Ad hebreos

ꝙ qꝛ ꝯtingit in humanis eſſe aliquos filios qui nō ſuccedunt in hęreditate paterna ꝓpter aliquos defectusideo ſubdit: Quē ꝯſtituit heredē vniuerſoꝝ. q. d. filiꝰde quo agit̉ ꝯſtitutus eſt heres a patre: et nō ſolū ꝑticulariter: ſed heres vniuerſoꝝ: quod ītelligit̉ ẜm glo.reſpectu omniū nationū mūdi. nō em̄ ſolū hec hereditas extendit ſe ad iſrael: ſicut antea dicebat̉ in carmine moſaico. Pars dn̄i eſt ppl̓s eius: et iſrael hereditaseius. ſed omnes mūdi natiōes in hac hereditate includunt̉ in quo apl̓s tacite videt̉ allegare illud pſal. vbide filio dr̄: Dabo tibi gentes hereditatē tuā ⁊cͣ. q. diceret apl̓s. hec filiatio de qua loquor eſt illa de qua pſal.Filius meus es tu: dabo tibi gentes hereditatē ⁊cͣ. etquia iſta ẜm naturā aſſumptam intelligunt̉ que in tēpore incepit eſſe: ideo ſubiungit illud quod cōpetit filio tm̄ ẜm naturam aſſumentē dicens. Per queꝫ fecitet ſecula. qd̓ ꝯpetit filio tm̄ modo ẜm deit̓atē: vt in poſtilla. et in hoc videt̉ allegare apl̓s tacite. iliud Gen̄. j.In principio creauit deus celum ⁊ terrā. vbi ꝑ li in pͥncipio: intelligit̉ illud ꝑ quē deus fecit oīa: ſicut dicit̉ inpſal. Omnia in ſapientia feciſti. que quidē ſapīa ſe habet ad creaturas: ſicut ars in mēte artificis exiſtēs adartificiata: et ſic intelligūt aliqui expoſitores hebreorūdictū verbuꝫ: In principio creauit ⁊cͣ. licet hoc obſcure et ꝯfuſe tradant: ꝓut dictum fuit in additione ſuperGen̄. c. j. ⁊ ſeqͥt̉. Qui cū ſit ſplendor. Circa qd̓ notādūẜm glo. ꝙ qꝛ ad loquendū digne de deo lingua nō ſufficit: nec ad ꝑcipiendū preualet intellectꝰ: inde eſt ꝙ etiam ip̄m paulū videmus quaſi in quibuſdā infirmari:et nō integra ꝓponentē exempla: vt cū dicit. Qui cumſit ſplēdor patris. tꝑalia .n. integra collatōe eternis cōparari nō poſſunt: cuꝫ in eternitatē omnia ſtant: in tēporalibus aūt alia accedunt alia ſuccedūt: querimꝰ tn̄coeua in creaturis: vt ſplendor igni vel ſoli ꝑ que coeterna in creatore .ſ. ꝑſona filij ad patrem intelligamꝰ:quod quidē exemplū apl̓i in ſcripturis habet̉. vnde ſapien .vij. de ipſa ſapientia dicit̉: Cndor eſt lucis eterne. ⁊ qꝛ licet in creaturis etſi inuenire p̄ſſumus aliquacoeua: non tamen generans et generatū: in quibꝰ generans ſꝑ p̄cedit in creaturis: idcirco cū apl̓s dixiſſet: Locutus eſt nobis in filio: ne ex hoc pr̄em filiū p̄ceſſiſſe intelligeret̉. ideo ſubiungit: Qui .ſ. filius eſt ſplēdor glorie. ex quo intelligamus ꝙ ſicut procedit ſplendor abigne ſeu a ſole: licet nō p̄cedat̉ ab eo tꝑe: ſic filius a patre ꝑ generationē ꝓcedit: licet ab eo tempore nō p̄cedatur ſed ſit ſibi coeternus: ſicut ſplendor coeuus eſtigni vl ſoli: et ſic patet ratio quare habuit apl̓s addere iſtuo exemplū qui cum ſit ſplendor glorie .ſ. ad tollēdum occaſionem erroris: ne ex hoc qd̓ dixerat: In filio. intelligeret̉ filius patri ſucceſſiſſe in tꝑe: ſicut in creaturis generans precedit tempore ſuum genitū. et ſeqtur: Figura ſubſtantie eius. Crca quod ſciendū ꝙ licꝫin corporalibus omnis imago ſit figura: nō tamē ecotrario: omnis figura eſt imago. vnde in ꝓpoſito ſaluoſemꝑ meliori iudicio nō videt̉ neceſſariuꝫ ꝙ figura accipiat̉ ꝓ imagine: ꝓut in poſtilla: ſed vt accipiat̉ figura in ſua ꝓpria rōne .ſ. pro aliquo quod termino vl̓ terminis includitur: prout eſt in quarta ſpecie qualitatꝭ.Conſtat aūt ꝙ figura ſic accepta cōtinet tota quantitatem illius figure: vnde in hoc exemplo intendit apoſtolus oſtendere: ꝙ filius in diuinis totam naturā ſeuſubſtātiam vel eſſentiam patris comp̄hendit per generationē: ſicut figura totā qͣntitatē: ꝯphēdit ꝑ ip̄aꝫ terminatā: et ſic ꝑ iſtud exemplū excludit apoſtolus aliquas diſſimilitudines que in predictis nominationibus habentur: imago .n. in filio regis: et multo minusin denario ſeu ſtatua nō comprehendit naturā ſeu eſſentiam vel ſubſtantiam illius cuius eſt imago: vt eſtmanifeſtū. ſimiliter nec ſplendor totam naturam ſolisſeu ignis ꝯprehendit: figura aūt comp̄hendit vt dcm̄eſt totam naturā ſeu quantitatem figuratā per ipſamvt circulus ⁊ quadratū ⁊ hmōi totum ſpacium in cir-

culo ſeu quadrato contentū figurando comp̄hendit perfecte. ſed qꝛ in diuinis non eſt quātitas dimenſionalis ſꝫ pelagus ſubſtantie ſeu eſſentie infinite: ideo ſubiūgit: Figura ſubſtantie eius. hoc eſt dicere: figura dico comprehendens ſubſtantiam: nō quātitatē: et ſic videt̉ intelligendūillud Numeri. xij. vbi dn̄s de moyſe qui eſſentiā diuinamẜm Auguſtinū vidit in hac vita: ſic dicit: Et figurā domini ſic intuet̉ iſ. filiū dei qui totam diuinā eſſentiā cōplectit̉ſicut figura totū ſpaciū in ea contentū comprehendit. Siaūt contra predicta quis dicat ꝙ figura ſupradicto modointellecta nō poteſt dici in diuinis: tum qꝛ figura ſic accepta proprie ad quātitatē molis ꝑtinet: tu qꝛ rem finitamſeu determinatā demonſtrat: cū de ſui rōne importat incluſionē in termino ſeu terminis. Ad hoc dicendū ꝙ ẜm glo.illa que de deo dicunt̉ cū religioſitate debemus accipere:accipiendo .ſ. illa que ꝑtinent: et excludendo illa que a deoſunt aliena: ſicut in nomine filij intelligimus generationēnō aūt ẜm ſucceſſionē: et in imagine intelligimus verā repreſentationē: nō aūt lincamenta corporalia ſeu attinentia que in qualibet imagine creata intelligunt̉. vvnde in ꝓpoſito in hoc ꝙ dicimꝰ figurā ſubſtātie intelligendū eē totalem cōprehenſionē immēſitatis eſſentie ſeu ſubſtātie diuine quā ꝑ generationē infinitā filius habet a patre: nonaūt molis quantitatē ſeu aliquā terminorum finitatē: etiſto modo quidā ph̓oꝝ dicebant de deo ꝙ eſt ſpera intellectualis: cuius centrum eſt vbiqꝫ et circumferentia eſt nuſqͣꝫ: vt per hoc ꝙ dicit: Spera. intelligitur figura in quartaſpecie qualitatis accepta. per hoc aūt ꝙ dicit: Intellectualis amouet ab ea corporeitatē dimēſionalē. ꝑ hͦ āt ꝙ dic̄Cuius centrum eſt. vbiqꝫ intelligit̉ ꝙ veſtigiū diuinuꝫ inqualibet re creata inuenit̉: ſicut eſt centrū quod eſt ꝓpriūveſtigium ſpere. per hoc aūt ꝙ dicit. Et circumferentiā eſtnuſqͣꝫ. intelligit̉ ꝙ repreſentato cuiuſcūqꝫ creature deficitab omnimoda repreſentatione dei in infinitū: ſicut circūferētia in finito diſtat a centro. ꝙ autē ſeqͥt̉: Portāſqꝫ oīaverbo virtutis ſue. exponat̉ ꝓut in poſtilla: hoc addito ꝙiſtud videt̉ fundari ꝓuer. xxx. vbi cū agitur de quibuſdaꝫad ſuſtentationē ſeu gubernationē principaliū ꝑtiū mundi ꝑtinentibus di. Quis aſcēdit ⁊cͣ. qͣs ſuſcitabit .i. ſuſtētauit t̓minos t̓re: ſubdit: Qd̓ ē nomē eiꝰ ⁊ qd̓ ē nomē filij eꝰſi noſti. ex quo patet ꝙ illa que ibi dicūt̉ ad ſuſtentationēſeu gubernationē mundi ꝑtinentia ꝑtinent ad filiuꝫ: ſicutad patrem. ꝑ hoc auteꝫ ꝙ dicit: Verbo virtutis ſue. mētaphorice videtur deſignare ẜm glo. facilitatem continendiomnia ad modū illorum qui ſine vllo labore verbo et digito mouent aliquid vel efficiunt. ꝙ ꝟo ſubdit̉: Purgationem peccatorum faciens. ꝓut in glo. ꝑtinet ad chriſtumẜm humanitatem: in qua crucis paſſionem et mortē pertulit ꝑ quā a peccatis nos purgauit: vt habet̉ plene Eſa.liij. cetera exponant̉ ꝓut in poſtilla vſqꝫ ibi. Cui .n. aliqn̄angeloꝝ dixit. Filius meus es tu: ego hodie genui te. contra quod poſſet dici. ꝙ nō ſolum angeli: ſꝫ etiam homines⁊ alique creature qn̄qꝫ in ſcriptura dicunt̉ filij dei: et a deogenerari: vt cū dicit Deutro. xxxij. Deum qui te genuit dereliquiſti. et Iob. xxxviij. Quis eſt pluuie pater: aut quisgenuit ſtillas roris: vnde qualiter intelligat̉ efficacia rationis apoſtoli ex hoc dicto pſal. Filius meus es tu: egohodie genui te. habetur plene in additionē ſuꝑ pſalmū ſecundum in verbo predicto: vide ibi.Replica.N capitulo primo ad hebreos burgen̄. facit longādigreſſionem in qua nōnulla dubia ad expoſitiōꝫIlitere impertinentia ponit: de quibus non iudico:quia directe contra poſtillatorē nō faciunt: ſed illud diſſimilandum nō eſt: ꝙ cum dicit̉ in eodem ꝙ filius eſt ſplendor glorie dei et figura ſubſtantie eius: exponēdo illud dicit Burgen. non eſt neceſſariū figurā accipi pro imagineꝓut in poſtilla. ſed ꝙ accipiatur figura in ſua propria ratione .ſ. in eo ꝙ termino vel terminis includit̉ ꝓut eſt qͣrta ſpecies qualitatis: in quo apparet burg. nō habe̓ ꝓ incōuenienti deum ponere in predicamēto: qꝛ ponit aliqͥdformaliter dcm̄ de deo ẜm ꝓpriam rationē eſſe qͣrtā ſpeciēqualitatis .ſ. figurā dei vel formā: hoc em̄ burgen̄. faciens