ad Galathas

Lex gͦ aduerſus promiſſadei? Abſit.ᵇ Si em̄ data eētlex q̄ poſſet viuificare: ᶜ vereex lege eēt iuſticia:ᵈ Sed cōcluſit ſcript̉aᶜ oīa ſub pctō:vt ꝓmiſſioᵍ ex fide ieſu xp̄idaret̉ credētibꝰ. Priꝰ aūtꝙͣ veniret fidesᵏ ſub lege cuſtodiebamur: ꝯcluſi ī eā fidē q̄ reuelanda erat Itaqꝫlex pedagogꝰ nr̄ fuit ī xp̄o:t ex fid̓ⁿ iuſtificemurᵈ At

vbi veīt fideſ:ᵖ iā n̄ ſumꝰ ſubpedagogoq Oēs em̄ filij deieſtis ꝑ fidē ī xp̄o ieſu. Quicūqꝫ eī ī xp̄o baptizati eſtisxp̄m induiſtis. Nō ē iudeneqꝫ grecus: non eſt ſeruusneqꝫ liber: non ē maſculusneqꝫ femina. ˢ Oēs em̄ vosvnū eſtis ī xp̄o ieſu. Si aūtvos vnū eſtꝭ in xp̄o ieſu:ᵗ exgo ſem̄ abrae eſtis ẜmᵛ promiſſionemˣ heredes.

a Lex gͦ. Hic ponit̉ ſcd̓a vt ilitas q̄ eſt hoīm cōcluſioſub pctō: qꝛ lex pctm̄ on̄debat: nec tn̄ gr̄aꝫ iuſtificātemꝯferebat: ⁊ ſic hoīes mouebant̉ ad deſiderādū aduētūxp̄i ꝑ quē erant iuſtificandi: dicit gͦ apl̓s interrogatiue.a Lex gͦaduerꝓmiſſa dei. q. d. nō: qꝛ ſic deꝰ irritaret ſeip̄m: nec valet ſi obijciat̉ de ſuslege noua a deodata que tn̄ euacuat veterē: qꝛ n̄ſic euacuat̉ pernouā quin maneat in aliqͦ meliori .ſ. in re figurata q̄ melior ēip̄a figura: ſic ātnō eſt in ꝓpoſito: qꝛ dei ꝓmiſſade iuſtificatōe ethereditatis conſecutōe nō figurabāt legē: ſꝫ magis ecōuerſo: qꝛlex figurabat impletionē promiſſoꝝ.b Si em̄ da. eēt lex que poſſet iuſtificare. iuſticia infuſa que facit dignū vita eterna: c Uere ex lege eſſetiuſticia. ⁊ nō ex ꝓmiſſione abrae facta: ⁊ ſic ꝑ legē eſſetirritata. d Sed ꝯcluſit ſcriptura .i. lex moyſi q̄ ē lexſcripta. e Oīa ſub pctō. inquātū pctm̄ oſtendebatnec mundabat. f Vt ꝓmiſſio. de iuſtificatōe ⁊ ꝑ cōſequēs de hereditatis ꝯſecutōe.Ex fi. ie. xp̄i. i. ꝑfidē eius. h Daret̉ credētibꝰ. fide formata q̄ tendere facit̉ in deū. i Prius aūt. Hic ponit̉ tercia vtilitas que ē introductio hoīm ad fidē xp̄i: ad quā lex vetus fuit quedā diſpoſitio inquātū lex illa fuit figura noue legis: ⁊ totus ille ſtatus noui teſtamenti fuit figuratiuꝰ. jͣ. Coꝝ. x. Oīa in figura contingebant illis. figuraꝟo ducit licet imꝑfecte in cognitioneꝫ rei figurate: ⁊ hͦeſt qd̓ dicit. i Prius aūt qͣꝫ veniret fides .ſ. reuelata ⁊ explicata in euangelio. k Sub lege cuſtodiebamur. ꝑ cultū vnius veri dei. l Cōcluſi in eā fideꝫq̄ reuelanda erat. Eſt em̄ eadē fides in nouo ⁊ veteri teſtamēto: ſed in veteri erat implicita ⁊ figuris velata: īnouo ꝟo ē explicita ⁊ reuelata ex qͦ cōcludit. l Itaqꝫ lex pedagogus nr̄ fuit in xp̄o .i. diſponens ad xp̄m ſicut pedagogꝰ diſponit pueꝝ ad virtutē tꝑe futuro habendā: ideo ſubdit̉. m Ut ex fide .ſ. reuelata.n Iuſtificemur. iuſticia infuſa. o At vbi venit fides .i. tempus fidei reuelate. p Iam nō ſumꝰ ſubpedagogo .i. ſub obſeruatōnibꝰ legalibꝰ: ſicut puer adueniente etate adulta iā nō eſt ſub pedagogi diſciplīaſꝫ ſuperioris doctrina: ⁊ eadē rōne adueniēte euāgelioceſſant lagalia ⁊ ſicut in naturalibꝰ ceſſat diſpoſitio adintroductionē forme iō ſubdit apl̓s. q Oēs em̄ filij dei eſtis. adoptiui ꝑ fidē charitate formatam.r Quicūqꝫ in xp̄o baptizati eſtis xp̄m induiſtis .i. eiꝯformes facti eſtis: ⁊ ſic nō eſtis in ſtatu puerili imꝑfecto: ſꝫ ꝑfecto qͣꝫtū ad gratiā ⁊ virtutē: nec in hoc ē diſtīctio rōne natōnis: ꝯditōnis aut ſexus: iō ſubdit: Noneſt iudeus neqꝫ grecus ⁊cͣ. s Oēs em̄ vos vnū eſtꝭin xp̄o ieſu .i. incorꝑati ſibi ꝑ fidē. t Ergo ſemen abrae eſtis. ſicut xp̄s eſt ſemen eiꝰ. v Scd̓m ꝓmiſſionē. ſibi factā. x Heredes. regni celeſtis: in ꝓmiſſion em̄ abra facta de ꝓmiſſionis terra: intelligit̉ prīcipaliter terra viuētiū ꝓmiſſa: ꝓut Gen̄. xv. plenius declaraui.In ca. iij. vbi dr̄ in poſtil. Lex āt n̄ ē ex fide. Additio.Uod hic dicit apl̓s: Lex aūt nō ē ex fide. non videt̉ recte exponendū ꝑ hoc ꝙ in veteri lege nōfuer̄t data p̄cepta de credēdis: vt in poſtil. dr̄.Nā ile. ve. maniſeſte dant̉ p̄cepta de credendis: vt cū

dicit̉ Deut̓. vj. Audi iſrl̓ deus tuꝰ vnꝰ ē. in quo p̄cepto deivnitas exp̄ſſe p̄cipitur credēda. ſil̓r ibi trinitas apud vereintelligētes implicite credenda p̄cipit̉: ſil̓r cū dicit̉: Deūt.xviij. Prophetā ſuſcitabo. qd̓ intelligit̉ ad lr̄am de xp̄o.vt dictū ē ī p̄cedēti additōe: ibi ſupiungit̉: Ip̄m audite .i.credite: in quo manifeſte mandat̉ ꝙcredat̉ xp̄o tūc venturo: ⁊ hoc ē qd̓ dr̄in euāgelio: Ioh̓isv. cā. Si crederetismoyſi crederetꝭ forſitan ⁊ mihi. q. d.moyſes mandauitvt credatꝭ mihi. qd̓verificat̉ ex predicta auctoritate: etſic manifeſtū ē ꝙ īle. ve. fuerūt data p̄cepta de credēdis.Nec valet dicere ꝙfides antiquoꝝ nōerat explicata: qꝛ fūdes implicita maīfeſtū ē qd̓ ē fides. ⁊iō cū dicit̉: Iuſtusex fide viuit. intelligendū ē de fide ſimplicit̓ ſumpta ſiueexplicita ſiue implicita: ꝓut congruit diuerſis ꝑſonis ⁊ tēporibus. vn̄ verba apl̓i in hoc loco ſic vident̉ intelligēdavult em̄ apl̓s ꝓbare ꝙ in le. ve .ſ. in oꝑibꝰ ve. le. nemo iuſtificat̉ apd̓ deū: qd̓ intelligit̉ iuſticia qua hō ē dignꝰ vitā eternaͣ: quod ꝓbat ex hoc qd̓ ahachuc dicit: Iuſtus ex fide viuit: nō addens nec aſſignans aliqd̓ opus exteriꝰ factū. Exqͦ ptꝫ ꝙ iuſticia iuſtificas eſt ex ſola fide .ſ. formata etiā ſine aliquo oꝑe exteriori: ſꝫ in lege videt̉ attribui vita nonfidei ſꝫ factis: vt cū dicit̉: Qui fecerit ea viuet ī illis. qd̓ intelligit̉ qualitercūqꝫ etiā faciet ſine fide: ⁊ hoc eſt qd̓ dicit̉apl̓s: Lex aūt nō ē ex fide .i. nō ꝓmittit vitam ex fide: ſꝫ exoꝑbꝰ legis: qd̓ videt̉ ꝯtra p̄dictā auctoritatem abachucAd quā cōtrarietatē tollendā oꝑtet dicere ꝙ abachuc loquit̉ de vitā eterna q̄ hr̄ ꝑ fidē formatā etiā ſine extrinſectoꝑibus: ⁊ ſic ſonāt ꝟba cū dicit: Iuſtus ex fide ſua viuit.Alia ꝟo auctoritas loquit̉ de vita ẜm qͥd .ſ. de euaſione alapidatōne ſeu occiſiōe vl̓ aliqͥd hmōi: que in lege dabant̉tranſgreſſoribꝰ: ⁊ iō nō dicit: Qui fecerit ea viuet. ſimpliciter: ſꝫ viuet in illis .ſ. erit ſecurꝰ a morte cōminata in illisp̄ceptis. Vnde ex p̄dictis duabꝰ auctoritatibus adinuiceꝫꝯſideratis ꝓbat notabilit̉ ſuū ꝓpoſitū vt dictū ē. Sed circa p̄dicta nō videt̉ p̄termittenda quedā auctoritas thalmudica: q̄ manifeſte conſonat dictis apl̓i. sͣ. dictis q̄ habetur in libro q̄ dr̄ machot: vbi quidam doctor noīe Rabbicamblaij ponit ꝙ ſexcenta .xiij. p̄cepta data ſūt moyſi: qd̓ītelligit̉ nūerādo ẜm eos oīa p̄cepta q̄ ī pēthateuco ꝯtīent̉tā affirmatiua qͣꝫ negatiua. Et addit vltra: Uenit dauid ⁊conſtituit predicta oīa precepta ſuꝑ. xj. d. Dn̄e quis habitabit in tabernaculo tuo ⁊cͣ. Et ſubdit̉: Qui ingredit̉ finemacula ⁊ oꝑat̉ iuſticiā ⁊cͣ. in quo psͣ. xj. conditōes numerant̉ q̄ ẜm p̄dictū doctorē requirūt̉ ⁊ ſufficiunt ad illuꝫ qͥhabitare hꝫ in tabernacl̓o dei .ſ. in vita beata. Conſequenter dicit ille doctor. Uenit eſa. ⁊ conſtituit ea .ſ. illa p̄ceptamoſaica omnia ſuper ſex dicens Eſai. xxxiij. Ambulansin iuſticijs ⁊ loquens equitates. ⁊ ſubdit. Ipſe excelſa habitabit. in qua auctoritate ponūtur ſex conditiones querequiruntur ⁊ ſufficiunt ad habitandum in excelſis. ideſtin celeſtibus. Conſequenter dicit ille doctor: Uenit micheas ⁊ conſtituit ea. ſcilicet predicta precepta ſuper tribus.dicens: Michee. vj. Homo quid eſt bonum tibi: ⁊ quid deus petit a te niſi facere iudicium: ⁊ diligere miſericordiaꝫ:⁊ honeſte ambulare cum deo tuo. in quibus tribus micheas reducit oīa precepta. sͣ. dicta. Conſequenter ille doctordicit: Rurſus eſaias conſtituit omnia precepta in duobꝰdiceijs: Eſaie. lvj. Cuſtodite iudicium ⁊ facite iuſticiam