Liber

deus ſub ratione abſoluta eſt ſubiectū. vnde theologia dr̄:quaſi ſermo de deo: ⁊ ſb̓ cōtractis rōnibꝰ eſt ſb̓iectū in partibus ſacre ſcripture: vt ī veteri teſtō ſb̓iectū eſt vt rex creator ⁊ gubernator: ⁊ in nouo vt humani generis redēptor ⁊glorificator: ⁊ ſic ꝓcedēdo magꝭ ꝯͣcte ī partialibꝰ libris vtriuſqꝫ teſtamēti. Sil̓r idem deus eſt cā effectiua ſacre ſcripture general̓r: qꝛ tota ſacra ſcriptura ꝓcedit ꝑ eius reuelatōeꝫ⁊ ī libris partialibꝰ eſt cā effectiua: vt reuelator noticie in qͦlibet libro ſpāl̓r cōtente. Sil̓r eſt cā finalis totius ſacre ſcripture: loquendo de vltimo fine: quia tota ſacra ſcriptura ordinat̉ finaliter ad ſupernaͣlem beatitudinem conſequendaꝫque conſiſtit ī deo obiectiue: ⁊ ī partialibus libris ſub ꝯͣctarōne. Igitur in libro daniclis deus ē cā ſubiectiua: effectia:⁊ finalis: ſub rōnibus contractis: quod notatur ī verbo preaſſumpto: cum dr̄: Dedit deus. quod ex principio clauſulereſumitur. Deus enī vt rex ſupereminens eſt hic ſb̓iectum:quia vt patebit ex ꝓceſſu libri in eo declaratur ſupereminētia regni dei ad regna terrena: de quo dicit̉ pſalmo xciiij.Deus magnus dominus ⁊ rex magnus ſuper omnes deos⁊ pſalmo. xlvj. Super omnē terra. Et etiā cā effectiua ī hlibro: ꝓut reuelauit danieli noticiam huius regni: de quopōt accipi quod ſcribitur ſapiētie. x. Oſtēdit illi regnuꝫ dei⁊ dedit ſcientiam ſanctorum. Eſt etiā deus cā finalis huiuſlibri inqͣtum facit nos participes hꝰ regni: vn̄ dr̄ Apo. v. c.Feciſti nos deo noſtro regnū: ⁊ ſacerdotes ⁊ regnabimuſ ſuper terrā. Cā vero inſtr̄alis effectiua tāgitur ī verbo ꝓpoſito: cum dicit̉: Danieli. Un̄ dr̄ īfra. x. c. Daniel vir deſideriorum ītellige verba que ego loquor ad te. Intellexit enim daniel ea que ſcribit ī hoc libro. vn̄ īfra. xij. c. dr̄: Tu auteꝫ daniel claude ſermones ⁊ ſigna librum ⁊cͣ. Cauſa vero formalis huius libri tāgitur cum dr̄. Intelligentiā oīum viſionūCirca qd̓ ſciendū ꝙ duplex eſt forma libri .ſ. forma tractatus ⁊ forma tractādi. forma tractatus eſt diuiſio hꝰ libri: cdiuidit̉ ſcd̓m decē viſiones: vt patebit ꝓſequēdo. Due verohiſtorie q̄ ponūtur ī fine libri: nō ſūt de eius integritate: qꝛnec apud hebreos habentur. Forma tractādi eſt modꝰ agedi: qͥ ī libro iſto eſt viſionū ītellectio: qꝛ viſio non eſt ꝓphetica niri ſit ītellecta: ⁊ hͦ ſiue ſit ī ſomno ſiue ī vigilia: ſicutpharao vidit ſpicas: gen̄. xlj. ⁊ balthaſar vidit manum ſcribentē ī pariete: Danielis. v. Ille dormiens: iſte vigilās: neut̓tn̄ fuit ꝓpheta: qꝛ non ītellexit viſioneꝫ: ſed ioſeph fuit propheta: quia ītellexit viſionē pharaonis: ⁊ daniel ſil̓r: qͥ viſionem balthaſar intellexit. vnde dicitur danielis. x. Intelligētia opus eſt ī viſione .ſ. ad hoc ꝙ ꝓphetica dicatur. Sciendū tn̄ ꝙ hec viſio dr̄ triplex .ſ. ſenſibilis: imagīaria: ⁊ ītellectualis. Sēſibilis viſio eſt qn̄ aliqͥd vr̄ exterius: ⁊ ītelligit̉ſignificatū ipſius: ſicut daniel vidit ſcriptū in pariete regismane thechel phares. ⁊ ītellexit danielis. v̓. Imaginaria vero viſio eſt qn̄ ī virtute imagīatiua formāt̉ imagines v̓tutediuīa ad aliquid occultum ſignificandum: ſicut daniel vidit quattuor beſtias aſcendentes de mari ſignificātes quattuor regna: ⁊ hoc ītellexit daniel. vij. Uiſio vero ītellectual̓eſt qn̄ ſine aliqͥbus imaginibus ſeu figuris menti propheteveritas reuelatur ſicut danieli cogitatio nabuc. fuit reuelata: dan̄. ij. Tu rex cogitare cepiſti ī ſtratu tuo qͥd eēt futuꝝpoſt hec ⁊cͣ. Licet enī ſōniū nabuc. fuerit danieli reuelatumviſione imaginaria: qꝛ ſōniū regis vidit ſōnio ſuo: vt infradicet̉: tn̄ cogitatio regis non potuit ſic reuelari: ſed ſola viſione ītellectua l¶ Iteꝫ in talibus viſionibus predictis aliqn̄apparet aliqua perſona docens: ⁊ ſic frequēter legit̉ gabrielāgelus apparuiſſe ad docēdū danielē: vt ifra videbitur ꝓſequendo. Iteꝫ viſiones ꝓphetice aliqn̄ fiūt ī ſōno: aliqn̄ ī vigilia: ſicut dictū fuit ī principio libri pſalmoꝝ diffuſius deꝓpheticis viſionibus: propter quod plura circa viſiōeſ huiuſmodi al̓as a me dicta: in pͥncipio huius libri ad p̄ſensomitto: quia poſita ſunt in pͥncipio libri pſalmoꝝ: vbi me

lius habent locum: cum ſit primus liber prophetalis ſecundū latinos doctores. Et vtroqꝫ modo .ſ. in vigilia ⁊ſōno facte ſunt viſiones danieli: vt iā ī parte patet expredictis ⁊ magis ī ſequentibus apparet: ⁊ ideo merito dicitur in verbo preaſſumpto: Danieli autem deditdeus intelligentiam omnium viſionū: ꝓpter qd̓ in eofuit impletū qd̓ dn̄s dicit oſee. xij. Ego viſionem multiplicaui .ſ. in daniele: Cui dedi ītelligentiā oīs viſiōis ꝓphetice. modo predicto: ⁊ tādē a deo data eſt ſibi viſioclara diuine eſſentie in patria: ad quā nos perducat qͥcū patre ⁊ ſpūſancto viuit ⁊ regnat ī ſecula ſeculorum.Explicit collatio ſuper danielem prophetam.Incipit daniel propheta. ¶ Capl̓m. I.Ano tertio ioacī ⁊cͣ. Liber danielisdiuidit̉ ī tres ꝑtes. In ꝑtē proemialē⁊ ꝑtē executiuā ſiue pͥncipalē: in pͥnºſcd̓i capl̓i. In āno ſcd̓o. ⁊ ꝑtē īcidentalē in pͥnº. xxx. ca. Et erat vir. circaprimū deſcribit̉ ſapiētia collata diuinitꝰ actori hꝰ libri .ſ. danieli: vbi ſicꝓcedit̉: qꝛ pͥº premittūt̉ quedā ad ſapiētiā diſponentia.2º deſcribit̉ collata ei ſapiētia: ibi Pueris aūt his. 3º ponunt̉ q̄dā ad hoc ſeq̄ntia: ibi fuit aūt dāiel. Prima adhuc ī tres ſcd̓ꝫ ꝙ ī daniele deſcribūt̉ tria ad ſapīam diſponētia. Primū ē hūilitas ſtatus: ſcd̓ꝫ nobilitas ortusibi Et ait rex aphaneę. tertiū ſobrietas victus: ibi Propoſuit aūt daniel. Circa pͥᵐ notādū qd̓ dr̄ ꝓuer. xj. Ubihumilitas ibi ⁊ ſapientia. ideo dn̄s qͥ preuiderat dāielēdiuīa ſapīa decorari: permiſit eū pͥuſ hūiliari: qꝛ cū eētde ſemīe regio vt dicet̉ īfra: ꝑmiſit tn̄ eū captiuari ꝑ regē babylonis qͥ vēit ꝯͣ hierl̓m ⁊ ſpoliauit ea: ⁊ hͦ ē qd̓ dr̄a ¶ Anno t̓tio ⁊cͣ. ⁊ pꝫ vſqꝫ ibi: ¶ Et ꝑtē vaſoꝝ domꝰdei. Ex qͦ pꝫ ꝙ iſte nabuc. fecit reuerētia deo celi: qͥ colebat̉ ī hierl̓ꝫ: qꝛ n̄ abſtulit ide oīa vaſa miniſterij: ſꝫ aliqͣrelinqͥt ad cultū dei. Itē qꝛ illa q̄ aſportauit n̄ applicauit humanis vſibꝰ: ſicut fecit balthaſar nepos ſuus: ꝑqd̓ fuit punitꝰ a dn̄o: vt dicet̉ īfra. v. c. ſꝫ poſuit ea ī locoſacro ẜꝫ ſuā eſtīationē .ſ. ī tēplo dei ſui. Et hͦ ē qd̓ dr̄ h̓r¶ Et aſportauit ea in terra ſennaar .i. ī babyloniā q̄ pͥvocata ē ſennaar: ⁊ poſtea dcā ē babylonia: a turre ibiedificata a filijs nōe: vt hr̄ gen̄. xj. ¶ In domū d̓i ſui ⁊cͣ.⁊ patꝫ. Circa iſtā ꝑtē tria ſūt h̓ dubia. Primo qͥs fueritiſte nabūc. quia plures legūt̉ fuiſſe ſic noīati: ſcd̓o quisiſte ioacim eadem ratione: tertio quare nabuc. venitcontra eum in prelium. Ad pͥmū dicēdū ꝙ iſte nabuc.fuit magnus: ⁊ dicitur a magnitudine operum: quia regnum chaldeoꝝ quod ante ipſum erat paruum valdeampliauit ⁊ monarchiam fecit: ſicut charolus magnꝰdr̄ ſic a magnitudine opeꝝ: qꝛ primus de regibus fracorū adeptus eſt romanū imꝑium. Dicit̉ autem ī aliqͥbuſhiſtorijs ꝙ nabuc̄. iſte pͥmo vocatus ē hoc noīe: ⁊ hͨ abeuētū: qꝛ qn̄ de nouo fuit natꝰ: fuit ī ſiluā ꝓiectus ⁊ dimiſſus: ſed ex diuina ordinatione vēit capra ſilueſtrispuerum lactans: qꝛ ſcriptū eſt in pſalmo: Cuſtodiēs ꝑuulos dn̄s. bubo et aduolauit ſuꝑ arborē iuxta puerū:quem leproſus per nemus trāſiēs vidit ⁊ cepit admirari: qꝛ illa auis paꝝ apparet de die: ꝑꝑ qd̓ diligētiꝰ attendens vidit caprā lactantem puerum ſub arbore: quemaſſumens nutriri fecit: ⁊ eū nabuc. ab euentu vocauit:nabuc .n. bubo dr̄ ī illa lingua: chodo capra: noſor leproſus: ⁊ pꝫ ꝙ n̄ fuit ille nabuc̄ ſb̓ qͦ hiſt. iudith dr̄ fuiſſe: qꝛ ille fuit poſt iſtū ꝑ magnū tp̄us: ⁊ cōiter or̄ ꝙ fuitfilius cyri: qꝛ hiſtoria iudith fuit poſt reditū captiuitatis babylonice: vt pꝫ ibidē. Ad ſcd̓ꝫ dd̓m ꝙ iſte ioacimfuit filiꝰ ioſie regis iuda: qͥ captiuato fr̄e eius ioachaper regem egypti: ab eodem rege egypti cōſtitutus ē rex