Druckschrift 
4 (1485)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Epiſtola pauli

Nos nat̉a iudei: extibꝰ pctōres.ʰ Scientes āt non iuſtificat̉ ex operibꝰ legis: niſi per fidē ieſuxp̄i: nos ī xp̄o ieſu credimuſ: vt iuſtificemur ex fidexp̄i non ex operibꝰ legis.Propt̓ qd̓ ex operibꝰ legis iuſtificabitur oīs caro:Quod ſi querētes iuſtificari ī xp̄o: īuēti ſumꝰ ip̄i peccatores: nunquid xp̄s pctīmīſter ē?ʰ abſit. Si de

ſtruxi: iteꝝ hec reedifico:p̄uaricatore me ꝯſtituo.i Ego legēⁿ legi mortuus ſū: vt deo viuāq Chriſtocōfixus ſū cruci Uiuo aūtiam ego:ˢ viuit v̓o in mexp̄s. Quod aūt nunc viuoin carne:ˣ ī fide viuo filij d̓i dilexit me tradidit ſeipſum pro me. Non abijcio gratiam dei.ª Si em̄ perlegem iuſticia: ergo gratisᵇxp̄s mortuus eſt.

actus illos ẜm rei veritatē facerēt: ſꝫ qꝛ faciebantillos tāqͣꝫ legis ceremoīas obſeruātes: ſicut ſiqͥs pelliculāmēbri virilis abſcinderet circūciſiōs ẜuādē: ſꝫ ſanitatis recuꝑāde. Sꝫ qm̄ indecēs videt̉ apl̓i ꝓpt̓ ſcādalū occultarēt ea ꝑtinēt ad veritatē vite doctrīe: ſimulatōne vterent̉ in his ꝑtinēt ad ſaluteꝫfideliū: ꝯuenientiꝰ diſtinxit augꝰ.tria tꝑa: vnuꝫ antepaſſioneꝫ xp̄i ī quolegalia curſū ſuumhuerūt. aliud autēpꝰ diuulgationemeuāgelij in legalia ſunt mortua etmortifera: terciumē tempꝰ mediū .ſ. apaſſiōe xp̄i vſqꝫ addiuulgatōeꝫ euāgelij ī legalia fuerūtmortua: qꝛ nullam hēbāt: nec aliqͥsea ſeruare tenebat̉tn̄ erāt mortifera: qꝛ ꝯuerſi de iudaiſmo poterāt illalicite ſeruare: tn̄ ponerēt in eis ſpem: reputātes illaſibi neceſſaria ad ſalutē: qͣi ſine eis fides xp̄i iuſtificarepoſſꝫ. Hec āt licētia ſeruādi ad tp̄s legalia fuit ex inſtīctuſpūſſancti: qꝛ ſi cōuerſis de iudaiſmo ad fidē ſtatim fuiſſetinhibitꝰ legis ritus: ſicut cōuerſis de gentilitate idolatriecultus: videret̉ lex ſꝑ fuiſſet mala ſicut idolatria. necꝯn̄s a deo data fuiſſet. Illis aūt ꝯuertebant̉ de gētilitate inerat talis obſeruantie: ꝓpter qd̓ paulus circumcidit timotheū ex matre iudea natū: Act. xvj. tytū ꝟo quinatus fuit ex gētilibꝰ noluit circūcidere vt p̄dictū ē: gētilibus tn̄ impoſita fuit ad tēpus obſeruatio aliqͦꝝ legaliuꝫ:vt hr̄ act. xv .ſ. abſtinerēt ab īmolatis ſimulachroꝝ ſāguine ſuffocato: tanqͣꝫ neceſſarijs ad ſalutē: ſꝫ ad aīcabilē ſocietatē iud̓oꝝ gentiliū adīuicē illo tꝑe iud̓i abhorrebāt iſta comdere: ſicut etiā frequēter cōtingit aliqͥs exn̄s in ſocietate alteriꝰ abſtinet a cibis ſocio ſuo abhominabilibꝰ: ꝓcedēte ꝟo tꝑe: ceſſante ceſſauit effectusigit̉ apl̓i de iudaiſmo ꝯuerſi tꝑe int̓mēdio .ſ. a paſſiōe xp̄ivſqꝫ ad publicatōeꝫ euangelij legūtur aliqn̄ ſeruaſſe legalia licite modo p̄dicto. Sed ꝯͣ hoc videt̉ qd̓ hic dr̄ petrꝰfuit rep̄henſibilis ex tali obſeruatōne. Dicēdū peccauit ex facto qd̓ erat ſibi licitū vt dictū ē: ſꝫ ex modo faciēdi: qꝛ in hoc nimiā diligētiā adhibebat ne iudeos offenderet: ita ex hoc ſequebat̉ ſcandalū gentiliū intantū aliqui inducebant̉ ad credendū talis abſtinētia ciboꝝ ī lege ꝓhibitoꝝ eēt neceſſaria ad ſalutē. Et ꝓpter hoc paulꝰqui erat gentiliū apl̓s: ip̄m publice reprehedit: petrꝰ audito ꝑiculo gētiliū ſibi acqͥeuit: ꝓpter qd̓ licet peccauerit īmodo obſeruandi ꝓpter qd̓ vere reprehēſibilis fuit: vt ſcribit hic paulus in ſcriptura catholica in nihil ē falſū: fuittn̄ pct̄m̄ veniale qd̓ bene fuit pꝰ ꝯfirmatiōem ſpūſſancti īapl̓is. vn̄ dicit Ioh̓.. canonica .j. ca. Si dixerimꝰ pctm̄ hēmꝰ noſmetip̄os ſeducimꝰ veritas in nobis ē ⁊cͣ.a Nos natura. Hic ex p̄dictis infert ꝯcluſionē intentāſ. legalia doctrinā euangelicā quā p̄dicauit ſūt euacuata nec vlteriꝰ ſūt ſeruanda: prīo on̄dit hoc generaliter:ſcd̓o ſpeāl̓r: ibi. Si em̄. Circa primū facit talē rōneꝫ: Iud̓i fide xp̄i cōtentā in euagelio iuſtificati dimittūt legalia: gētiles eādē fidē iuſtificati quales erāt galathe quibꝰſcribebat ml̓tomagꝭ dꝫ dimittē̓. ꝯn̄tia pꝫ. qꝛ lex fuit dataiud̓is gētilibꝰ: ancedēs ꝓbat apl̓s ſeip̄ꝫ alios apl̓osdi. a Nos na. iudei ⁊cͣ .i. nos ſumꝰ natōe iudei exgētilibus nati fuimꝰ pctōres: ſupple ꝙͣdiu fuimꝰ ſub legeexiſtentes. b Sciētes aūt qꝛ iuſtificat̉ ex operibus legis. ꝓpter ſuā imꝑfectionem. c Niſi in fide ih̓uxp̄i. vnde patres veteris teſtamenti fuerūt iuſtificati

niſi fidem venturi. d Et nos in xp̄o ieſu credimꝰvt iuſtificemur. Per eandē em̄ fidē iuſtificant̉ fidelesnoui teſtamenti: qꝛ quē illi crediderūt venturū: iſti credūt veīſſe redēptōis myſteriū ꝯpleuiſſe: ſꝫ qꝛ p̄ſeudoapl̓i dicebāt fides xp̄i n iuſtificat ſine legaliū obſeruatōnē: ꝯn̄terhoc remouet̉. d.e Qd̓ ſi querētes iuſti. in chriſto. i. in fide xp̄i.Inuēti ſumꝰ ip̄i pctōres. qd̓eſt ſi hec fidesiuſtificat abſqꝫlegalibus.g Nunqͥd xp̄ſpctī miniſter eſtq. d. hoc incōueniens ſequet̉: ex tradidit fideꝫ iuſtificanteꝫ.h Abſit. q. d.ptꝫ falſū ex p̄dictis: qꝛ.. ꝓbatuꝫ ē doctrinaeuāgelica ē a d̓oinſpirata ꝑfecta: qd̓ eſſet niſi iuſtificaret: in hoc ꝯſiſtit legisfectio. i Si em̄. Hic oſtendit particulariter legalia ſint abijcienda ſuip̄ius exemplo. d. Si em̄ deſtruxi .ſ. legalia que docui debere relinqui. k Iteꝝ reedifico .i. obſeruo tanqͣꝫ neceſſaria ad ſalutē: alios adhoc induco. Preuaricatorem me ꝯſtituo .i. factoconfiteor me erraſſe qd̓ abſit: ſubdit. m Ego em̄ legem .ſ. nouā. n Legi. ſupple veteri. o Mortuus ſum. inquantū euacuat legaliā: ſicut dictū fuit hiere. xxxj. Ecce dies veniūt dicit dn̄s feriā domui iſrael domui iuda fedus nouū: ẜm pactū qd̓ pepigi cumpribus vr̄is: hoc em̄ quod dicitur: ẜm pactum:quod intelligit̉ lex moſaica: oſtendit̉ per legem nouam erat euacuanda. p Ut̓ deo viua. chriſti gratiā: ideo ſubditur. q Chriſto cōfixus ſum cruci. perpaſſionē fidē ꝓcedentem. ideo ſequit̉. r Uiuo ātiam ego .ſ. qualis fui ſub lege. s Uiuit ꝟo in mexp̄s. habitans in me gratiā viuificante. t Qd̓ autem nūc viuo. chriſti gratiā. v In carne .i. adhucexiſtēs in carne paſſibili. x In fide viuo filij dei. qͥireſurrectione dabit mihi corpus immortale.Qui dilexit me. Ex dilectione em̄ maxima voluntarie mortē ſubijt ſalutē noſtra: qꝛ tāta gratia eſtnegligenda ſꝫ veneranda. ideo ſubdit: z Non abijcio gr̄aꝫ dei .i. abiectā reputo. quod tamē eſſet ſi abſqꝫ legalibus ſufficeret ad ſalutē: ideo ſubditur.a Si em̄ legem iuſticia. ſupple hr̄ b Ergo gratꝭchriſtus mortuus eſt .i. ſine ca. exquo ſine hoc habebat̉iuſticia que facit hoīem dignū vita eterna: galathe ꝟohabebant incōuenienti fruſtra fuiſſet mors chriſti ꝯſequens debebāt incōueniens reputare illud: exſequebatur .ſ. obſeruatio legalium iuſtificaret vel eſſet neceſſaria ad ſalutem.In ca. ij. vbi dicit̉ in poſtilla. Ego em̄ legē .ſ. nouā.Oc quod dicit̉: Per legē legi mortuus ſuꝫ. ẜmAdditio.glo intelligit̉ legeꝫ ve. te. ſpūaliter intellectā: mortuꝰ ſū legi ne carnaliter in ea viuam. vl̓ſic: Per legem mortuꝰ ſum .i. auctoritatē legis ip̄amdimiſi: ſic ipſa lex moſaica denunciat ſuam dimiſſio: ad quod allegantur in glo. tres auctoritates: Prima Deut. xviij. Prophetam ſuſcitaho tibi de mediofratrum tuorum. que quidem auctoritas bene intellecta denotat propheta. ſcilicet chriſtus ſuſcitandendum tanqͣꝫ vero legiſlatori