Druckschrift 
4 (1485)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Epiſtola Pauli

Cui em̄ dixit aliqn̄ angl̓orū: filius meꝰ es tu: ego hodie gēui te. Et rurſū: Egoero illi in pr̄eꝫ: ⁊ ip̄e erit mihi in filiū. Et cū iterū introducit primogenitum inorbem terre dicit: Et adorent eum omnes angeli deiEt ad angelos quidē dicit

q Cui .n. dixit aliquando. Hic ꝯn̄ter ꝓbat de xp̄o quatuor cōditiōes p̄dictas excludēdo eas ab angelis. ⁊ pͥmoꝓbat hoc de ꝯſb̓alitate: ſcd̓o de eqͣlitate potētie: ibi. Et tudn̄e. in pͥncipio. terciode coeternitate: ibi. Ipſi ꝑibūt. qͣrquē aūt. Primū aūt proto de dignitatis eqͣliatte. ibi.bat ꝑ quatuor auctoritates ve. teſt.ſcd̓a ponit̉ ibi: Etrurſum. tercia ibi:Et cum iterū. qͣrtaibi: Ad filiū autemAd euidentiā pͥmiaduertendū: ꝙ caque ſunt fidei nonpoſſunt efficaciterꝑ rōnem ꝓbari: qꝛexcedūt facultateꝫintellectus noſtri:⁊ iō ꝓbatio in talibus dꝫ fieri per auctoritatē diuinamque nō pōt ꝯtinere falſitatē: ⁊ ideo ꝑ ip̄am eſt efficax ꝓbatio illis qui recipiūt eam vt diuina: iudei aūt recipiūt ve. te. ſicut eſt a deodatū: ⁊ iō ꝓbatio apl̓i efficax eſt: qꝛ ꝓcedit ꝑ auctoritateꝫve. te. Vlterius conſiderandū qꝛ lꝫ ſacra ſcriptura habeatmultiplicē ſenſum: nō tn̄ habet̉ efficax argumentū niſi perſenſum lr̄alē: vt dicit aug. in epl̓a ad vincen. dona. qꝛ in argumēto ſꝑ eſſet fallacia eqͥuocationis vl̓ amphibologie ꝓpter ſenſuum multiplicitatē: igit̉ oſtendendū ē ꝙ auctoritas ab apl̓o inducta intelligit̉ ad lr̄am de xp̄o: qd̓ pꝫ ꝑ illd̓qd̓ hr̄ Act. iiij. c. vbi apl̓i qͥ hūer̄t intelligentiā ſcripturaꝝ⁊ reuelatiōeꝫ ſpūſſancti exponūt illū pͥſ. Quare fremuer̄tgentes ⁊cͣ. de xp̄o p̄dictum: ſicut pꝫ lr̄am intuenti: ⁊ ꝑ ꝯſequens hec auctoritas q̄ hic inducit̉ ab apl̓o d̓ illo pſal. eſtintelligēda ad lr̄aꝫ de xp̄o: hͦ etiā pꝫ ꝑ psͣ. qꝛ ibi dr̄: Ego hodie genui te. qd̓ nō pōt de dauid intelligi: ſꝫ de filio dei: cuiꝰgeneratio nō tranſit in p̄teritū. Itē ꝑ hoc qd̓ ibidē ſubdit̉Dabo gentes hereditatē tuā ⁊ poſſeſſionē tuā t̓mīos terre. qd̓ nō pōt intelligi de dauid: cuius regnū nō ſe extendebat ad gentes: ſed ad iudeos tm̄. Iterū regnuꝫ eius nō ſeextendebat ad termīos terre: ſꝫ tm̄ in iudea q̄ eſt ꝑua t̓ra.hͦ etiā dicūt aliqͥ doctores hebreoꝝ ſuꝑ pͥſ. iſtuꝫ qd̓ eſt dxp̄o ītelligēdū: qd̓ pleniꝰ declaraui ſuꝑ libros pſalmoꝝ: h̓igit̉ ſupponēs apl̓s tanqͣꝫ manifeſtū illis qͥbꝰ ſcribebat quierāt edocti in lege ⁊ ꝓph̓is dicit: qCui .n. dixit aliqn̄an. fi. meꝰ ⁊cͣ. q. d. nūqꝫ: qꝛ angl̓i nō ſt̓ eiuſdē nature cū deo:⁊ ꝑ ꝯn̄s nō p̄n̄t dici eius filij ꝓprie loq̄ndo: ſicut nec artificiū dr̄ filius artificꝭ. Itē lꝫ eoꝝ creato poſſꝫ dici quedā generatō large: tn̄ de ip̄a nō pōt exponi illud qd̓ dr̄. Ego hodie genui te. qꝛ eoꝝ creatio fuit a pͥncipio mundi: et ideotranſierat in preteritū: et iō nō pōt dici verbū p̄dictuꝫ niſide dei filio: cuiꝰ generatio nō tranſit in p̄teritū: ⁊ ſic ꝓbata eſt ꝯſb̓alitas patris ad filiū inqͣꝫtum naturaliter ⁊ eternaliter ab eo gignit̉ ⁊ genitꝰ eſt: ex qͦ arguit̉ idētitas nature in vtroqꝫ ſaltē in ſpecie: ⁊ ꝑ ꝯn̄s idētitas nūeral̓: qꝛ natura diuīa nō eſt ml̓tiplicabilis. r Et rurſuꝫ. Hoc idēꝓbat h̓ ꝑ aliā ſcripturā. j. palypo. xxij. q̄ lꝫ ſit dicta de ſalomone: tn̄ dr̄ de eo ꝓut fuit figura xp̄i. ⁊ ideo de xp̄o intelligit̉ ad literā. Ad cuiꝰ intellectū ſciendū ꝙ nihil pōt eē figura alicuius niſi in ſe ſit res aliq. illud enim qd̓ nihil eſt n̄pōt aliqͥd figurare: ⁊ ideo res que ē figura vel ſignū alicuius pōt tripliciter ꝯſiderari. vno mō vt res: tm̄ alio mōvt ſignū tm̄: tercio mō vt res ⁊ ſignū ſimul. vt circulus pc̄dens an̄ tabernā pōt ꝯſiderari ꝓut eſt corpus rotunduꝫtm̄. ſcd̓o vt eſt ſignum venditionis vini tm̄: tercio vtroqꝫmodo. Eodem modo dicendū eſt de ſalomone qͥ fuit figura xp̄i: qꝛ aliqͥ ꝯueniūt ip̄i ſalomoni ẜm ſe: ⁊ talia exponēda ſunt de ipſo ad lr̄am ⁊ nullo mō de chriſto: vt ꝙ deprauatꝰ ꝑ ml̓ieres factus eſt idolatra ⁊ ſil̓ia. aliqua aūt dicūt̉de ſalomone ꝓut fuit figura xp̄i tm̄ et talia ſunt exponendā de ſolo xp̄o ad lr̄aꝫ: ſicut illud qd̓ hr̄ pͥſ. lxxj. Et dn̄abit̉amari vſqꝫ ad mare: ⁊ a flumīe vſqꝫ ad termīos orbis ter-

raꝝ. quod no poteſt verificari de ſalomōe: cuius regnūfuit ſatis ꝑuū. ſed tm̄ de regno xp̄i qui ē lapis abſciſusde monte ſine manibꝰ: ⁊ impleuit vniuerſaꝫ terrā: dan̄.ſcd̓o. ⁊ iō ī pſal. p̄dicto ſb̓ noīe ſalomonis deſcribit̉ monarchia chriſti. hoc etiā patet ꝑ illud qd̓ ſeqͥtur in eod̓pſal. Ante ſolē ꝑmanet nomen eius. ⁊ illud qd̓ ibidemdicit̉: Adorabūt de ip̄o ſemꝑ. que ſoli xp̄o ꝯueniūt etn̄ſalomoni. Alique aūt dicūtur in ſcriptura ſacra de Salomone vtroqꝫ mō: vicꝫ ẜm ſe: ⁊ vt fuit figura xp̄i: ⁊ talia ſunt illa que impleta ſūt in vtroqꝫ ad lr̄aꝫ: in xp̄o tn̄ꝑfectiꝰ ⁊ in ſalomone minꝰ ꝑfecte: et talia exponūt̉ adlr̄am nō ſolū de ſalomone: ſꝫ etiā de xp̄o et ꝑfectiꝰ qͣꝫ deip̄o ſalomonē. hmōi aūt aucͣtas eſt predicta .j. ꝑalypo.xxij. quia ſalomon fuit filius dei adoptiuus ꝑ gratiaꝫſaltē in principio regni ſui: ꝓpt̓ qd̓ nathan ꝓpheta vocauit eū amabilē dn̄o. Xp̄s aūt filiꝰ eſt dei naturalis q̄ē filiatō ꝑfectior: ⁊ iō ꝑ hāc filiatōnē ꝓbat apl̓s ꝯſb̓alitatē filij ad patrē cū dr̄: s Ego ero illi in patrē ⁊cͣ.dato etiā ꝙ hec auct̄as nō poſſet exponi ad lr̄aꝫ de xp̄oſꝫ tm̄ ẜm ſenſum myſticū: tn̄ eā bn̄ inducit apl̓s ad ſuūꝓpoſitū. licet em̄ argumentū efficax nō habetur in ſcriptura ꝑ ſenſum myſticū: vt ſupra dictū eſt: ꝓpter quodex ſolo ſenſu myſtico nō eſt arguendū: tn̄ ſi prius hr̄ auctoritas in ſenſu literali ad ꝓbandū ꝓpoſitū bn̄ poteſtalia auctoritas adiūgi in ſenſu myſtico ad idē declarādū de cōgruo: et hoc eſt quod dicit Aug. in epl̓a ad vincen. donati. Quis aūt imprudētiſſime nō nitat̉ aliqd̓in allegoria poſitū ꝓ ſe adduce̓ niſi habeat ⁊ manifeſtateſtimonia: quoꝝ lumine illuſtrentur obſcura. ſic gͦ auctoritas p̄dicta inducit̉ ab apl̓o ꝯuenienter ad ſuū ꝓpoſitū: Sed ꝯtra hoc videt̉ ꝙ ibi loqͥtur ꝑ modū futuri:Ego ero illi in patrē ⁊cͣ. generatio .n. filij eterna eſt ⁊ ꝑꝯn̄s nō ſpectat aliqd̓ futurū: ſicut nec trāſit in p̄terituſicut sͣ. dictū ē. Dicendū ꝙ loqͥt̉ in futuro ꝓpt̓ incarnationē ꝓtūc futurā: ꝑ quā natura hūana erat ad filiatōnē eternā aſſumēda. ⁊ qꝛ hec aſſumptō facta eſt virtute diuinitatis: ideo bene dicit. Ego ero illi ⁊cͣ. q. d. ꝟtute dei fiet hoc. t Et cū iterū. Hic ad ꝓpoſitū on̄dendū inducit aliā ſcripturā de illo pſal. Dn̄s regnauit exultet ⁊c̄. Ad cuius euidentiā ꝯſiderandū eſt ꝙ mgr̄ dicit in glo. ꝙ dauid fecit hūc pͥſ. qn̄ reſtitutū ē ei regnuꝫpoſt morte abſalon: ⁊ dicit hūc eſſe titulū pſalmi. Pſalmus dauid qn̄ terra eius reſtituta eſt ei: et ẜm hoc eſſꝫexponendus ad lr̄am de dauid: ſed dictuꝫ magiſtri nōvidet̉ veꝝ. primo qꝛ in hebraico iſte pſal. eſt ſine tituloſcd̓o tituli ſunt quaſi claues ad intelligēdū cā q̄ in pͥſ.dicūt̉. pſal. aūt nō loquit̉ de regno dauid: ſꝫ ſoluꝫ de regno chriſti qn̄ ꝑfecte ei oīa ſubijcient̉: quod erit in iudicio ⁊ ideo hic pſal. ad lr̄am eſt exponēdus de regno xp̄i⁊ hoc eſt qd̓ dicit paulꝰ. t Et cū iterū introducit pͥmogenitū ⁊cͣ i. ꝑ ſcripturā ſacrā ip̄m introducendumad regnū in orbē terre p̄dicit. Ex qͦ patꝫ ꝙ hͨ ſcripturanō loquit̉ de aduētu chriſti primo: qꝛ tūc venit cū humilitate: et ideo dixit tunc: Regnū meū nō eſt de hoc mūdo: Ioh̓. xvj. ſed loquitur hic de ſecundo aduentu: qn̄veniet cum gloria in nubibus ⁊ maieſtate. vt dicit̉ mathei. xxiiij. et Dan̄. vij. Acce in nubibꝰ celi. q. filius hoīsveniebat ⁊ vſqꝫ ad antiquū dierū ꝑuenit. ⁊ ſeqͥt̉: Et dedit eī poteſtate et honorē ⁊ regnū: poteſtas eius poteſtas eterna que nō aufert̉ ⁊cͣ. et ideo de ipſo in tali honore ꝯſtituto dicit pater: Et adorēt eū om̄es ange. ⁊cͣ.ſꝫ noſtra lr̄a ſic habet: Adorate eū om̄s angeli eiꝰ. apoſtoli nō ſꝑ curauerūt allegare ſcripturā de v̓bo ad verbū: ſꝫ ſufficit eis accipere ſenſuꝫ. Ex hac .n. ſcriptura on̄ditur ſufficientur ꝙ in chriſto ſit diuina natura: qꝛ nulla natura adorat̉ a tota natura angelica: vt ſuꝑior niſi diuina: ⁊ ideo exquo ſcriptura hoc on̄dit ꝙ filius eſtab omnibꝰ angelis adorandus: per ꝯſequens oſtenditꝙ ipſe ſit deus: ⁊ ꝑ ꝯſequens oſtendit̉ deo patri cōſubſtātialis: qꝛ diuīa natura eſt indiuiſibilis ẜm ꝙ dr̄ exo.xx. Audi iſrael deus tuus deus vnus eſt. ſequitur:At ad angelos quidem dicit. ideſt quid pertineatad naturam angelorū exprimit per ſcriptura dicens: