Euangelium

erat. Et de plenitudīe eiꝰnos oēs accepimꝰ: ⁊ gr̄aꝫ ꝓgratia. quia lex ꝑ moyſendata eſt: gratia ⁊ veritas ꝑieſum chriſtuꝫ facta ē: Deum nemo vidit vnꝙͣ.ᶻ Uni

genitus filius qui eſt in ſinū patris: ipſe enarrauitEt hoc eſt teſtimoniuꝫ iohannis: quando miſeruntiudeiᵇ ab hieroſolymisᵉ ſacerdotes et leuitas ad eum

nis fuit vir perfectus modo dicto. Conſtat autem ꝙ xp̄sfuit an̄ conceptus qͣꝫ iohannes fuerit natus: vt patꝫ Luce. j. ⁊ iō hoc mō lr̄a p̄dicta pōt exponi: Ante me factus ē.vt per factum eſſe intelligatur ꝑfectio: qꝛ hoc deſignat talis locutio ſicut fieri imꝑfectionem deſignat: qꝛ chriſtꝰ etiam ẜm humanamnaturam an̄ perfectus fuit qͣꝫ iohannes vt pꝫ ꝑ p̄dictat Et de plenitudine. Poſitis duobꝰmodis quibus verbum incarnatū eiſīnotuit. hic ꝯn̄tervtrūqꝫ modū manifeſtat: ⁊ pͥmo manifeſtat primū quieſt ꝑ viſum: vt dcm̄eſt: ſcd̓o ſcd̓m qui eſt ꝑ auditū: ibi. Et hoc eſt teſtimoniuꝫAd intellectum primi ſciendū ꝙ hec verba que ſequunt̉nō ſunt verba Iohannis baptiſte licet hoc dicat origenes: ſed ſt̓ verba Iohannis euangeliſte declarantis modum quo cognouerunt verbum incarnatum ꝑ viſum ẜmAugu. ⁊ Chryẜ. dixerat em̄. sͣ. Uidimus eum plenū gratie ⁊ veritatis. Poſſet aliquis querere qͣliter hoc vidiſtisideo declarat qualiter hoc cognouerūt quaſi rn̄dens tacite queſtioni. Et diuiditur in duas: qꝛ primo declarat qualiter cognouerūt eum plenuꝫ gratie: ſcd̓o qualiter cognouerunt eum plenum veritatis: ibi. Deū nemo vidit. dicitigitur primo: bene dixi ꝙ vidimus eum plenum gr̄e: qꝛ deplenitudine eius omnes nos accepimꝰ: hoc potiſſime apparuit in ſpirituſſancti miſſione ſupra apl̓os in die pentecoſtes ex cuius plenitudine linguis omniū loquebanturvt dr̄ actuū. ij. ⁊ iō exꝑientia quodāmō cognoſcebāt ip̄mxp̄m eſſe plenū gr̄e: ⁊ hoc eſt qd̓ dr̄. Et de plenitudine eiꝰoēs nos accepimus. Iſta dictio copulatiua et non continuatur litere immediate p̄cedenti que continet verba iohannis baptiſte: ſed ꝟba iohannis euangeliſte: qn̄ ſupradixerat. Et vidimus eū quaſi vnigenitū a patre plenumgratie et veritatis: qꝛ hic declarat modū ꝑ quem hoc cognouerunt vt dictum eſt .ſ. ꝑ acceptionem ſpirituſſanctide eius plenitudine: iō ſequitur. v Et gratiā pro gratia. prima em̄ gratia datur ſine meritis: qꝛ ante gratiamnon poteſt homo mereri: ſed habita prima gratia pōt homo mereri de condigno augmētū gratie: et iō ſcd̓a gratiadatur quodammodo pro prima: qꝛ datur pro meritoriooꝑe p̄cedente ex ip̄a. Aliter poteſt hoc exponi ⁊ magis ꝓprie ad lr̄am de lege noua ⁊ veteri: ita ꝙ lex vetus dr̄ gratia prima: magna em̄ gratia fuit dare legem ſpecialē ppl̓odure ceruicis: et alia beneficia illi ppl̓o collata ꝓpter quoddr̄ in psͣ. cxlvij. Nō fecit taliter omni nationi ⁊c̄. Quia tn̄iſta lex erat imperfecta: loco illius data eſt lex noua que ēꝑfecta ⁊ maior gr̄a: et ſic exponitur illud. Et gratiam progratia. q. d. Nō ſolum accepimus de plenitudine xp̄i ī receptione ſpirituſſancti: ſed cum hoc accepimus. Gratiaꝫꝓ gratia .i. legē nouā loco veteris: ꝓpter quod ſubdit̉ quaſi exponendo. x Quia lex ꝑ moy. data eſt: gratia ⁊ veritas ⁊cͣ. dr̄ aūt lex noua reſpectu veteris veritas: qꝛ illa fuit figura ⁊ vmbra illius: dr̄ etiā gr̄a reſpectu eius: qꝛ quāuis lex vetus ex liberalitate diuina fuerit illi populo dataꝓpter quod pōt dici gratia large: eo mō loquendi qͦ quodlibet donū gratis datū dr̄ gratia: nō tn̄ ꝯferebat gratiaminſtificantem ſicut facit lex noua. y Deū nemo viditHic declarat iohannes qualiter cognouerunt chriſtū fuiſſe plenum veritate: videlicet ꝑ doctrinā chriſti qͥ docuit eos de ſecretis diuinitatis: que comprehendi non poſſunt niſi ab eo in quo eſt plenitudo veritatis: et hoc ē qd̓dr̄. Deum nemo vidit vnqͣꝫ. non accipitur hic nemo pronullo homine: qꝛ in ſacra ſcriptura aliqn̄ accipitur homopro omni creatura: eo ꝙ hꝫ aliquā cōuenientiā cū omnicreatura ꝓpter quod dicitur Marci vlti. Predicate euāgeliū omni creature. ita nemo aliqn̄ accipit̉ ꝓ nulla creatura: eſt igit̉ ſenſus. y Deum nemo vidit vnqͣꝫ .i. nul-

la creatura poteſt viſione comprehenſionis videre diuinam eſſentiam: et ſubdit a quo comprehendatur.z Unigenitus qui eſt in ſinu pr̄is .i. in intrinſecis diuinitatis ip̄e comprehendit eam: qꝛ habet eandē noticiam cū patre: et iō pōt de hoc alios plenius inſtruereideo ſequitur.aIpſe enarrauit. ſicut patꝫex decurſu euangelij ꝙ apoſtolos d̓ ſecretis diuinitatis docuit: vt d̓ myſterio.trinitatis: et demultiſ alijs quenon fuerunt itaexplicite tradita in lege et prophetis ſicut chriſtus explicauit. b Et hoc eſt teſtīonium. Poſtꝙͣ euangeliſta declarauit modum quo habuerunt noticiā de plenitudine chriſti per viſum. Hicconſequenter declarat alium modum quo ideꝫ cognouerunt per auditum: videlicet per Iohannis teſtimonium: et diuiditur in duas partes: quia primo manifeſtat teſtimonium iohannis factum in chriſti abſentiaScd̓o teſtimonium Iohannis de chriſto in eius p̄ſentia: ibi. Alt̓a die. Primo teſtimoniū dedit Iohānes int̓rogatꝰ: ⁊ diuidit̉ ī duas: qꝛ pͦ fuit int̓rogatꝰ de ꝑſona.ſtd̓o d̓ officio ibi. Et qͥ miſſi fuerāt. Prīa adhuc ī duasqꝛ pͦ ponit̉ teſtimoniū iohānis per modū negatōnis: ſecundo per modum affirmatiōis: ibi. Dixerunt ei. Prima adhuc in tres ẜm tres queſtiones factas ipſi iohāni. et tres reſponſiones correſpondentes: ſcd̓a: ibi. Etinterrogauerunt. tercia ibi. Propheta. Circa primuꝫaduertendum ꝙ tēpore predicatōnis Iohannis eratfamoſa opinio ⁊ maxime in hieruſaleꝫ vbi vigebat ſtudium legis et ꝓphetarum ꝙ tempus aduentus meſſieeſſet de proximo: primo quia videbant ab eis ablatuꝫeſſe regnuꝫ vt declaraui ſuper matheū: ⁊ Danielem: ⁊hoc fuerat eis datum pro ſigno aduentꝰ meſſie: Gen̄.xlix. Nō auferetur ſceptrum de iuda ⁊cͣ. Scd̓o quia videbant completas hebdomādas dictas a Daniele deaduentu ſanctiſanctorum: que complete fuerūt in natiuitate chriſti: vt declaraui ſuper Dan̄. ix. cap̄. vel ẜmalios qui dicunt eas fuiſſe completas. xviij. anno tyberij ceſaris in paſſione chriſti viderunt eas cito cōplendas: ꝓpter quod meſſiam de proximo expectabant: exaltera parte Iohannis baptiſte mirabilem natiuitatem: et eius excellentem ſanctitatem: et ideo fueruntmoti ad opinandum ipſum eſſe chriſtum: ꝓpter quodmiſerunt ſolennes nuncios ad Iohannem volentesſuper hoc ſcire veritatem: veruntn̄ Chriẜ. dicit ꝙ malicioſe venerunt: ſed Origenes dicit ſimplici animo venerunt ad querendum veritatem: et hoc videtur verius: qꝛ in modo querendi exhibuerūt iohanni maximāreuerentiam: et hoc ex quatuor: vt patet in littera: primo ex perſonis mittentibus ad ipſum nuncios: et hocnotatur cum dicitur. c Miſerunt iudei .i. illi de tribū iuda qͥ erāt nobiliores in populo: ſcd̓o ex loco miſſionis cum dicitur. d Ab bieruſalem. que erat ciuitas ſacerdotalis et regia: et quia ſtudium legis et ꝓphetarum: et cultus diuinus vigebant ibi: ſimilit̓ ipſa eratcaput regni. Tercio ex parte nuncioꝝ. cū ſubditur.e Sacerdotes et leuitas. que erant ſolennes perſone: et maxime quia illi ſacerdotes et leuite qui fuerūtmiſſi erant de ſecta phariſeorum: vt dicitur. jͣ. eo. cap̄.et iſti erant magis religioſi ⁊ famoſi in toto populo illo. Quarto ex modo interrogandi: cum ſubditur.Ut interrogarent eū: Tu qui es? quaſi volentes inhoc acquieſcere dictis eius: et ſubditur Iohannis reſponſio. g Et confeſſus eſt .ſ. veritatem. h Etnon negauit. vſurpando ſibi diuinum officium: hoc .n.eſſet negare ip̄m xp̄m qui eſt ipſa veritas: vn̄ ſequit̉.