Druckschrift 
3 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Liber

renter: nō excipiendo gentiles nec paganos. Itē gen̄. ix.Quicunqꝫ effuderit humanū ſanguinē fundet̉ ſanguiseius: ad imaginē quippe dei factus eſt homo. Conſtatautē ꝙ quilibet homo factus eſt ad imaginē dei: ſiuehebreus ſiue gentilis. De impietate v̓o huius doctrineerga diuinū honorem ⁊ reuerentiā: patꝫ ex his q̄ dictafuerūt in additione ſupradicta .ſ. eſaie. xxxiiij. vbi interalia dictū fuit ꝙ ip̄i aſſerunt in libro qui dicit̉ barahotal̓s bamhot ꝙ deꝰ in certis temporibꝰ dolens de deſtructione hieruſalē ⁊ diſperſiōe populi iſraelitici dicit: Uemihi quia deſtruxi ciuitatē mea ⁊ cōbuſſi templū meū⁊ tranſmigrare feci filios meos inter natiōes qd̓ maxīeinſanū eſt. Ue enī miſeriā ſignificat que nullo modo attribuēda eſt deo nec plane nec metaphorice: miſeria enīnedū deo ſed nec etiā beatis attribuit̉. Erga parētes v̓opatꝫ impietas eoꝝ ꝑ hoc qd̓ dicit̉ matth̓. xv. caº. Munus qd̓cūqꝫ ex me eſt ꝓderit tibi ⁊cͣ. vbi chriſtus ꝯfutatphariſeos de inhonoratiōe parentū ꝓpter ſuas traditiones: vt ibidem in additiōe fuit ſufficient̓ expoſitum.Ex quibus ⁊ alijs ꝙͣplurimis que valde difficile eſſetenarrare in huiuſmodi doctrina contentis de phariſeis⁊ ſcribis qui mendaciter eam finxerunt ꝓprie verificat̉illud hiere. viij. Quomō dicitis ſapientes ſumus ⁊ lexdomini nobiſcum eſt. Uere mendaciū eſt operatus ſtilus mendax ſcribarū. Et ad inſinuandū cauſam ſue tāte inſanie ſubdit: Uerbum domini ꝓiecerunt ⁊ ſapientia nulla eſt in eis. Nam poſtꝙͣ verbum domini .ſ. filiūdei ꝓiecerunt intm̄ caruerūt vera ſapientia ꝙ ad huiꝰmodi nephandā doctrinam in ſcriptis ponendā modop̄dicto ꝓceſſerunt. Si aūt obijciat̉ ꝯtra p̄dicta de hocquod dominus dicit matth̓. xxiij. ca. Super cathedrāmoyſi ſederūt phariſei ⁊ ſcribe quicqͥd dixerint vobisfacite: ex quo videt̉ ꝙ doctrina eorum ſana erat exquoerat opere adimplenda. Dicendū ꝙ illud verbum domini intelligit̉ de doctrina moſaice legis inqͣtum eamnō excedebant nec mutabant per eoꝝ traditiones: nonautē de lege ſecūda ꝑ eos ficta: vt ſupra dictū eſt. vndenotanter dixit: Suꝑ cathedrā moyſi. vt deſignaret ꝙloquit̉ de doctrina in lege moſaica contenta. ſequit̉ inlittera: Et ecce talentū plūbi portabat̉ ⁊cͣ. vſqꝫ ibi: In oſeius. Ad qd̓ ſciendū ꝙ hec doctrina thalmudica a phariſeis inuēta ſeu ſcripta non ſolū in ſententia habet magnos defectus: vt dictū eſt: ſed etiā in modo tradendi: ⁊hoc dupliciter. Uno mō qꝛ valde obſcure ⁊ obfuſcatetradit ea que ibi ꝯtinent̉. vnde quidā de ip̄a dicebat intelligenduꝫ eſſe illud quod dicit̉ in pſalmo: Collocauitme in obſcuris ſicut mortuos ſeculi. Secūdo quia rationes ⁊ motiua ſua vt plurimū ſunt inualida ⁊ infirmaꝓut habet̉ ex ſupradictis eoꝝ argumētis: ⁊ ideo ad oſtēdendum primū dicit ꝓpheta: Ecce talentū plumbi portabat̉. ⁊ infra: Miſit maſſam plumbeā in os eius. q. d.ſic obſcure ⁊ obfuſcate loquit̉ ac ſic hr̄et magnū pondꝰplūbi ī ore. Secūdū aūt on̄dit dicēs: ꝙ mulier ſedebatī medio amphore. ⁊ infra: Et ꝓiecit ea ī medio eiꝰ. perqd̓ deſignat̉ ꝙ eiꝰ rōnes ⁊ motiua q̄ ſūt media ex qͥbusdeducūt̉ ꝯcluſiōes ſt̓ īfirma ⁊ īualida ſic̄ ml̓ier detēta etꝓiecta. ſequit̉: Et leuaui oculos meos ⁊ vidi ⁊ ecce dueml̓ieres ⁊c̄. Pro qͦ ſciēdū ꝙ ꝑ iſtas duas ml̓ieres intelligūt̉ p̄dicte due expoſitiōes qͦꝝ q̄libet dr̄ thalmud qd̓ intelligit̉ ꝑ āphora mō p̄dicto q̄ qͥdē ml̓teres dicūt̉ Egrediēteſ .ſ. d̓ tēplo qꝛ ibi hūit pͥmordiū hͨ doctrīa: vt dc̄mē. dr̄ ꝙ aūt. hēbāt alas qͣi milui. Miluꝰ āt ē auiſ fraudulēta ⁊ rapax īpotētiū auiū: qd̓ ꝑtinet ad hāc docrina q̄hoīes ībecilles in potētia ītellectiua fraudulent̓ decipit.dr̄ aūt ꝙ leuauer̄t āphorā int̓ t̓rā ⁊ celū. Nā vt dr̄ ī glo.Qd̓ int̓ celū ⁊ t̓rā ē ima deſerit ⁊ ad ſuꝑna mīme ꝑtigit

cōtinet multas iniquitates inꝙͣtum ponit multa iura iniqͣinter ꝓximos ⁊ multomagis inter extraneos. Eſt etiā īpiaerga deū ⁊ parētes: qd̓ ꝓprie dicit̉ impietas: vt dicit ſanctuſThomas. De iniqͥtate iuriū thalmudicoꝝ q̄ quaſi ī numerabilia ſunt ponā quedā q̄ occurrūt ex quibus pōt legēs dealijs aliqͥd eſtimare. Dicūt enī in libro qͥ dicit̉ chanhedrin:vbi agit̉ de teſtibuſ: ꝙ cū aliqui teſtes teſtant̉ falſum contraꝓximū ſic ꝙ ſi nō cōſtaret de falſitate eoꝝ corā iudice: ꝓximus occideret̉ ꝑ iuſticiā: ꝙ tunc ſi ꝓximus fuerit occiſus ꝑfalſa teſtimonia p̄dictoꝝ nō ſunt occidēdi teſtes: ſꝫ ſi reꝑtafuerit falſitas eoꝝ ꝑ iudices anteꝙͣ occideret̉ reuſ: tūc occidēdi ſunt teſtes falſi: ⁊ hec nitunt̉ ꝓbare ꝑ litterā: Deutᵇ. xix.vbi dicit̉: Si ſteterit teſtis mendax ꝯtra hominē ⁊cͣ. ⁊ infra:Cūqꝫ diligētiſſime ꝑſcrutātes īuenerint falſuꝫ teſtē dixiſſeꝯtra fratre ſuū mēdaciū reddent ei ſicut fratri ſuo face̓ cogitauit. Hec in littera: ex qua arguūt ꝙ reddēdū eſt falſo teſtiſicut facere cogitauit: nō aūt reddendū eſt ei ſicut fecit: ⁊ id̓oſi cogitauit tm̄ et nō fecit: dicūt ꝙ eſt occidēdus teſtis falſusſed ſi nō ſolū cogitauit: ſed etiā fecit ſic ꝙ occiſus fuit ille cōtra quē mēdaciū teſtatꝰ eſt tūc nō eſt occidēdus teſtis falſusEx quo poteſt lector ꝯſiderare quāta ſit inſania fabricātiūhāc doctrinā: qui aſſerūt maiorē penā deberi cogitanti aliquod malū tm̄ ſeu loquēti ꝙͣ cogitanti et loquēti ⁊ explenticū tamē a fortiori poſſunt ꝯtrariū deducere: quia ſi cogitāti tm̄ ⁊ loquēti pena talionis debet̉ multomagis cogitantiloquēti ⁊ explenti p̄ſertim cum in eodem loco ſcriptura dehuiuſmodi teſte falſo dicit: Nō miſereberis eius ſed animāꝓ anima: oculum ꝓ oculo ⁊cͣ. Ex quo patꝫ manifeſte ꝙ ſi ꝑfalſum teſtimoniū ꝓximus ꝑdidit oculum ꝙ falſus teſtisdebet pati ſimiliter. Item in libro canhedrin vbi de homicidijs agit̉ determinat ꝙ crimē homicidij debet diffiniri ꝑcertum numerū iudicū qui dicunt̉ canhedrin ꝙ ſi non fuerint concordes in ꝯdemnando vel liberando reum ſicut cōtingit in multis cauſis inter iudices ꝙ tunc ſtabitur iudiciomaioris ꝑtis: ſic ꝙ ſi maior ꝑs ꝯdemnauerit reum: tūc reuseſt occidendus et econtra. Dicunt tamē ibidem ꝙ ſi omnescanhedrin .ſ. iudices ordinarij concorditer ꝯdemnauerintreum ad mortē ꝙ in illo caſu reus eſt liberādus. Ad quodarguūt de quoda textu friuole ſicut in p̄cedēti. Ex quo habet̉ maxima inſania p̄dictoꝝ hoc thalmud fabricantiū quimaiorē auctoritatē dant ꝑti quā toti ꝯtra illud principiumindemōſtrabile .ſ. ꝙ totū ſua ꝑte eſt maiꝰ. Item determīantin libro qui dicit̉ babainēcia ꝙ ſi aliquis īuenit rem a ꝓximo ſuo ꝑditam in loco vbi rationabiter p̄ſumenduꝫ eſt ꝙdominꝰ illius rei deſperat de recuꝑatione eius: vtputa cumꝑdit eam in loco in quo cōcurrit magna multitudo hominum ⁊ huiuſmodi: ꝙ tūc inuētor non tenet̉ reſtituere rem īuentā domino ſuo cum tamē littera generaliter mandat reſtitui res ꝑditas diligenter: Deutº. xxij. Etiam ex dictaminenaturalis ratiōis que dictat: Qd̓ tibi nō vis fieri alteri face̓noli: talis reſtitutio eſt facienda. Contra alienigenas etiamhabent iura iniquiſſima: determināt enī ꝙ ſi coram aliquoiudice hebreo gentilis ſeu paganus ꝯtendat in iudicio cumaliquo iudeo ꝙ tūc ſi iudex per aliquā legē iudaicaꝫ poſſetiudeum liberare ſeu ei fauere ꝙ faciat dicendo: Iſta eſt lexnoſtra. Si auteꝫ hoc non poſſet niſi ꝑ leges paganoꝝ tunciudicet eum ẜm leges paganoꝝ dicendo: Hec eſt lex veſtra.Si autē nec ſic nec ſic poſſet iudeo fauere dicūt ꝙ tūc iudexdebet querere cauillatiōes taliter ꝙ nunꝙͣ ſententiā ferat cōtra iudeū in cauſis gentiliū. Item qd̓ deterius eſt determinant ꝙ ſicut bonum eſt vt homo conterat caput ſerpentisꝙͣtuncūqꝫ ſerpens ſit pulcher: ſic bonum eſt occidere gentilem ſeu paganū ꝙͣtūcunqꝫ bonus videat̉: hoc ius tamē nonexequūt̉ ꝓpter timorē periculi quāta ſit iniquitas huiꝰ iuris ſatis notū eſt de ſe: ⁊ repugnat etiā manifeſte iuri diuinoIn decalogo enī homicidiū ꝓhibet̉ ſimpliciter ſeu indiffe-