Prologus

trum minorum in epiſtolas Pauli.Ccc deſcripſi eam tibi tripliciter: Prouer xxij. Quod v̓būde ſapientie deſcriptione diciUtur: Sapientia pauli apoſtoliprincipaliter ꝯſiſtit: in cognitione dn̄i noſtri ieſu chriſti: ꝓredemptione humani generꝭpaſſi: ꝓpter quod dicit Paulꝰjͣ. ad Corinth. ij. Nō iudicauime aliquid ſcire inter vos niſitm̄ ieſum chriſtum ⁊ hūc crucifixū. Hāc aūt ſapīam deſcripſit tripliciter .ſ. lr̄is hebraicis: grecis et latinis: ſicut prefiguratū fuerat in deſcriptione tituli crucis quiſcriptus fuit hebraice: grece: et latine: ſicut habet̉ Iohannis. xix. Per hoc enim ꝙ in tribus linguis facta fuit hec deſcriptio: figuratū fuit fidem chriſti crucifixi pertotū orbem fore generaliter publicandā: quod potiſſime impletum fuit ꝑ doctrina pauli apoſtoli et ſcripturam: ꝓpter quod potuit dicere verbū preaſſumptum:Ecce deſcripſi ⁊cͣ. Iſi quo notāt̉ quatuor cauſe huiusapl̓i doctrine .ſ. effectiua: ſubiectiua: finalis: et formalisCirca primū eſt notandum ꝙ lꝫ Paulus fuit ſcriptorhuius doctrine: quod notat̉ cum dicit̉: Ecce deſcripſi.hoc tn̄ fuit miniſterialiter: xp̄s aūt principaliter: ꝓpterquod dicit gal̓. j. Notū vobis facio fratres euāgeliuꝫchriſti quod euangelizatum eſt a me: qꝛ nō eſt ẜm hominem: neqꝫ enim ego ab hoīe accepi illud: neqꝫ didiciſed ꝑ reuelationē ieſu chriſti. Et iō qꝛ a chriſto reuelante ⁊ dictante hanc doctrinam deſcripſit cōuenienter dicere potuit verbum Baruch quod habet̉ hiere. xxxvj.Ex ore ſuo loquebat̉ ad me quaſi legens in libro om̄esſermones iſtos ⁊ ego ſcribebā in volumine atramento. Baruch qui interpretat̉ benedictus figura fuit apoſtoli qui conſecutus eſt miſericordiam ⁊ benedictionem dei. Hieremias ꝟo qui interp̄tatur excelſus deoieſum xp̄m figurauit quem deus pater exaltauit ⁊ dedit illi nomen: quod eſt ſuꝑ omne nomē: vt dicit̉ Philip. ij. Et ideo bene potuit dicere paulus apl̓s de chriſto: Ex ore ſuo loquebat̉ ad me quaſi legens in libro..i. diſtincte ⁊ aꝑte mihi reuelando: et ego ſcribebā ẜmeius reuelationē in volumine atramento: epl̓as enimſuas ſaltem aliquas vel pro aliqua ꝑte earuꝫ manu ꝓpria ꝯſcripſit: vnde in fine prime epl̓e cor̄. dicit: Salutatio mea manu pauli ſupple ſcripta eſt. hoc enim modo ſignabat epiſtolas ſuas ꝑ notariū conſcriptas: neſub nomine eius epiſtole a falſis apl̓is ſcripte a fidelibus reciperentur. Circa ſcd̓m ſciendū ꝙ ſicut in philoſophia naturali corpus mobile eſt ſubiectuꝫ ſub ratione abſoluta: et in ꝑtialibus libris ſub rationibus determinatis: vt corpus mobile ad ſitū in libro celi et mundi: ⁊ corpus mobile ad formaꝫ in libro de generatione⁊ corrup. ſic deus ſub rōne abſoluta eſt ſubiectuꝫ in ſacra ſcriptura: in partibus ꝟo eius ſub determinatis rationibus: vt in veteri teſtamento ſub ratōne creatiōis⁊ gubernationis: et in nouo ſub rōne redemptōnis ingenerali. In epl̓is ꝟo pauli ſub ratione magis determinata .ſ. ſub ratione redemptionis ꝑ ſuā paſſionem:ideo dicit Paulus ad Corin. j. Predicamus xp̄m crucifixum iudeis quidē ſcandalū: gentibus aūt ſtulticiāipſis aūt vocatis iudeis atqꝫ grecis filium dei chriſtūdei virtutem et dei ſapientiam. Hec igitur ſapiētia doctrine Pauli q̄ ē cauſa ſubiectiua tangit̉ cum dicitur:Eam. de qua dicit Act. xiij. Nos vobis eam annunciamus que ad patres noſtros repromiſſio facta eſt dechriſto pro ſalute mundi paſſuro. Circa tercium ꝯſiderandum ꝙ cauſa finalis huius doctrine eſt vtilitas totius eccleſię que notatur cuꝫ dicitur: Tibi. ideſt ad vtilitatem tuam: quia per hanc doctrinam intellectam etopere adimpletam: habetur vita gratie in preſenti: et

glorie in futuro: de quo pot̓eſt accipi quod dicit̉ ꝓuerbio..iij. Precepta mea cor tuum cuſtodiat: longitudinem em̄dierū ⁊ annos vite et pacem apponent tibi. Dicit annosvite qͣꝫtum ad vitam gratie: et longitudinē dierum qͣꝫtuꝫad vitam glorie que eternitatem includit a parte poſt: etpacem .i. quietem appetitus: qꝛ de ratione finis vltimi eſt:ꝙ quietet totaliter appetitum. Circa quartum. ſcilicet cauſam formalem eſt ſciēdum: ꝙ duplex eſt forma doctrine.ſcilicꝫ forma tractatus ⁊ forma tractandi. Forma tractādi eſt modus agendi: qui eſt triplex apud philoſophosſcꝫ. diffinitiuus: diuiſiuus: ⁊ ꝓbatiuus: ⁊ hoc triplici modo vtitt̉ aliunde apl̓s. Un̄ in epl̓a ad hebreos fidē diffinit dicens: Fides eſt ſubſtantia rerum ſperandarum argumentum non apparentium. Similiter prima corinth.xij. gratiam diuidit dicens: Diuiſiones aūt gratiarum ſūtidem autem ſpiritus. et ſubdit: Alij quidem ꝑ ſpiritū dat̉ſermo ſapientie ⁊cͣ. ſimiliter j. Corint. xv. ex chriſti reſurrectione ꝓbat reſurrectione generalem mortuoruꝫ eē futuram: ſicut poſſibile eſt in tali materia. Et hec formaliscauſa tangitur cum dicitur: Tripliciter. de quo poteſt accipi quod dicitur eccleſi. iiij. Funiculus triplex difficilerūpitur. Forma ꝟo tractatus conſiſtit in diuiſione doctrinediuiditur autem tota doctrina in tres partes: ẜm ꝙ tribꝰprecipuis gentibus ſcribit: primo romanis qui precellebant alias gentes in potentia. ſecundo grecis qui precellebant alias gētes in ſapiētia. tercio hebreis qͥ p̄cellebātin diuine legis noticia: Romanis tm̄ ſcripſit vnaꝫ epiſtolam que primo exponetur: ſicut eſt prima reſpectu aliaꝝ.Poſtilla Nicolai de lyra ſuper prologum in epiſtolamad Romanos.Omani ⁊cͣ. In hoc breui prologo ad compendioſam manifeſtationem dicendorum in ſubſequentiepiſtola. tria breuiter tanguntur: quia pͥmo deſcribuntur illi quibus epiſtola illa eſt deſtinata: ⁊ hoc in principio ꝓlogi: cum dicitur Romani. ſcd̓o ponitur cauſa finalis vl̓ quare ſcripta eſt cauſa motiua: ibi. Hos reuocatapoſtolus. tercio tangitur locus a quo eſt tranſmiſſa: ibi.ſcribens eis a corintho. Prima pars diuiditur in duas: qꝛprimo deſcribuntur a regione ſiue patria: ibi. Partes italie. ſecundo deſcribuntur a religione falſa: ibi. Hi preuenti ſunt a falſis apoſtolis: vbi circa deceptionem tria tangūtur: primo deceptores: ibi. A falſis apoſtolis. ſecūdo forma deceptionis: ibi. Sub nomine domini noſtri ieſu chriſti. tercio materia in qua erant decepti: ibi. Quia in legeꝫet ꝓphetas erant inducti qͣꝫtum .ſ. ad obſeruantiam legalium ⁊ ceremoniarum legis quibus tamen chriſtus fineꝫimpoſuit. Circa cauſam finalem duo tanguntur: quia primo ponitur reuocatio ab errore falſitatis: ibi. Hos reuocat apoſtolus. ſecundo inuitatio ad cognitionem veritatis: ibi. Ad veram euangelicam veritatē. Ex qua breui diuiſione ſatis patent partes ꝓlogi. Circa ꝟo terciā ꝑteꝫ q̄tangit locū a quo traſmiſſa eſt epl̓a altercatio eſt et doctorum ſaltem verbalis cōtrouerſia: Naꝫ dicit haymo ꝙ abathenis ciuitate grecorum ſit tranſmiſſa romanis: qͦs nōipſe nō petrus vel aliquis duodecim apoſtolorum primūinſtruxit: ſed quidam iudeoꝝ credentiū qui fide chriſti abapoſtolis ꝑcepta venientes romam vbi prīceps orbis reſidebat que apud hieroſolymaꝫ didicerant romanis euāgelizauerunt. Origenes ꝟo dicit eam miſſam a corintho.cui conſonat finis preſentis prologi: cum dicit̉: Scribēseis a corintho. Et pro iſto inducitur quod ſcribit apoſtolus capitulo vltimo preſentis epiſtole: Cōmendo vobisphebenſororem noſtram que eſt in miniſterio eccleſie q̄ ēchencris: cheneris ꝟo vt dicit Origenes locus dicitur corintho vicinus: immo portus ipſius corinthi. Harum auctoritatum cōflictus diſſolui poteſt: vt dicatur paulum ꝑtem epiſtole ſcripſiſſe athenis: corinthi ꝟo perfeciſſe: atqꝫeam inde romanis deſtinaſſe.