Druckschrift 
4 (1485)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Ad hebreos

ret eius perfectio: quia augmentat gratiam: ẜm ꝙ dicitur Ioh. vj. Qui manducat me viuit ꝓpter me. ꝑ augmētū .ſ. gr̄e: de vtroqꝫ h̓ aūt effectu huius ſacrificij dr̄Hebre. x.Hic aūt vnam ꝓ peccatis hoſtiā offerens .ſ.ſemetip̄m: ſedet ad dexterā dei patris. ſequit̉. Una em̄oblatiōe ꝯtirmauit in ſempiternū ſanctificatos. amotio lingue oſtendit̉ cum dicit̉ in auctoritate. Unam ꝓpeccatis hoſtiā offerens. collatio et augmentatio grātie cū dicitur. Cōſummauit in ſempiternum ſanctificatos. et ſic ꝑfectio euāgelij patet ex perfectione ſacrificir: ꝓpter quod dicit̉ Hebre. ix. Criſtus aſſiſtens pontitex futuroꝝ bonorum pamiplius ⁊ ꝑfectius ⁊c̄. terciooſtenditur orectio legis euanglice qͣtum ad iudicialiaqꝛ inducit ad obſeruantiā legis non ꝑ timorem pene: ſꝫꝑ amorem iuſticie quod eſt ꝓprium ꝑfectorum: vt ſupra dictuꝫ eſt: ꝓpter quod lex noua dicit̉ ꝑfecta ẜm ꝙdicitur Iaco. jͣ. Qui autem ꝓſpexerit in lege ꝑfecte libertatis ⁊cͣ. Item qꝛ nullū innocentē punit: nec aliqd̓malum impunitū relinquit: quia etiā verba ocioſa pͥunienda oſtendit vt ſupra dictū eſt: ⁊ non ſolummodoverba ocioſa: ſed etia malas cogitationes: ẜm ꝙ dicit̉Math. v. Ego aut dico vobis ꝙ qͥcunqꝫ viderit mulierem ad ꝯcupiſcendum eam: iam mecꝑatus eſt in corde. ꝓpter quod lex noua eſt ꝑfecta: de qua pōt exponiſillud Can.vj. Una eſt columba mea ꝑfecta mea. diciturenim lex noua columba metaphorice: qꝛ eſt ſine felleamaritudinis: nullum innoxiuꝫ puniens. dicit̉ ꝑfecta:qꝛ nullum malum ꝑmittens: ⁊ ſic apparet ꝑfectio legꝭeuangelice qͣꝫtum ad legis corpus qd̓ ꝯtinet mādata.Sil̓iter lex noua ꝑfecta eſt qͣꝫtum ad finem legis qͥ qͥdem finis eſt vita beata ad quē finem immediate introducit lex euangelica: quod non poterat lex vctus niſi tm̄ in figura: ꝓpter quod dicit api̓s ad Heb. xij. Nonacceſſiſtis ad tractabilem ignem .i. corporalem ⁊ viſibilem: ſicut acceſſerunt iudei in monte ſynai: ſed acceſſiſtis vos .ſ. credentes in xp̄o ad ſyon montem ciuitatem dei viuentis: celeſtem hieruſalem ⁊ multoꝝ/ miliūangeloꝝ frequentiam: ⁊ eccleſiam primitiuoꝝ qͣ ꝯſcripti ſunt in celis: et iudicē oīm deum ⁊ ſpiritum ſanctorum perfectoꝝ: ꝓpter quod apoſtolus hebr̄. vij. Poſtqͣꝫ dixerat nihil ad ꝑfectum adduxit lex .ſ. lex vetus adiunxit. Introductio ꝟo melioris ſpēi ꝑ quam ꝓximamus ad deum .ſ. in lege noua. patet igit̉ ex predictis ꝙlex noua ꝑfecta eſt: et qͣꝫtum ad cognitionem fidei leg preuiā ⁊ qͣꝫtum ad ip̄m corpus iegis: ⁊ ꝙͣtum ad eiꝰfinem. Iſta aūt ꝑfectio legis figurata eſt. iij. Regū. vj.bi dicit̉ ſic: Perfecta eſt domus dn̄i in omni oꝑe ſuoLex .n. noua poteſt conueniēter dici domus domini: qꝛhuius domus ip̄e eſt edificator: quia lex noua data eſtab eo immediate non iex vetus: ẜm ꝙ Hebre. j. Multipharie multiſqꝫ modis olim deus loquens patribusin ꝓppetis nouiſſime diebus iſtis locutus eſt nobis infilio ꝯſubſtantiali ⁊ cocterno. vt ibidem ſubditur: dicitur etiam lex noua domus domini: quia ipſe eſt huiustomus inhabitator quia in ſacramento ⁊ ſacrificio noue legis .ſ. euchariſtia continctur totus chriſtus realiter. bene igitur dicitur: Perfecta eſt domus domini inomni opere ſuo. qꝛ perfecta eſt lex noua in cognitionefidei: in preceptis moralibus: in ſacrificus: in ſacramētis: et iudicialibus: et ꝑfecte introducit ad finem legis..ſ. vitam beatam que eſt finis diuine legis: et ſic patetſcd̓m principale. Tercio principaliter oſtēditur in verbo prēaſſumpto ordo vtriuſqꝫ .ſ. legis ⁊ euangelij: cumdicitur. Cum denerit hoc euacuabitur illud. in quo adueniente euangelio lex oſtenditur euacuari: vbi oſtenditur triplex ordo legis et euangelij .ſ. ordo temporis:dignitatis ⁊ virtutis. Prioritate ꝟo temporis lex vetus prior ett qꝫ noua: qꝛ erat diſpoſitio ad ip̄am inqͣꝫtūꝑ eam homines retrahebantur ab idolatria: ⁊ tenebātur ſub cultu vnius dei: ⁊ ſic diſpōnebant̉ ad ſuſceptionem cuangciu: et hoc eſt qd̓ dicit apoſtolus ad Gal̓ iij.Priuſqꝫ veniret fides .i. lex euangelica: vbi habetur fi

ret eius perfectio: quia augmentat gratiam: ẜm ꝙ dicitur Ioh. vj. Qui manducat me viuit ꝓpter me. ꝑ augmētū .ſ. gr̄e: de vtroqꝫ h̓ aūt effectu huius ſacrificij dr̄Hebre. x.Hic aūt vnam ꝓ peccatis hoſtiā offerens .ſ.ſemetip̄m: ſedet ad dexterā dei patris. ſequit̉. Una em̄oblatiōe ꝯtirmauit in ſempiternū ſanctificatos. amotio lingue oſtendit̉ cum dicit̉ in auctoritate. Unam ꝓpeccatis hoſtiā offerens. collatio et augmentatio grātie cū dicitur. Cōſummauit in ſempiternum ſanctificatos. et ſic ꝑfectio euāgelij patet ex perfectione ſacrificir: ꝓpter quod dicit̉ Hebre. ix. Criſtus aſſiſtens pontitex futuroꝝ bonorum pamiplius ⁊ ꝑfectius ⁊c̄. terciooſtenditur orectio legis euanglice qͣtum ad iudicialiaqꝛ inducit ad obſeruantiā legis non ꝑ timorem pene: ſꝫꝑ amorem iuſticie quod eſt ꝓprium ꝑfectorum: vt ſupra dictuꝫ eſt: ꝓpter quod lex noua dicit̉ ꝑfecta ẜm ꝙdicitur Iaco. jͣ. Qui autem ꝓſpexerit in lege ꝑfecte libertatis ⁊cͣ. Item qꝛ nullū innocentē punit: nec aliqd̓malum impunitū relinquit: quia etiā verba ocioſa pͥunienda oſtendit vt ſupra dictū eſt: ⁊ non ſolummodoverba ocioſa: ſed etia malas cogitationes: ẜm ꝙ dicit̉Math. v. Ego aut dico vobis ꝙ qͥcunqꝫ viderit mulierem ad ꝯcupiſcendum eam: iam mecꝑatus eſt in corde. ꝓpter quod lex noua eſt ꝑfecta: de qua pōt exponiſillud Can.vj. Una eſt columba mea ꝑfecta mea. diciturenim lex noua columba metaphorice: qꝛ eſt ſine felleamaritudinis: nullum innoxiuꝫ puniens. dicit̉ ꝑfecta:qꝛ nullum malum ꝑmittens: ⁊ ſic apparet ꝑfectio legꝭeuangelice qͣꝫtum ad legis corpus qd̓ ꝯtinet mādata.Sil̓iter lex noua ꝑfecta eſt qͣꝫtum ad finem legis qͥ qͥdem finis eſt vita beata ad quē finem immediate introducit lex euangelica: quod non poterat lex vctus niſi tm̄ in figura: ꝓpter quod dicit api̓s ad Heb. xij. Nonacceſſiſtis ad tractabilem ignem .i. corporalem ⁊ viſibilem: ſicut acceſſerunt iudei in monte ſynai: ſed acceſſiſtis vos .ſ. credentes in xp̄o ad ſyon montem ciuitatem dei viuentis: celeſtem hieruſalem ⁊ multoꝝ/ miliūangeloꝝ frequentiam: ⁊ eccleſiam primitiuoꝝ qͣ ꝯſcripti ſunt in celis: et iudicē oīm deum ⁊ ſpiritum ſanctorum perfectoꝝ: ꝓpter quod apoſtolus hebr̄. vij. Poſtqͣꝫ dixerat nihil ad ꝑfectum adduxit lex .ſ. lex vetus adiunxit. Introductio ꝟo melioris ſpēi ꝑ quam ꝓximamus ad deum .ſ. in lege noua. patet igit̉ ex predictis ꝙlex noua ꝑfecta eſt: et qͣꝫtum ad cognitionem fidei leg preuiā ⁊ qͣꝫtum ad ip̄m corpus iegis: ⁊ ꝙͣtum ad eiꝰfinem. Iſta aūt ꝑfectio legis figurata eſt. iij. Regū. vj.bi dicit̉ ſic: Perfecta eſt domus dn̄i in omni oꝑe ſuoLex .n. noua poteſt conueniēter dici domus domini: qꝛhuius domus ip̄e eſt edificator: quia lex noua data eſtab eo immediate non iex vetus: ẜm ꝙ Hebre. j. Multipharie multiſqꝫ modis olim deus loquens patribusin ꝓppetis nouiſſime diebus iſtis locutus eſt nobis infilio ꝯſubſtantiali ⁊ cocterno. vt ibidem ſubditur: dicitur etiam lex noua domus domini: quia ipſe eſt huiustomus inhabitator quia in ſacramento ⁊ ſacrificio noue legis .ſ. euchariſtia continctur totus chriſtus realiter. bene igitur dicitur: Perfecta eſt domus domini inomni opere ſuo. qꝛ perfecta eſt lex noua in cognitionefidei: in preceptis moralibus: in ſacrificus: in ſacramētis: et iudicialibus: et ꝑfecte introducit ad finem legis..ſ. vitam beatam que eſt finis diuine legis: et ſic patetſcd̓m principale. Tercio principaliter oſtēditur in verbo prēaſſumpto ordo vtriuſqꝫ .ſ. legis ⁊ euangelij: cumdicitur. Cum denerit hoc euacuabitur illud. in quo adueniente euangelio lex oſtenditur euacuari: vbi oſtenditur triplex ordo legis et euangelij .ſ. ordo temporis:dignitatis ⁊ virtutis. Prioritate ꝟo temporis lex vetus prior ett qꝫ noua: qꝛ erat diſpoſitio ad ip̄am inqͣꝫtūꝑ eam homines retrahebantur ab idolatria: ⁊ tenebātur ſub cultu vnius dei: ⁊ ſic diſpōnebant̉ ad ſuſceptionem cuangciu: et hoc eſt qd̓ dicit apoſtolus ad Gal̓ iij.Priuſqꝫ veniret fides .i. lex euangelica: vbi habetur fi

des explicata ſub lege cuſtodiebamur cōcluſi in eam fideꝫque reuelanda erat. Prioritate aūt dignitatis eſt ecōuerſo: ꝓpter qd̓ apl̓s ad Gal̓. iiij. cōꝑat duo teſtamenta duobus filijs abrae: qͦꝝ primus origine ẜm carnē natꝰ eſt: ſecundus autem .ſ. yſaac ꝑ repromiſſionem: ꝓpter quod fuit prior dignitate. Similiter lex noua prior eſt veteri teſtamento ordine efficacie ⁊ virtutis: qꝛ obligatio illius legisceſſat adueniente euangelio ẜm ꝙ dicit̉ ad gal̓. iij. At vbivenit fides iam nō ſumus ſub pedagogo. ideſt ſub lege q̄erat pedagogꝰ noſter in chriſto: vt ibidē dr̄: qꝛ lex euacuat̉adueniente euangelio. Conſideranduꝫ tn̄ ꝙ diuerſimodeeuacuant̉ p̄cepta moralia legis: ⁊ ccremonialia ⁊ iudicialia. Ad cuius intellectū ſciendum ꝙ qn̄ fit mutatio a contrario in ꝯtrariū: oportet terminū a quo totaliter euacuari: ſicut qn̄ ex albo ſit nigrum albedo tollit̉: qn̄ aūt ex imꝑfecto ſit ꝑfectum nō tollit̉ totaliter terminꝰ a qͦ: ſed tm̄ eiꝰimꝑfectio .ſ. qn̄ ex minus albo fit magis albū nō tollit̉ albēdo precedens: ſed tm̄ eius imꝑfectio. Ulterius cōſiderandū ꝙ qn̄ corrumpit̉ terminꝰ a qͦ ꝑ accidens illud qd̓ eſtei adiunctū corrumpit̉: poteſt tn̄ manere cuꝫ termino adquem ſi non habeat ad ip̄m contrarietatē: non tamen manet numero ſꝫ ſpecie tm̄: ſicut qn̄ de aere fit ignis manet qͣlitas ſymbola. Ceremonialia igit̉ euacuantur primo mō:quia contrariātur noue legis cultui. Ad cuius intellectūſciendum ꝙ ceremonie ſicut dictuꝫ eſt ordinantur ad cultum diuinum: ẜm ꝙ dicit Augu. in Anchiri. c. iij. Deus cōlitur ſpe fide et charitate. loquēdo de cultū interiori Igit̉ceremonie q̄ ſunt quedā ꝓteſtationes cultus interiorꝭ debent ꝯcordare cultui interiori qui eſt ꝑ fideꝫ ⁊ charitatemEſt autem triplex ſtatus hominis. vnus eſt in quo habet̉fides ⁊ ſpes de bonis celeſtibus: et de his ꝑ que ad ipſa introducimur .ſ. de myſterijs chriſti: ⁊ de vtriſqꝫ ſicut de futuris: et eſt ſtatus veteris teſtamenti. Alius eſt ſtatus hoīsin quo habet̉ fides de bonis celeſtibus ſicut de futuris: ſedde his ꝑ que introducimur ad celeſtia .ſ. de myſterijs chriſti habetur fides ſicut de preſentibus vel p̄teritis: et h̓ ſtatus eſt no. leg. tercius ſtatus eſt in quo vtraqꝫ habent̉ tāꝙͣ preſentia ⁊ euidentia ⁊ nihil credit̉: et hic eſt ſtatus patrie celeſtis. in hoc aūt ſtatu tercio vbi nihil credit̉ nihil ēceremoniale vel figurale ad cultum pertinens: ẜm ꝙ dicitur Apoca. xxj. Templum non vidi in ea dn̄s deus omnipotens templum illius eſt. Pari igitur ratione adueniente ſtatu ſecundo .ſ. noue legis ceremonie primi ſtatus .i. legis veteris ceſſare debuerūt ⁊ induci alie que cōuenirentſtatui no. le. in quo bona celeſtia expectantur de futuro: ſꝫbeneficia chriſti habita ſunt de preterito: et ideo quia ceremonie vete. legis ſignificabant chriſtuꝫ venturum: dignūeſt ꝙ euacuentur in no. leg. in qua myſterium chriſti iameſt preteritum: ⁊ hoc eſt quod dicit apoſtolus ad hebreosix. Tranilato ſacerdotio neceſſe eſt vt legis trāſlatio fiat.ſ. qͣꝫtum ad ceremonialia thurificatōne tn̄ accepta: quianō ſignificabat myſteriū chriſti venturi directe: ſꝫ deuotionē ppl̓i ad chriſtū. Nō aūt debet eſſe minor deuotō ad xp̄miaꝫ preſentialiter exhibitū qͣꝫ tunc erat ad ipium ventuꝝꝓpter quod in nouo lege manet thurificatio: ꝑ quam deſignatur miniſtroꝝ eccleſie ⁊ ipſius populi deuotio. Moralia aūt precepta euacuant̉ tm̄ modo ẜm qͥd .ſ. qͣꝫtū ad imperfectionē. Cuius ratio eſt: qꝛ ſunt de dictamine recte rōnis ⁊ ideo manent ꝙͣtum ad ſubſtantiā p̄cepti: remota tn̄imꝑfectione: ſicut patet Mathei. v. vbi poſitis preceptismoralibꝰ additur perfectio q̄ nō intelligebat̉ a iudeis eēſub p̄cepto: vn̄ ibidē dr̄: Audiſtꝭ qꝛ dictū eſt antiqͥs nō occides ⁊c̄. ⁊ ſupplet̉ illd̓ qd̓ ſeqͥt̉. Ego āt dico vobis ꝙ oīs qͥiraſcit̉ fratri ſuo ⁊cͣ. ⁊ eodē mō in ꝓhibitiōe mechie poſito p̄cepto addit̉ ꝓhibitio interioris ꝯcupīe: vn̄ ibidē dr̄:Audiſtis quia dictum eſt antiqͥs: Nō mechaberis; ⁊ ſubditur: Ego auteꝫ dico vobis quicunqꝫ viderit mulieremad concupiſcendum eam iam mechatus eſt in corde ſuoEt ſimi; iter intelligendum eſt de alijs: ⁊ ſic patet ꝙ moralia p̄cepta veteris legis non euacuantur qͣꝫtum ad ſb̓amlegis: ſed ſolum qͣꝫtum ad imperfectioneꝫ: ꝓpter quod dicit apoſtolus. j. Corinth. xiij. Cū factus ſum vir euacuaui