Druckschrift 
4 (1485)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

in determinata perſona .ſ. filij et nō patris nec ſpirituſſancti: ⁊ ex hoc ſupponitur pluralitas perſonaꝝ in diuinis qd̓fortiſſime negatur a iudeis. Et iō ad probandum qd̓ inqueſtione ponitur ꝑ ſcriptura a iudeis receptaꝫ: iſta triaſunt ꝑ ordinem declaranda: ex eadē ſcriptura. Primuꝫeſt ꝙ in vnitate diuine eſſentie eſt pluralitas ꝑſonarumſiue ſuppoſitoꝝ. Scd̓m eſt qd̓ in ꝑſona filij natura hūana ⁊ diuina ſunt vnite ita ꝙ ipſe eſt verus deus ⁊ verꝰ hōTerciū eſt ꝙ hoc factum eſt de preterito ⁊ non expectādum de futuro: ſicut expectant iudei: et in hoc ſunt valdedecepti. Ad declarationem primi primo induco argumentum magiſtri ſententiaꝝ di. ij. primi libri: qui ꝓbatpluralitatem perſonarum in diuinis ꝑ illud quod ſcribit̉in principio gen̄. In prīcipio creauit deꝰ celū et terrā ⁊cͣ.hebraica veritas ſic habet. In principio creauit heloymcelū et terraꝫ ⁊cͣ. Heloym eſt nomen plurale huius noīshel vel helon quod ſignificat deum in ſingulari: et hoc ſatis patet ſcientibus ꝓprietates idiomatis hebraici. ꝑ hocautem ꝙ nomen plurale diuinū ꝯiungitur cum verbo ſingularis numeri: cū dr̄: Creauit heloym. ac ſi diceret. Creauit dij. oſtendit̉ igitur in ſcriptura ꝙ in deo eſt aliqua pluralitas in vnitate eſſentie: qꝛ talis modus loquendi ſepein veteri teſtamento inuenitur de deo et de nullo alio. Exquo patet ꝙ aliqua pluralitas in vnitate diuine eſſentieeſt que in nulla alia inuenit̉ natura: et hec ē pluralitas ꝑſonarum in vna ſimplici eſſentia que in predicto mō loquendi deſignat̉ ꝑ verbum ſingularis numeri coniunctūnomini plurali. Sed ad hoc reſpondent dicentes: ꝙ hͦnomen heloym indifferenter accipitur in plurali ⁊ ſingulari: et quando dicitur de deo vero: ſemꝑ accipit̉ pro ſingulari: et ſic eſt in ꝓpoſito quādo dr̄: In principio creauitveloym celum et terram .i. deus. Sed contra hanc ſolutionem arguo ex textu ſacre ſcripture ꝙ hoc nomen heloym ⁊ alia nomina diuina dicuntur frequenter de deovero in plurali qd̓ patet manifeſte: qꝛ ꝯiungitur cuꝫ adiectiuis pluralibus et verbis pluralis numeri. Exemplumde adiectiuis Ioſue vltimo? Non poteritis ſeruire domino quia dn̄s ſanctus ipſe. veritas hebraica ſic habet. Nōpoteritis ſeruire dn̄o qꝛ heloym ſancti ipſe. Item hiere.xxiij. Peruertiſtis verba dei viuentis dn̄i exercituū dei veſtri tetragrammaton. et nota ꝙ ibi ponitur nomen dei tetragrammaton: qꝛ veritas hebraica ſic habet: Peruertiſtis verba heloym viuentiuꝫ dn̄i exercituū dei veſtri. Etnota ꝙ ibi ponitur nomen domini tetragrammaton deveſtri: cū dr̄ in auctoritate premiſſa: Dn̄i exercituum: vbihabemus: nomen dn̄i: in hebraico ponit̉ nomen dn̄i tetragrammaton: quod ſignificat diuinam naturaꝫ ẜm ſuas ꝓprietates intrinſecas abſqꝫ reſpectu ab extra vt magis patebit infra: ⁊ ſic ptꝫ ꝙ in intrinſecis diuinitatis eſtaliqua pluralitas ꝑ pluralitatē immediate precedenteꝫcum dr̄ in auctoritate: Peruertiſtis verba heloym haijm.i. deoꝝ viuentium: et coniungitur iſta pluralitas nomini dei tetragrammaton: tamē immediate ſubditur: Dn̄sexercituum ⁊cͣ. in ſingulari: et ſic ꝑ hoc patet ꝙ in vnitate diuine eſſentie eſt aliqua pluralitas cum ſumma ſimplicitate que non eſt in alijs: quia ſemꝑ vbi ſcriptura ponit aliquid ſignificans pluralitatem ꝑſonaꝝ: ibi deind̓ ponit qd̓ on̄dit eſſentie vnitatē vt ꝑ auctoritatē p̄dictā ptꝫvt. jͣ. ſubſeq̄nt̓ patebit. Itē eſa. liiij. Dn̄abit̉ tui qͥ te fecitdn̄s exercituū nomē eiꝰ. hebraica ꝟitas ſic hꝫ: Dn̄atorestui factorꝭ tui dn̄s exercituū nomē eiꝰ. In hac auctoritate vbi pōit̉: dn̄s exercituū nom̄ eiꝰ: ponit̉ nomē dn̄i tetragrāmaton. Et iō ex hac auctoritate pōt argui ſic̄ ex p̄cedēti: ſil̓r hoc nomen hęloym frequent̉ ꝯiungit̉ cū verbo pluralis numeri: ꝟbi gr̄a. ij. Regū. vij. dr. Que eſt autem gēsvt ppl̓s tuus iſrl̓ in terra ꝓpter quam iuit deus vt redimeret eā ſibi in ppl̓m ⁊cͣ. hebraica veritas ſic habet: Quis eſtvt ppl̓s tuus iſrael gens vna interra ꝓpter quam iuerūtheloym ad redimendū ſibi ppl̓m. Itē Eccl̓. ij. Quis eſt homo inquā vt poſſit ſequi regē factore ſuū. hebraica veritas ſic hꝫ: Quis eſt hō vt intret poſt regē qͥ iā fecerūt eūPatet igitur ex p̄dictis ꝙ p̄dicta euaſio eſt falſa: qꝛ no

mē heloyꝫ dcm̄ d̓ deo vero accipit̉ freq̄nt̓ in ſacra ſcriptura in pl̓ali: vt pꝫ ex auctoritatibꝰ p̄dictꝭ q̄ nō pn̄t intelligi ad lr̄aꝫ niſi d̓ deo vero: ꝓpt̓ qd̓ alij ſoluerūt al̓r alibi .ſ. in glo. ſuꝑ illud Eccl̓. qd̓ dcm̄ eſt. Quis eſt hō vt intret poſt regem qui iā fecer̄t eū. glo. hebraica. Si querat̉ qͥ fecerunt eū .ſ. hoīem poteſt dici deus ſanctus etdn̄s ꝯſilij ſui: et conſil̓r reſpondetur in glo. ſuꝑ psͣ. xlix.Qui factus eſt ab aſaph deus deoꝝ dominus locutuseſt ⁊cͣ. In hebraico ſunt tria nomina diuina .ſ. hel: heloym: et nomen domini tetragrammaton loco hꝰ habemꝰ hoc nomē: dn̄s. Querit ibi gloſator qͣre aſaphter nominauit deum in principio huiꝰ pſalmi? Reſpōdit vt oſtenderet ꝙ deus in tribus ꝓprietatibus creauit ſeculum: ſi conſiderentur iſte reſponſiones due ſt̄veriſſime. Prima em̄ que dicit ꝙ deus ⁊ dn̄s cōſilij ſuifecerunt hominem: et ꝓpter hoc dr̄ in plurali Eccle. ij.Quis eſt homo vt intret poſt regem qui iam fecerunteū: qꝛ dn̄s accipitur hic pro patre: dn̄s cōſilij ſui ꝓpriedicitur filius qui eſt verbū mentis pr̄ne ⁊ ſpūſſanctusamor ex ip̄is ꝓcedens. Similiter ſcd̓a rn̄ſio q̄ dicit ꝙaſaphter noſauit deuꝫ: qꝛ deus in tribus ꝓprietatibuscreauit mundū eſt veriſſima: qꝛ tres ſunt ꝓprietates indiuinis .ſ. paternitas: filiatio ⁊ ſpiratio: q̄ ſunt ꝓprietates conſtituentes: Et creatus mundus eſt in tribus ꝓprietatibꝰ iſtis qm̄ indiuiſa ſunt oꝑa trinitatis. Patꝫetiā ex iſtis ꝙ nō eſt ꝯͣ intentionē hebraicoꝝ doctorumantiqͦꝝ ꝙ aliqͣ pluralitas ponat̉ in deo ſeu in diuinis:dū tn̄ ẜuet̉ vnitas deitatis quā vnitatē catholici veriſſime ꝯfitent̉. Hāc igit̉ vltimam reſponſionem quevt viſum eſt ꝯtinet veritatē: poſteriores iudei deprauant dicentes: ꝙ diuina ſapīa: bonitas et potētia ſuntiſte tres ꝓprietates in quibus deꝰ creauit mundū ⁊ omnia fec̄: ⁊ iō in principio gen̄. dr̄. In prīcipio creauit heloym. in plurali ad denotādū iſtas tres ꝓprietates ſiueattributa in deo in quibus omnia operatur. Et eo modo exponūt auctoritates alias. Sed iſta reſponſio nōeſt rationabilis. Primo qꝛ ſicut deus oꝑatur ꝑ potentiam: ſapīam: ⁊ amorē: ita artifex creatꝰ oꝑat̉ ꝑ artem ſuā: ſicut ꝑ regulam directiuā et ꝑ potentiā tranſmutādi materiaꝫ: ⁊ ꝑ lucri amorē ſicut ꝓpt̓ finē. Si igitur ꝓpter p̄dicta .ſ. ꝓpter potentiā: ſapīam: ⁊ bonitateꝫdiuinam nomen domini ponitur in plurali quādo operatur: eadeꝫ ratione et maiori debet ſcriptura ſic loquide artifice creato oꝑationeꝫ ip̄ius exprimendo qd̓ nōinuenit̉: ⁊ talis modus loquendi in ſacra ſcriptura dedeo frequent̓ hr̄. Et ꝯfirmatur rō: qꝛ potentia ſapētia:⁊ amor plus differūt in artifice creato qͣꝫ ī deo: qꝛ differunt .ſ. re abſoluta: qd̓ nō pōt eſſe in deo: ergo modꝰ loquendi in plurali magis cōpetit in expreſſiōe operatoris creati artificis qͣꝫ ipſius dei. Item arguitur ſic.Intentio moyſi erat inducere ppl̓m ad cultū vniꝰ dei⁊ ip̄m ab idolatria reuocare: ad quā ille ppl̓s erat pronus: vt patet ex toto diſcurſu veteris teſtamenti. Cuꝫigitur ꝑ modum predictum loquendi in plurali poſſithaberi aliqua occaſio cogitandi abſoluta pluralitatēin diuinis nō eſt veriſil̓e ꝙ moyſes cognoſcens pronitatem ppl̓i ad idolatriaꝫ vſus fuiſſet tali vocabulo velmō loquendi ⁊ in ſcripturis reliquiſſet niſi ꝑ hoc ſubtiliter ſapientibus indicare voluiſſet ꝙ cū vnitate ſimplicis eſſentie in deo ſtat pluralitas ꝑſonarum: aliterem̄ ſuus modus loquendi eſſet contrarius ſue intētōni. Eſt autem ſciendum ꝙ in hebraico myſteria abſcondita ⁊ ſolum ſapientibus nota ex modo ſcribendiinconſueto frequenter deſignant̉: Iſta ſunt que dixi dehac reſponſione: et hanc queſtione determinaui. Sꝫpoſtea venit ad manus meas quidam libellus hebraiceſcriptus vbi p̄dicta ratio aliter ſoluitur. Et qͣꝫtum adillud argumentum dixit ſic auctor illius libelli: ꝙ illi qͥarguunt pluralitatem perſonarum in diuinis per hocnomen heloym quod pluralitatem ſignificat ⁊ tamendicit̉ de deo innituntur ſuꝑ baculum arundineum confractum: quia talis modus loquendi alibi inuenitur d̓