Epiſtola Pauli
detinēt:ᵖ qꝛ qd̓ notū eſt dei:manifeſtū ē in ill̓. Deꝰ em̄ill̓ manifeſtauit.ˢ Inuiſibilia .n. ip̄iꝰ fa creatura mūdiꝑ ea q̄ facta ſt̓ˣ ītellecta cōſpiciūt̉:ʸ ſempit̓na qͦꝫ eiꝰ v̓tꝰ⁊ diuinitas: ª ita vt ſint īexcuſabiles: qꝛ cū cogͦuiſſentdeūᵉ nō ſic̄ deū gl̓ificauerūtaut gr̄as egerūt:ᵉ ſꝫ euanuerūt ī cogitatōnibꝰ ſuis: etobſcuratū ē inſipiēs cor eorū.ᵍ Dicētes .n. ſe eſſe ſapiētes:ʰ ſtulti facti ſt̓. Et mutauerūt gl̓iam īcorruptibil̓d̓iᵏ ī ſil̓itudinē imaginis cōruptibil̓ hoīsˡ ⁊ volucꝝ etqͣdrūpēdūⁿ ⁊ ẜpentū. º Propt̓ qd̓ᵖ tradidit illos d̓sq ī deſideria cordis eoꝝᶠ in īmundiciāˢ vt ꝯtumelijs afficiātcorꝑa ſua ī ſemetip̄isᶜ quia
ꝯmutauer̄t veritateꝫ dei inmēdaciū ⁊ coluer̄t: ⁊ ẜuierūt creatureˣ potiꝰ ꝙͣ creatori: qͥ ē bn̄dictꝰ in ſcl̓aʸ amenPropt̓ea tradidit illos deus in paſſiones ignominie.Nā feīe eoꝝ īmutaueruntnalē vſū ī eū vſū qͥ ē ꝯͣ naͣm.Sil̓r aūt ⁊ maſculi relictonali vſu feīe exarſer̄t ī deſiderijs ſuis ī inuicē: maſculi ī maſcl̓os tͣpitudinē oꝑātes ⁊ mercedēᵉ quā oportuit erroris ſuiᶠ ī ſemetip̄is recipiētes. Et ſic nō ꝓbauerūt deū hr̄e in noticia: tradidit illos deusⁱ ī reprobūſenſum: vt faciāt ea q̄ nonꝯueniūt: ⁱ repletos oī iniquitateᵐ maliciaⁿ fornicatōneauariciaᵖ neqͥciaq plenos īuidiaʳ homicidijs ꝯtentiōe
dei in iniuſticia detinēt. Ueritas .n. diuina quātū eſt in ſe:ꝑata eſt ſe manifeſtare: ſꝫ malicia hoīs impedit in eis hācmanifeſtationē: ⁊ ſic quodāmodo detinet eā: ſicut impediens curſuꝫ aque dr̄ eā detinere: qd̓ declarat ꝯn̄ter dicens.p Quia qd̓ notū ē dei. .i. in cōditiōibꝰ diuinis ꝑ rōneꝫ naturale cognitꝭ cuiꝰmodi ſunt eſſentialia attributa: vt ſapientia: bonitas etſimilia. q Manifeſtū eſt in illis .ſ.hoībꝰ romanis. iDeꝰ .n. illis manifeſtauit. ⁊ ſubditurmodus manifeſtationis: cū dr̄:Inuiſibilia .n. ip̄iꝰ.i. attributa dei eſſentialia q̄ ſunt nobis inuiſibilia in p̄ſenti ſicut ⁊ eiꝰ eēntia eo ꝙ nō cognoſcūtur cognitiōe intuitiua. t A creatura mundi .i. abhoīe qͥ ſic noīat̉ eoꝙ hꝫ qͣndā ſil̓itudinē cuꝫ oī creatura:hꝫ .n. eſſe cū nō viuentibꝰ: viuere cuꝫarboribꝰ: ſentire cūaīalibꝰ: intelligerecū angelis: ⁊ qꝛ oīſalia creaturā ſenſibilis ꝓpter hoīemfacta eſt: vt diffuſetractat Grego. homel̓. xix. v Perea que facta ſunt..i. ꝑ creaturas. x Intellecta ꝯſpiciunt̉. ſicut cā ꝑ effectu: et ſic ph̓i cognouerūt deū. ySempiterna qͦꝫ ꝟtuseius .i. potētia que eſt de dictis attributꝭ. z Et diuinitas. i eēntia diuīa de qͣ ꝑ creaturas cognoſcit̉ ꝙ eſt vnica⁊ ſimplex ⁊ infinita. a Ita vt ſint inexcuſabiles. de cōtēpto ipſiꝰ: iō ſubdit̉: b Quia cū deū cognouiſſent. rōne naturali mō p̄dicto. c Nō ſicut deū glorificauerūtcogitātes ꝙ improporcionaliter excedit cognitionē noſtram: et ꝑ ꝯn̄s ſuꝑ oīa glorificandꝰ. d Aut gr̄as egerunt. de cognitōe naturalia deo ſibi data. c Sed euanuerūt in cogitatiōibꝰ ſuis. ſuꝑbiētes de ip̄a. f Et obſcuratū eſt inſipiēs cor eoꝝ. iuſto dei iudicio ꝓpt̓ ſuꝑbiamcoꝝ. g Dicentes .n. ſe eſſe ſapiētes. in tꝑalibꝰ. hStulti facti ſunt. in ſpūalibꝰ. i Et mutauerūt gloriā.Hic ꝯn̄ter arguit pctī grauitatē ex cecitate ſequēte .ſ. idolatriā q̄ maximū pctm̄ eſt in genere: qꝛ ē ꝯtra primū p̄ceptū pͥme tabule. et nō ſolū vnā idolatriā incurrerūt ſꝫ ml̓tiplicē. Audierūt .n. ꝙ tꝑe nabuchodonoſor regis aſſyriorū ip̄e incurrerat maliuolentiā ⁊ rebellionē ſubditoꝝ: eoꝙ oēs deos eoꝝ extermīari iuſſerat ꝑ holofernē: iudith. jͣ.ꝓpter qd̓ ad dilatiōeꝫ ſui imꝑij ſtatuerūt oēs deos diuerſarū gentiū coli: vnde dicit leo papa in ſermone apoſtolorū petri ⁊ pauli: ꝙ ciuitas romana cū oībꝰ pene doiminaretur gentibꝰ: oīm ſeruiebat erroribꝰ: ⁊ hoc eſt qd̓ dr̄ hic:i Et mutauerūt gloriā incorruptibilis dei .i. honorē ſolideo debitum. k In ſil̓itudinem ima. corrupt. hoīs. qͥacultum latrie ſoli deo debitū: exhibuerunt ioui: herculi: etpluribus alijs qui fuerunt homines corruptibiles. lEt volucrum. ẜm ꝙ dicit̉ Eſa. ij. ꝙ aliqͥ adorabāt talpaset veſꝑtiliones. m Et quadrupēdū. ſicut egyptij colebant bouem. n Et ſerpentuꝫ. ſicut babylonij colebātdraconē: dan̄. xiiij. Et iſtas idolatrias ⁊ alias multas receperūt romani: vt dictū eſt. o Propter quod. Hic cōſequēter arguit peccata que fiuūt in ꝓpriū ſubiectū inter q̄
luxuria maxime inqͦnat: qꝛ in corpꝰ redūdat ⁊ maximeviciū ꝯͣ naͣm qd̓ eſt peſſimū: Cuiꝰ tres ſt̓ ſpēs in gn̓ali.pͥma ē molliciēs q̄ aliqͥs ꝑ tactꝰ ꝓprios polluit ſeipſumet hͦ tangit̉ cū dr̄: o Propter qd̓ .i. ꝓpter pctm̄ idolatrie incurſum. p Tradidit illos deus .i. tradi permiſit in penā p̄cedētꝭ pctī. qIn deſideriacordis eoꝝ. adꝯſequēdū totaliter ꝓpriā ꝯcupiſcētiā.In immūdiciā.i. vſqꝫ in immūdicias maxīas.s Ut cōtumelijs afficiāt corpora ſua. in hocem̄ valde vilipēdit̉ natura. tQuia ꝯmu. veri. dei in mēdaciū .i. in idolumip̄m colendo ſicut deū. q. d. ꝓpter idolatriaꝫceciderūt in vilem immundiciā. v Et ẜuierūt creaturein idolis. xPotius qͣꝫ creatori qͥ ē bn̄dictꝰin ſecula .i. ab oībus ſꝑ glorificādꝰ. y Amē.cōfirmatio buius dicti ē. ſcd̓aſpes pctī ꝯͣ naturam eſt ſodomia q̄ trāſit in aliā ꝑſonā: in ſexu tn̄ indebito: et hoc tangit̉ cū dr̄. z Propterea tra. il. deꝰ inpaſ. ignominie .i. valde ignominioſas. a Naꝫ feīeeo. immū. na. vſum. vna alterā polluendo. b Sil̓iter aūt et maſculi. vnus alterū polluēdo. c Exarſerūt in deſiderijs ſuis. Ex vehemēti .n. ardore luxurie talis vilitas ꝓcedit. d Et mercedē .i. punitionē. eQuā oportuit .i. decuit. f In ſemetip̄is recipiētesdeo ꝑmittēte iudicō ſuo iuſto. Tercia ſpes pctī ꝯͣ naturā eſt qn̄ exercet̉ in ſpecie aliena .ſ. coitus cū beſtijs propter qd̓ vocat̉ beſtialitas: et ē peſſimū ⁊ ꝯmūiter dicit̉innominabile viciū: ꝓpter qd̓ apl̓s tacet de iſta ſpecie.licet forte eā incurriſſent ſicut alias duas p̄cedentes.g Et ſic nō ꝓbauerunt deū habere. Hic ꝯſequent̉ arguit pctā eoꝝ in ꝓximuꝫ: et primo peccata ꝯmiſſiōis:ſcd̓o omiſſionis. ibi parentibꝰ inobediētes. Circa primum tāgit pctā oꝑis di. g Et ſic nō ꝓba. deū ha. innoticia .i. nō curauerūt de dei noticia. h Tradidit̉illos .i. tradi ꝑmiſit. i In reprobū ſenſum .i. in peruerſum iudiciū optima iudicādo q̄ ẜm ꝟitatē ſunt peſſima: ⁊ hoc fit ꝑ malū habitū acqͥſitū: ſicut guſtus male diſpoſitꝰ amara iudicat dulcia: et ecōuerſo. KUt faciant ea q̄ nō ꝯueniūt .ſ. rōni recte q̄ hō debꝫ vti:⁊ que ſint illa pͥmo explicat in generali. d. i Repletos oī iniquitate. ꝓpter auerſionē a deo que ē in oī peccato. m Malicia. ꝓpter ꝯuerſionē indebitam adcreaturā: ſcd̓o magis explicat in ſpeciali. d. n Fornicatione. ſequendo ꝯcupiſcētiam carnis. o Auaricia. ſequendo ꝯcupiſcentiam oculoꝝ. p Neqͥtiaꝙͣtū ad ſuꝑbiā vite. Nequā .n. dr̄ a nequeo is. ſuꝑbusem̄ qd̓ neqͥt attingere ratiōe ſibi debita afſequi nitit̉ exſuꝑbia. q Nlenos inuidia. que ſequit̉ ex ſuperbia.Eſt em̄ triſticia de bono alieno inquantū eſtimat̉ proprij boni diminutiuū r Homicidijs ꝯtentiōe. que