Epiſtola Pauli

Patet igitur primum: vicꝫ imꝑfectio iudicialiuꝫ p̄ceptorum ex modo inducendi ad opera iuſticie ꝑ timorē pene.ſcd̓o idē patet ex ipſis iudicialibus p̄ceptis q̄ aliqn̄ infligebant penam innocenti: et aliqn̄ culpabilem non puniebant: primum patꝫ ꝑ illud qd̓ habet̉ Nume. xxxv. de homicidio oīo caſuali vbi dicit̉ ſic: Talis qͥ fortuitu ⁊ abſqꝫodio eſt inimicus ⁊cͣ. interficiebat homineꝫ debere fugeread aliquā ciuitatē refugij: ⁊ ibi manere vſqꝫ ad mortē ſūmi ſacerdotis: quod aliquando erat ꝑ magnū tp̄s: et ꝑ cōſequens talis qui erat innocens cū homicidiū fuiſſet omnino caſuale et inuoluntariuꝫ ſine culpa puniebat̉ grauipena: quia oportebat eū exulem eſſe per magnum tempꝰa ſua ciuitate et ſua poſſeſſione. ſcd̓m patet vbi ſubditurde tali fugitiuo innocente: ꝙ ſi extra fines vrbium inuentus fuerit ⁊ ꝑcuſſus ab eo: qui vltor ē ſanguinis abſqꝫ noxa erit qui euꝫ occiderit. debuerat enim profugus vſqꝫ admortem ſummi pontificis in vrbe reſidere: et ſic patet ꝙinterfectio innocentis in caſu tali remanebat ſine pena q̄tamen eſt grauis culpa: talis autem imperfectio legis coueniebat imperfectioni populi qui erat pronus ad effuſionē ſanguinis: et ideo ſi interfector a caſu remaneret inſua ciuitate inter amicos interfecti eſſet in periculo mortis qͣꝫuis innocens: et ſic de facili poſſent in populo homicidia multiplicari: et ideo ad hec mala euitanda data eſtlex predicta de eius fuga: qͣꝫuis eſſet innocens: et eadeꝫ ratione procedit lex: ſi aliquis amicus mortui interficereteum extra fines ciuitatis refugij vt ſic cogeretur in vrberemanere non ex ſua culpa ſed propter homicidia euitanda ad que populus tanqͣꝫ imperfectus erat pronus: exēplum ad hoc idoneū ponit philoſophus. v. ethicorum dicens: ꝙ alique leges ſunt ſimiles regulis quibus vtūturartifices in leſbia ad dolandum lapides: quia lapides illius regionis ſunt male dolabiles: ideo vtunt̉ artifices regulis plumbeis vt poſſint tortuoſitati lapidum applicariri: ſic in veteri teſtamento date ſunt leges aliquam imperfectionem habentes ꝓpter imperfectionem illius ꝑ pulipatet igitur ex predictis ꝙ legis preceptatam ceremonialia qͣꝫ moralia qͣꝫ etiam iudicialia erant imperfecta: propter quod dicit dominus Ezechielis. xx. ca. Dedi eis p̄cepta non bona ⁊ iudicia in quibus nō viuent et pollui eosin mūeribus ſuis. dicit Precepta ꝙͣtum ad moralia quedicuntur non bona: nō ꝓpter hoc ꝙ ibi aliqd̓ malū precipiebat̉: ſed qꝛ ꝑ ipſa actus interiores ip̄oꝝ imꝑfecte ordinabant̉: vt viſuꝫ eſt ſupra. dicit: Iudicia in quibus nō viuent qͣꝫtum ad iudicialia ꝑ que regebatur iſte populus timore pene: in quo nō cōſiſtit vita anime ſed magꝭ in amore. Dicit vlterius: Et pollui eos in muneribus ſuis .i. pollutos oſtendi ꝙͣtum ad ceremonialia: quia per illa que offerebantur pro peccatis polluti oſtendebantur: et tamennon mundabantur vt viſum eſt ſupra. patet igitur ꝙ lexmoſaica erat imperfecta ſi conſideret̉ ipſum corpus legtercio lex moſaica erat imperfecta ſi conſideretur eius finis. ſicut enim finis legis humane ē felicitas politica: itafinis legis diuine eſt felicitas eterna: non ſolum legis noue ſed etiam veteris: propter quod dicit apoſtolus Ro. x.Finis legis chriſtus in quo conſiſtit beatitudo obiectiue:ẜm ꝙ dicitur Io. xvij. Hec eſt vita eterna vt cognoſcantte ſolum deum et quem miſiſti ieſum chriſtum. hunc antēfinem nō conſequitur niſi per gratiam ẜm ꝙ dicitur Ro.xj. Gratia dei vita eterna. lex autem moſaica non poteratgratiam conferre vt viſum eſt: et pe conſequens non poterat ad hunc finem introducere: ꝓpter quod patres veteris teſtamenti quantumcunqꝫ iuſti deſcendebant in infernum ad lymbum patrum: ꝓpter quod dixit ſanctus Iobxvij. In profundiſſimū inferni deſcendebant oīamēa. ꝓpter quod felicitas eterna nō promittebatur in lege manifeſte: ſed tm̄ ſub figura proſperitatis terrene: et ſi aliterpromittitur hoc eſt raro et obſcure: propt̓ quod dicit apoſtolus ad hebre. x. Umbra habens lex futurorum bonrorum non ipſam imaginem rerum: quia non manifeſte ſꝫobſcure futura bona que ſunt bona celeſtia promittebat.patet igitur ex predictis imperfectio legis qͣꝫtum ad tria

predicta: videlicet qͣꝫtum ad id quod eſt legis preuiuꝫ⁊ qͣꝫtum ad legis corpus: ⁊ ꝙͣtum ad finem ipſius: propter quod dicit apoſtolus Hebre. vij. Nihil ad ꝑfectūadduxit lex. et hec imperfectio deſignatur cum diciturin verbo primo propoſito ex parte vt preditum eſt: ꝓpter quod de hoc pōt ex parte exponi illud quod dicit̉Iob .xxvj. Ecce hec ex parte dicta ſūt viaꝝ dei. vie .n.deueniendi ad deū ſunt vetus et nouū teſta. ſed ea quein veteri teſtamento dicta ſunt illa ſunt ex parte: quiaſunt imꝑfecta: vt patet ꝑ dicta. ſcd̓o principaliter tangitur in verbo propoſito ꝑfectio legis enangelice cumdicitur: Id quod ꝑfectum eſt. ⁊ patet eius perfectō cōparando eam ad legis imꝑfectionem. quia ꝑfecta eſtreſpectu cognitionis fidei ⁊ reſpectu finis in quibꝰ lexmoſaica erat imperfecta. Ꝙꝛ autem cognitio dei perfecta ſit in lege noua patet per illud quod habetur Ioh̓.xvij. Pater manifeſtaui nomen tamen. In figura autem huius velum templi fuit ſciſſum in chriſti paſſione ad oſtendendum ꝙ declarata et manifeſtata erantquę prius latebant ſub velamine: propter quod ipſalex noua tanqͣꝫ ꝑfecta in cognitione: eſt donum perfectum deſcendens a patre luminum: vt habetur Iaco.j. Similiter lex noua perfecta eſt ꝙͣtum ad ipſum corpus legis. ſcilicet ꝙͣtum ad moralia precepta: et qͣꝫtumad ſacramenta: et qͣꝫtum ad ſacrificia. primo patet hocde preceptis moralibus: quia lex noua perfecte ordīathumanos actus: non ſolum exteriores ſed etiam interiores: et in hoc imperfectionem legis ſupplet: propt̓quod dicit ſaluator Mathei. v. imperfectionem legisadimplendo: Audiſtis quia dictum eſt antiquis: Nōoccides. qui auteꝫ occiderit reus erit iudicio. ego autēdico vobis: qꝛ omnis qui iraſcit̉ fratri ſuo reꝰ erit iudicio in qͦ ordinat motum animi interiorem: vt ptꝫ. Similiter lex noua actus exteriores ordinat nullum malum permittendo: propter quod dicit ſaluator math.xij. Dico autem vobis quia omne verbuꝫ ocioſuꝫ qd̓locuti fuerint homines ſuper terram reddent rationēin die iudicij. Si autem hic prohibet verbum ocioſuꝫper conſequens verbum nociuū: et multo fortius omnem actum malum: propter quod Math. v. poſt ſuppletionem preceptorum moralium veteris legis concludit perfectionem euangelij dicens. Eſtote ergo ꝑfecti ⁊cͣ. Perfecit aūt chriſtus moralia precepta legꝭ eisconſimilia euangelica ſuperaddendo: Propter quodMath. xix. dicit iuueni dicenti ſe cuſtodiſſe mandatalegis ⁊ querenti vlterius viam ꝑfectionis dicit ſaluator: Adhuc vnum tibi deeſt: ſi vis perfectus eſſe vadevende omnia que habes da pauperibꝰ: ⁊ habebis theſaurum in celo ⁊ veni ſequere me. ſecūndo dico ꝙ lexnoua perfecta eſt ꝙͣtum ad ſacramenta: quia conferūtgratiaꝫ qd̓ non faciebant ſacr̄a veteris legis: propterdicitur Iohannis. jͣ. Lex per moyſen data eſt gratia etveritas per ieſum chriſtum. propter hoc de Iohannebaptiſta: qui per ſuam predicationem et baptiſmumſuum diſponebat populum ad chriſti baptiſmum: etper conſequens ad alia ſacramenta: cū baptiſmus ſitſanua ſacramentorū Luce. jͣ. dicitur: Ipſe preibit ante illuꝫ in ſpiritu et virtute helye parare domino plebēꝑfectaꝫ. tercō lex noua ꝑfecta eſt qͣꝫtuꝫ ad ſacrificia: qꝛin ipſa eſt vnum ſacrificium ꝑfectiſſimum .ſ. euchariſtia que non eſt tm̄ ſacramentum. ſed etiam ſacrificiū:quia ibi chriſtus quodammodo immolatur: ⁊ fructusſue benedicte paſſionis a populo ꝑcipitur: tamē iſtudſacrificium tanꝙͣ vnum et ꝑfectum fuit in lege figuratum per multa ſacrificia et varia ſicut perfectum ꝑ imperfectum. Eius autem perfectio apparet in duobus.primo quia tollit peccata quod non poterant face̓ legis ſacrificia: ꝓpter quod Iohā. j. dicitur: Ecce agnusdei ecce qui tollit peccata mundi .i. peccata omnis fidelis et infidelis ẜm ꝙ dicitur Ioh. iij. ca. prima canonica: Apſe eſt propiciatio pro peccatis noſtris: non pronoſtris tm̄: ſed etiam pro totius mundi. ſecundo appa