Iohannis

Incipit euangeliū ẜm Iohannē.Capl̓m. j.N prīcipio eratverbū: et verbūerat apud deum:II

et deus erat verbuꝫ.ᵈ Hocerat in principio apud deūOmnia ꝑ ipſum facta ſūtet ſine ipſo factum eſt nihilQuod factū eſt in ip̄o vita

Iohannes. a In principio erat ꝟbū .i. in ip̄o deoq̄ ab oībus ſupponit̉ primū prīcipiū neceſſario eſt verbū ꝓprie dctm̄: vt pꝫ ꝑ p̄dicta. b Et ꝟbū. Hic ꝯn̄rꝓbat pr̄is ⁊ filij ꝑſonale diſtinctionē. Ad cuius intellectū ſciendum ꝙ ꝑſona eſt intellectualis nature incommunicabilis exiſtentia: vel potius ſubſiſtentia.Uerbū aūt ī diuinis nō pōt eēaccidēs: vt ptꝫex p̄dictis: et iōoꝫ ꝙ ſit qͥd ſubſiſtēs ī diuīa natura. Eſt et̓ īcōmunicabile: qͥanec intellectusnec natura capit ꝙ procedens ſit idē ꝑ oēm modū cūeo a quo ꝓcedit: ⁊ ideo qꝛ verbū in diuinis ꝓcedit peractū realē oꝫ ꝙ inter ip̄m et principiū a quo ꝓcedit ſitdiſtinctio realis ꝑ ꝓprietates ſuas alteri incōmunicabiles: ⁊ ideo cum vtrūqꝫ ſit ſubſiſtens incōicabile in natura diuina: que eſt in ſupremo intellectualitatis ſeqͥtur ꝙ inter verbū et principiū a quo eſt verbū ſit diſtinctio ꝑſonalis. Et hoc eſt quod breuiter tangit Iohannes dicēs. Et verbū erat apud deū. Nulla .n. res dr̄ ꝓprie eſſe apud ſemetip̄am: ſicut nec aliquis eſt in ſeip̄ovt dr̄. iiij. phyſi. ⁊ iō inter ꝟbū ⁊ principiū apud qd̓ eſtverbū .ſ. pr̄em eſt ꝑſonalis diſtīctio. Nō .n. ꝟ̓bū ꝓcedita pr̄e ꝑ actionē trāſeūtē extra: ſꝫ manētē intra: ⁊ iō verbum manet intra illud cꝰ eſt verbū tn̄ ab eo diſtinctuꝫq̄ diſtinctio ꝑſonalis eſt: vt pꝫ ꝑ p̄dicta: c Et deusHic ꝯn̄r probat patris ⁊ filij ꝯſubſtantialitatē: verbūem̄ diuinū eſt quid ſubſiſtens in natura diuina: vt predictū eſt. natura aūt diuina nō eſt multiplicabilis: qͥanullo mō pōt eē niſi vna ⁊ ſimpliciſſima: ⁊ iō oꝫ ꝙ ꝟbū⁊ principiū a qͦ eſt ꝟbū ſint idē penitꝰ in naͣ ꝙͣuis diſtinguat̉. vt p̄dictū eſt in ꝑſona: ⁊ hoc eſt qd̓ dicit Iohannes. Et deus erat verbū: ita ꝙ li deꝰ ponat̉ a ꝑte p̄dicati: dicēdo ſic verbum eſt d̓s. Noīa .n. et v̓ba trāſpoſitaidem ſignificant. q. d. Iohānes: qͣꝫuis verbū ſit apuddeū: nō tn̄ eſt aliquid extranee nature: ſicut ē ꝟbū noſtrū: ſed eſt nature diuine que indiuiſibilis eſt: iō eſt eadem oīno in ip̄o ⁊ in patre. d Hoc erat in pͥncipioHic ꝯn̄r declarat̉ quartū .ſ. coeternitas patris et filij.Ꝙ .n. ꝓcedens ſit poſterius duratiōe eo a quo ꝓcedithoc ꝯtingit multipliciter. Uno mō qꝛ ꝓducēs nō habꝫa principio ſue durationis potētiā ꝓductiuā ꝑfectā: ficut hō a principio puericie nō hꝫ potētiā generādi ꝑfectā: ⁊ iō eiꝰ filiꝰ neceſſario poſterior ē duratiōe. Aliomō ꝯtingit ꝑꝑ modū ꝓducendi: qꝛ qn̄ aliquid ꝓducit̉ꝑ motū q̄ motꝰ eſt in tꝑe: oꝫ ꝙ ꝓductū ſit poſterius ꝓducēte duratiōe: qꝛ productū primo hꝫ eē in illo inſtāti in quo terminat̉ iſte motus. Tercio mō ꝯtingit hocqn̄ aliquid producit̉ libere et nō deneceſſicate nature:qꝛ tale agēs pōt expectare ad producendū ſuū effectū:ſicut creature producunt̉ a deo: cꝰ potētia eſt ꝑfectiſſima: et ſine trāſmutatione ⁊ motu tn̄ nō ſunt ei coeterne: qꝛ et ſi ab eterno potuit produce̓ creaturā: vt dicūtaliqui tn̄ noluit. Nullo aūt iſtoꝝ modoꝝ pōt poni ī diuinis: ꝙ filiꝰ ſiue verbū qd̓ eſt idē: vt pꝫ ꝑ p̄dicta: ſit poſterior patre: qꝛ in diuinis nulla pōt eē potentia productiua imꝑfecta: vt de ſe patet: nec verbū in diuinis ꝓcedit per mutationem ⁊ motū: qꝛ in diuinis nō hn̄t locū:ẜm ꝙ dicit beatus Iacobus. Apud quem nō eſt trāſmutatio nec viciſſitudinis obumbratio. Item filiꝰ ꝓcedit a patre de neceſſitate nature: qꝛ deꝰ neceſſario: intelligit ſe: ⁊ ſic reliuquit̉ ꝙ filius ſit equalis patre in duratione: ⁊ hoc eſt quod breuiter dicit beatꝰ Iohānes.d Hoc erat in principio apud deū. hoc .ſ. verbum dequo locutus fuerat: erat apud deū a principio eternitatis: ⁊ ſic pꝫ quartū qd̓ de ꝟbo dei fuerat ſuprapoſitū.e Oīa ꝑ ip̄m. Poſtqͣꝫ euangeliſta declarauit ip̄iꝰ ver

bi eſſe ſeu generari: hic ꝯn̄r declarat ſuū agere ſeu oꝑari:⁊ diuidit̉ ī duo: qꝛ primo declarat qͣꝫtū ad oēs creaturasin generali: ſcd̓o qͣꝫtū ad hoīes ī ſpeciali: ibi. Et vi. erat luxhominū. Prima in duo: qꝛ primo declarat ꝓpoſitū qͣꝫtumad producendi actū: ſcd̓o qͣꝫtū ad producendi modū: ibi.Quod factū ē. Inprima parte oſtendit ꝙ actus producendi ip̄ius verbi ſeextendit ad omnēcreaturaꝫ in generali: qꝛ creature ꝓducunt̉ a deo ſicutartificiata per artificem: Sapīe. vij.Omniū eſt em̄ artifex ⁊cͣ. cū deus ſitagens ꝑ intellectū: qd̓ aūt producit̉ ꝑ artē ſeu intellectūproducitur ꝑ conceptū artis ſeu intellectuſ: ſicut domusin re extra producit̉ a domo que eſt in anima. vij. meta.Uerbum autem in diuinis idē eſt ꝙ ꝯceptus intellectusdiuini: vt. sͣ. dcm̄ eſt: ergo oīa ꝑ ip̄m producta ſunt: ⁊ hoceſt quod dicit Iohā. Oīa ꝑ ip̄m facta ſunt: ⁊ qꝛ poſſet aliquis credere ꝙ hoc ſignū oīa diſtribueret ſolū pro creaturis corporalibus: eo ꝙ in principio Gen̄. vbi agit̉ de pͥmarerū productiōe: nō fit mentio niſi de corꝑalibus creaturis: iō ad excludendū additur. Et ſine ip̄o factū eſt nihil.qꝛ etiam ſpirituales creature ſunt a deo ſicut ab efficiente. Conſiderandū tn̄ ꝙ manicheus dixit nihil hic teneriaffirmatiue: ⁊ ꝑ hoc ẜm ip̄m intelligunt̉ creature corporales: q̄ parū hn̄t de entitate: ⁊ ꝓpter hoc ſignificant̉ hoc nomine nihil: eo modo loquendi quo dicit ph̓s. ij. phyſico.Ꝙ illud quod eſt modicū nihil reputat̉. Sic igit̉ exponit manicheꝰ. di. Et ſine ip̄o factū ē nihil .i. ſine ꝟbo factaeſt corꝑalis creatura: qꝛ dicit ip̄am eē factā a prīcipio malo. Poſuit em̄ duo principia: vnū ſimpliciter bonū: aliudſimpliciter malū: et ab iſto dixit corꝑalem creaturam procedere: ſed iſtud patet eē falſum: qꝛ ens et bonū cōuertūtur: ⁊ iō quātū habet corꝑalis creatura de entitate tātuꝫde bonitate: ⁊ ꝑ conſequens a principio bono procedit. hͦetiam patet ex ordine reꝝ et connexione eaꝝ: qꝛ vniuerſi corruptibiles creaturas ⁊ incorruptibiles videmꝰ adinuicem connecti ⁊ in vnum ordinari: ⁊ ideo ꝯcedenduꝫeſt eas ab vno principio produci: et vnū in finem reduci:ꝓpter quod ph̓s. xij. meta. ex cōnexione vniuerſi probatvnitatem primi principij dicens: Entia nolūt male diſponi: nec lona pluralitas principatuuſ: vnus ergo prīceps.pluribus etiam alijs modis error manichei poſſet impugnari: ſed omitto ꝓpter prolixitatē vitandā: ⁊ diffuſiꝰ hꝫtractari. ij. ſententiaꝝ. Alij aūt dixerūt ꝙ ꝑ nihil intelligitur dyabolus quē dicūt eſſe ſine verbo factū. Sed hoc pꝫeſſe falſum: qꝛ dyabolus nō eſt natura malus. ſi em̄ malūeſſet integrū ſcip̄m deſtrueret: et iō natura ip̄ius bona ē:⁊ ideo facta eſt a verbo a quo oīa bona procedunt: Et ioexponendum eſt li nihil ſicut expoſitū eſt. sͣ. f Ad factum eſt. Oſtenſio ꝙ verbum ſit cauſa productiua reruꝫHic ꝯn̄ter oſtendit̉ ꝑ quē modū ſit cā earum. Ad cuiusintellectum ſciendum ꝙ ẜm ph̓m. ij. de aīa quatuor ſuntgradus vite ſeu viuentiū: regetatiuū: ſenſitiuū: motiuuꝫẜm locū: ⁊ intellectiuū. Et inter iſtos gradꝰ intellectiuuꝫtenet ſummū locum: et ideo ea que ſūt in aliquo ẜm modū intelligibilē ſunt in eo ẜm modū vitalē. Creature aūtp̄exiſtunt in verbo ſicut in conceptu artis vel intellectuſvt patet ex p̄dictis: ⁊ ꝑ conſequens ſunt in eo ꝑ modumvite intellectiue: quia intelligere verbi eſt ſuum eſſe: ⁊ ſuum viuere: et hoc eſt qd̓ dicit̉. f Quod factum eſt ī ipſo vita erat: quia quod factum eſt in re extra priꝰ erat inverbo ꝑ idea: q̄ idē eſt quod eſſentia diuina ⁊ vita. Et ſicpatet modus ꝑ quē creature procedunt a verbo: videlicꝫſicut artificiata ab artifice vl̓ ab arte: ꝑꝑ qd̓ dic̄ boetiꝰ. iij.de ꝯſolatiōe. Tu cūcta ſuꝑno ducꝭ ab exemplo pulchrūpulcherrimꝰ ip̄e: mūdū mente gerens: ſimiliqꝫ imagineformās. Alio mō exponit̉ hoc inqͣꝫtū creature p̄exiſtunt