Euangelium

oſtilla fratris Nicolai de lyra ſuꝑ Iohannē incipitCapitulum primum.

C9phrim ijmN principio erat verbū. ẜm ꝙpatet ex p̄dictis intētio beatiIohānis eſt diuiuitatem domini noſtri ieſu chriſti principaliter declarare: ad extinguēdum bereſim hebionitaruꝫ extunc inſurgentem: qui dicūtchriſtum purum hominem: ⁊per conſequens ante mariamnullo modo fuiſſe. Et iō in hoceuangelio ſic procedit: qꝛ primo diuinitatem chriſti per rationem qͣꝫtum poſſibile eſtprobat: ſecūdo ip̄am ꝑ miracula ab ipſo facta manifeſtatin principio ſequentis ca. ibi. Tercia die. Prima in duasquia primo diuinitatē chriſti on̄dit: ſecūdo declarat qualiter hoc ſibi innotuit: ibi. Et vidimus. prima in duas: qꝛprimo declarat ip̄ius filij dei ęternam generationē: ſcd̓otꝑalem incarnationem: ibi. Fuit homo. Prima in duasquia primo determinat de ipſo filio dei qͣꝫtum ad eius eſſeſeu generari: ſecundo qͣꝫtum ad eius operari: ibi. Omniaꝑ ip̄m. Circa primū quatuor declarat primū eſt filij a pr̄eeternam generationem. ſecūdū eſt ipſorum perſonalemdiſtinctionem: ibi. Et verbū erat apud deū. tercium eſt patris et filij ꝯſubſtātialitateꝫ ibi. Et deus erat verbū. quartum eſt ipſorum coeternitatem: ibi. Hoc erat in prīcipioapud deum. Ad euidentiam iſtoꝝ conſiderandū ꝙ beatꝰIohānes in declaratione iſtoꝝ vtitur nomine verbi: qd̓nō inuenitur niſi in creatura intellectuali: que eſt ad imaginem dei facta: ⁊ iō efficatius ducit in cognitōnē creatoris qͣꝫ cetere creature. Et iō ad intellectum dicendoꝝ aliqua ſunt hic p̄mittenda. primū eſt qualiter verbū ī nobisinuenit̉: ſecūdū qualiter in deo ponit̉: terciū qualiter proprietas filiationis in verbo diuino reperit̉: qꝛ beatus Iohannes loquitur de filio dei ſub nomine verbi. Circa primum ſciendum: ꝙ vox ſignificatiua dicitur verbum: ſedhoc eſt tm̄modo large ⁊ denominatiue inqͣꝫtuꝫ ſignificatinterioris mentis conceptum: ſicut vrina dicitur ſana inqͣꝫtum eſt ſanitatis indicatiua: et ideo ſicut proprie dicit̉ſanitas quod ꝑ vrinam deſignatur: ita illud ꝓprie diciturverbū quod per vocem ſignificatur: hoc auteꝫ eſt interiormentis conceptus ẜm ꝙ dicit philoſophꝰ. jͣ. ꝑiher. Voces ſunt note .i. ſigna earum paſſionū q̄ ſunt in anima. etideo conceptus mentis interior etiam anteqͣꝫ per vocē deſignetur ꝓprie verbum dicitur: ⁊ hoc eſt quod dicit Auguſtinus. xv. de trinitate. Quiſquis poteſt intelligere verbūnō ſolum anteqͣꝫ ſonet: verum etiam anteꝙͣ ſonorū eiusimagines cogitatione inuoluantur: poteſt videre aliquāillius verbi ſimilitudinē: de quo dictum eſt. In principioerat verbum. Aduertendum tamē ꝙ in nobis ē duplexinterior mentis cōceptus: vnus informis ⁊ imꝑfectꝰ: alius formatus ⁊ ꝑfectus. Cuius rō eſt: qꝛ cognitio noſtra ꝓcedit de imperfecto ad ꝑfectum: et ideo de re primo habemus conceptuꝫ confuſum et imperfectum: vt habetur. jͣ.phyſi. et talis conceptus nō dicitur proprie verbum ſedcogitatio. Procedendo autem peruenimus ad habēduꝫconceptum rei perfectum et determinatum: qui a philoſophis vocatur diffinitio: a ſanctis autem dicitur ꝓprieverbum: et hoc eſt quod dicit Auguſtinus. ix. de trinitateDiffinio temperantiaꝫ et hoc eſt verbum eius: et ſic patet primum .ſ. quid ſit verbum in nobis. Circa ſecundumconſiderandum quod deus eſt intellectualis nature: vtab omnibus tam ſanctis ꝙͣ philoſophis ſupponitur tanqͣꝫ manifeſtum: ⁊ ideo in ipſo ponitur verbum non tamēad ſimilitudinem verbi large dicti: quod eſt ipſa. dox ſignificatiua: vel conceptus rei imperfectus: qꝛ in deo nihileſt ſenſibile nec etiam imperfectum: et propter hoc vox ſignificatiua que ſenſibilis eſt: et ip̄a cogitatio que licet ſit

intellectualis tn̄ qꝛ imperfectionē implicat: non habet̉ibi locum: ſed ibi ponitur verbum inqͣꝫtū importat cōceptum rei perfectum: quia deus vnico actu intelligendi ſeipſum et omnia alia concipit perfecte. Ex quo patet differentia verbi noſtri ad verbum diuinum: quiaverbum noſtrum in mente multiplicatur: quot enimſunt ibi conceptus perfecti vel formati: tot ſūt ibi verba. In deo autem eſt verbum vnicum: quia non poteſtibi eſſe niſi vnicus conceptus perfectiſſimus. Itemverbum in nobis eſt accidens et quid tranſiens: quianon ſemper actu intelligimus: ſed in deo idem ē quodſubſtantia diuina: quia non patitur admixtionem alicuius accidentis ſeu cuiuſcunqꝫ nature extranee. Eſtetiam verbum ſemper actu permanens et eternum: ⁊ſic patet aliqualiter. ſcd̓m .ſ. qualiter in diuinis ponatur verbum. Circa tercium ſciendum ꝙ de ratione filiationis proprie dicte eſt ꝙ ibi ſit proceſſus viuētis a viuente ẜm rationem ſimilitudinis in identitate natureſaltem ſpecifica vel in propinquo genere: quod patetquia in rebus inanimatis ꝙͣuis vnū procedat ab alioſicut ignis ab igne: nō tamen ignis productus ab alioigne dicitur eius filius. Similiter ſi res non viua procedat a viuente: non inuenitur ibi ratio filiationis: ſicut artificiatum procedit ab artifice: non tamen dicitur eius filius: et ideo requiritur ſic̄ dictum eſt proceſſus viuentis a viuente. Item hoc non ſufficit niſi ſit ꝓceſſus ẜm ſimilitudinem nature: quia pediculus procedens ab homine non dicitur eius filius: ſed ille quiprocedit ab eo ſimilis in ſpecie. Aduertendum tamēꝙ non eſt de perfecta ratione filiationis ꝙ natura ſpecificata in patre et filio numero diſtinguatur: ſed hoccontingit ex imperfectione illius nature: que propterſui limitationem in pluribus ſuppoſitis eſſe non poteſt vna numero exiſtens. Si igitur in diuinis ponatur verbum diſtinctum perſonaliter a principio a quoprocedit: ſicut veritas rei ſe habet vt magis patebitinfra. Conſequenter oportet dicere ꝙ in ipſo perfecte inueniatur ratio filiationis: quia deus non ſolumeſt viuens: ſed vita per eſſentiam: et ideo verbum ī diuinis neceſſario procedit: ſicut viuens a viuente: et inidentitate nature: non ſolum ſpecifica ſed numerali.Et procedit etiam ẜm rationem ſimilitudinis: quia deratione verbi eſt ꝙ ſit perfecta ſimilitudo illius cuiuseſt verbum: et ideo verbum in diuinis et filius idem ſt̄per omnem modum: propter quod dicit Auguſtinꝰ.vj. de trinitate. Verbum ſolus filius accipitur: et eo dicitur verbum quo filius. His prelibatis procedenduꝫeſt ad declarationem prime concluſionis quam inducit Iohannes ad probandum eternam filij generatōnem: vt predictum eſt: nec debet aliquis admirari ꝙtantum in iſtis ſteti. quia verba beati Iohannis continent ſententiam maximam: immo nobis incomprehenſibilem: ideo non poteſt paucis verbis etiam modicum declarari. In ratione autem iſta beatus Iohānes ſupponit vnum quod ab omnibus ſupponitur tāqͣꝫ manifeſtum ſcilicet ꝙ deus ſit principium ſimpliciter primum: et per conſequens ꝙ ſit intellectualis nature aliter non haberet noticiam ſui et alioꝝ quod eſtinconueniens maximū: er ideo quicquid eſt pefectionis in natura intellectuali totuꝫ competit ei modo tamen ſuperexcellenti. In natura auteꝫ intellectuali ꝑfectionis eſt ꝙ ibi ſit verbū: quia hoc competit ei inꝙtum eſt in actu perfecto: vt patet ꝑ predicta: ergo in ipſo deo ꝓprie et perfecte eſt verbū. Uerbū autē de ſua ratione dicit quid procedens ab eo cuius eſt verbum: ſicut conceptus a concipiente. Cum igitur verbum ⁊ filius idem ſint ſequitur ꝙ ibi ſit generatio filij a patre:ex quo eſt ibi proceſſus verbi a dicente. Huius rationis Iohannes ponit tantūmō cōcluſionem omittēsiſtam deductionē: ſicut frequenter faciunt ph̓i tāgendo ſolūmō vnā ꝓpoſitionem ſue rōnis: ⁊ hoc mō dicit