝙ aūt hec auctoritas ad litterā intelligat̉ d̓chriſto patꝫ per tranſlationē chaldaicā que ſic habet: Exte em̄ egrediet̉ meſſias. vbi enim nos habemꝰ: Ex te eniꝫegrediet̉ qui ſit dn̄ator. per hūc em̄ exitū de bethlēem oſtēditur ip̄ius chriſti vera humanitas: ⁊ etiaꝫ ẜm carnē natꝰeſt de ſemine dauid qui fuit de bethleem: vt habet̉ .jͣ. Re.xvj. ꝓpter qd̓ ſcribe iudeoꝝ et periti in lege interrogati abherode de loco natiuitatis chriſti: rn̄derūt ꝙ naſceret̉ inbethleem ⁊ ꝯfirmauerūt dictū ſuū ꝑ hāc auctoritatē michee: vt pꝫ math̓. ij. ſed ꝑ exitum eius a diebus eternitatis exprimit̉ natiuitas eius eterna qua ſemper naſcitura patre ⁊ ſemper natus eſt. Sed ad hoc reſpōderūt aliqͦꝙ per hoc non intelligit̉ chriſti eternitas ẜm diuinitateꝫſed p̄uiſio ſiue p̄deſtinatio ſue natiuitatis que eſt in humana natura tm̄. ſed hoc non valet qꝛ eternitas talis p̄-
uiſiōis eſt omībus cōmunis: qꝛ omnia quātūcūqꝫ mīnima ſunt a deo p̄uiſa eternaliter ⁊ p̄ordinata: et ideoſi hoc modo intelligeret̉ p̄dicta auctoritas ꝑ ip̄am nōexprimeret̉ ſpālitas in xp̄o reſpectu alioꝝ quātūcūqꝫminimoꝝ: ꝓpheta aūt intelligit ⁊ intēdit ꝑ ip̄am exprimere p̄eminentiā ⁊ excellentiā chriſti: vt pꝫ intuenti.Propter qd̓ dicūt aliqui iudei ꝙ ſeptē res fuerūt create a deo ante mūdum .ſ. lex: penitentia: gehēna: domusſanctuarij: thronus glorie: hortus voluptatis: et nomēmeſſie: ⁊ ideo ſic exponunt illud Gen̄. ij. de horto voluptatis: Plantauerat aūt domnus hortū voluptatis apͥncipio .i. ante mundū per duo milia annoꝝ. ⁊ hoc mōexponūt illud qd̓ dicit̉ Michee. v. Egreſſus eius abinitio ⁊cͣ. qꝛ nomē meſſie fuit creatū an mundū modop̄dicto: ſed hoc dictum eſt ita irrōnabile ꝙ nō indigetreprobatiōe: lex em̄ nō potuit ꝑ ſe creari ſed in aliquointellectu: hoc auteꝫ nō pōt eſſe in intellectu diuino inquo non pōt aliquid crcari: nec angelico vel humanopōt ſic creari an̄ mundū: qꝛ angelus vel hō nō ponunt̉inter creata ante mūdū ẜm ip̄os. Similit̓ ꝙ penitētiaque nō eſt niſi de peccato p̄terito fuit ante mūdū: ⁊ percōſequēs ante peccatū qd̓ eſt valde abſurdū. Hoc aūtmodo poſſet argui de iſtis ⁊ de alijs cōſequētibus: ſeddimitto: qꝛ dicta eoꝝ friuola apparēt ⁊ omīa abſurda.Item incarnatio dei probat̉ per auctoritatē Canti. iij.Egredimini filie ſyon ⁊ videte regē ſalomone in diademate quo coronauit eū mater ſua. nā ẜm oēs doctores hebręorū vbicūqꝫ in libro canticoꝝ ponit̉ nomenſalomonis ſub illo nomīe intelligendus eſt deus ip̄e qͥeſt magnus ſalomon .i. pacificus qꝛ facit pacem ⁊ concordiā in creaturis ꝑ conexionē partiū vniuerſi ẜm ꝙhabet̉ Iob. xxv. Qui facit cōcordiā in ſublimibꝰ ſuis.vnd̓ dicūt ꝙ ī toto illo libro agit̉ de deo ⁊ ſynagoga ſb̓nomīe ſalomonis ⁊ ſponſe ſeu amice ſicut doctores catholici dicunt ꝙ in eodem libro ſub p̄dictis nomībusagit̉ de cōiunctiōe chriſti et eccleſie: hoc ſuppoſito arguo ad ꝓpoſitum quia in p̄dicta auctoritate dicitur dematre ſalomonis: ſi igitur nomīe ſalomonis intelligēdus eſt deus etiam ẜm ſenſum litteralē ẜm ip̄os: ergooportet eos cōcedere ꝙ deus habeat matrē: hoc autēeſt impoſſibile ẜm naturā diuinā ⁊ ſimiliter ẜm naturam angelicā: ergo talis natura eſt natura humana inqua ꝯuenit ſibi habere matrē: etiā qꝛ natura humanaeſt nobilior inter illas naturas que ſunt ꝑ generatōeꝫ⁊ ſic patet incarnatio diuine perſone. Sed ad hoc reſpondent aliqui iudei: dicētes ꝙ deus qui eſt magnusſalomon vocat hic eccleſiā iſrael matre ad exprimēdūmagnū amore quem habuit ad eam: aliqn̄ filiam: aliquādo ſororem aliquādo matrē appellando. Sed cōtra hoc arguit̉: quia vnus ſacre ſcripture paſſus obſcurus non debet exponi niſi ꝑ aliū locū clariorē eiuſdemſcripture: nunqͣꝫ autē in ſcriptura veteris teſtamēti inuenit̉ ſimile ꝙ deus vocat eccleſiā iſrael matrē: ſed bn̄inuenit̉ ꝙ vocat eam ſponſam amicā filiam ⁊ hꝰ mōi:ẜm ꝙ dicitur Hiere. ij. Recordatus ſum tui miſerāsadoleſcentiā tua ⁊ charitatē deſpōſationis tue qn̄ ſecuta es me in deſerto. ⁊ Hiere. xxxj. Reuertere virgoiſrael ad ciuitates tuas vſqꝫquo delitijs diſſolueris filia vaga. ergo p̄dicta expoſitio non eſt rōnabilis. Itēmater reſpectu filij habet rōnem principij: hoc autemnullo mō poteſt dici de eccleſia reſpectu dei vel alicuiꝰdignioris ⁊cͣ. ⁊ ſic remanet p̄dicta noſtra expoſitio rationabilis ⁊ vera. Itē ꝓbat̉ diuinitas ⁊ hūanitas xp̄iꝑ auctoritatē: Zach̓. ix. Exulta ſatis filia ſyon ⁊ iubilafilia hierl̓m ecce rex tuꝰ venit tibi iuſtus et ſaluator ip̄epauꝑ aſcēdēs ſuꝑ aſinā. ẜm doctores hebreoꝝ: iſta auctoritas nō pōt exponi ad lr̄aꝫ niſi de meſſia. ꝑ hoc ꝙ dr̄hic: Pauꝑ et aſcēdēs ſuꝑ aſinā. oſtendit̉ eiꝰ hūanitasin qua ſicut pauꝑ cū homībꝰ ꝯuerſatꝰ ē. ꝑ hoc aūt ꝙ dr̄Rex iuſtus et ſaluator. oſtēdit̉ ī eo natura excellētiorꝑ quaꝫ pōt ſaluare ⁊ regnare: qꝛ pauꝑ inqͣꝫtum hꝰ mōieſt impotēs ad talia: ⁊ iō fuit in vnū ſil̓ diues ⁊ pauper