Oanielis
¶ Incipit ꝓloguſ ſancti hieronymi ī dānieleꝫ ꝓph̓aꝫ.Aniēleꝫ ꝓphetam iuxta ſeptuaginta interpreteſ dominiſaluatoris eccleſie non legunt: vtentes theodotiotōis editiōe: ⁊ hoc cur acciderit neſcio. Siue enim ꝗaſermo chaldaicꝰ ē: ⁊ quibuſdaꝫ ꝓpͥetatibꝰ a nr̄o eloꝗodiſcrepat: noluerūt ſeptuagīta īterp̄teſ ea̓ſdē lingue̓ lineas in tranſlatiōe ſeruareſiue ſb̓ noīe eoꝝ ab alio neſcio qͦ nō ſatis chaldeā linguā ſciēte editꝰ ē liber: ſiuealiud ꝗd cāe extiterit ignorās: hoc vnū affirmare poſſū: ꝙ multū a v̓itate diſcordet: ⁊ recto iudicio repudiatus ſit. Sciendū ꝗppe danielē maxīe et eſdra: hebraicis ꝗdē litteris. ſꝫ chaldeo
ẜmone cōſcriptos. ⁊ u̓naꝫhieremie pericopē: iob qͦꝫcū arabica līgua plurimaꝫhr̄e ſocietate. Dēiqꝫ ⁊ egoadoleſcētulꝰ poſt ꝗntiliani⁊ tullij lectionem ac floresrhetoricos: cum me ī līguehꝰ piſtrinū recluſiſſē: ⁊ multo ſudore multoqꝫ tꝑe vixcepiſſē anhelātia ſtridentiaqꝫ v̓ha reſonare: et qͣſi ꝑ criptaꝫ ambulans: rārum deſuper lumen aſpicerem: imꝑe̓gi nouiſſime̓ in daniēleꝫet tāto tedio affectus ſū: vtdeſperatōe ſb̓ita oͥmneꝫ laborē veterē voluerim cōtēne. Ueꝝ adortāte me qͦdāhebreo: ⁊ illud mihi crebrius ſua līgua īgērēte: lābor īprobꝰ oīa vincit: ꝗ mihi videbar ſcioluſ inter eoſcepirurſus diſcipulus eſſe chaldaicꝰ. Et vt veꝝ fatear vſqꝫad pn̄tem diē magiſ poſſū
Incipit expoſitio ī ꝓlogū danielisꝯfratris cuiuſdā de ordīe poſtillatoris.Anielē ꝓph̓am ⁊cͣ. Iſtū ꝓlogū dirigitI5hiero. paule ⁊ euſtochio: ad qͣꝝ petitionē traſilit libꝝ iſtū: ⁊ continet treſ ꝑtes. In pͥma excitat ad attentionēſignificāſ libri difficultatē: vſqꝫ ibiHec iccirco r̄ferovt difficultatemvobiſ daniel̓ oſtēderē. In ſcd̓a difponit ad docilitatē ſignificās libricōtinētiā: ⁊ ī qͦ ordine ſit veteris teſtamēti: q̄ incipitibi Qui apd̓ hebreos ⁊cͣ. In t̓tiaꝑte captat bēiuolētiā oſtēdēs oꝑiſvtilitatē: ibi Un̄obſecro vos ⁊cͣ.Quātū ad pͥmāꝑtē nota ꝙ on̄ditlibri difficultateꝫex tribuſ. Primūeſt ī cōꝑatiōe adalioꝝ trāſlationē.ſ. lxx. q̄ qꝛ a veritate diſcordat repudiata ē: ⁊ hoc ītendit pͥmo cū dicit: Danielē ꝓphetā ⁊cͣ. Scd̓m ē exlibri ſcriptura: qꝛlr̄is chaldaicis n̄hebraicis ſcriptꝰē: ⁊ hoc ē qd̓ dic̄Sciendū quippe ⁊cͣ. Tertiū eſt ex ſuo ſtudio ⁊ labore:quod tertio exprimit dicens: Deniqꝫ et ego adoleſcētulus. In ſcd̓a parte que īcipit ibi Qui apud hebreos ⁊cͣ.diſponit ad docilitatē per tria. Primū eſt ꝙͣtum ad cōtinentiam huius libri: continet enī liber iſte apocriphāꝑtem et hiſtoriam ſuſanne hymnum puerorum: ⁊ beliſdraconiſqꝫ fabulas: que nō reperiuntur in hebraica veritate ⁊ que contra hoc opponantur ab hebreis ponithiero. cū dic̄. Audiui ego quendā ⁊cͣ. Scd̓m ē ꝙͣtuꝫ adſitū huius libri in ſerie libroꝝ veteris teſtamēti: et hoceſt quod dicit: Suꝑ qua re ⁊cͣ. Tertiū eſt ꝙͣtū ad ea q̄opponunt̉ a porphyrio contra hunc libꝝ: ibi Que autem ex hoc ꝓph̓a ⁊cͣ. In tertia ꝑte que incipit ibi Un̄de obſecro vos ⁊cͣ. captat beniuolētiā ſignificās operisvtilitatē: ꝓ qͣ rogat paulā ⁊ euſtochiū vt fūdāt ꝓ eo preces ad dn̄m: ⁊ ſb̓dit ibi ꝙ paꝝ curat d̓ emuloꝝ iudicioqui in vtranqꝫ ꝑtem declinant aut amore aut odio. Etſic iſte ꝓlogus terminat̉. His viſis littere inſiſtamus.b ¶ Sermo chaldaicus eſt. qꝛ iſte liber fuit chaldaicoẜmone ⁊ chaldaicis lr̄is ſcriptus c ¶ Quibuſdā ꝓpͥetatibus. lr̄e enim chaldeoꝝ numero et ſono concordātcum hebraicis: diſcrepant tn̄ caractheribꝰ .i. figuris: ſic̄dictū eſt ſupra circa pͥncipiū expoſitionis ꝓlogi ī libroſregū. d ¶ A nr̄o .i. hebraico qd̓ dicit ſuū: qꝛ interpreserat ⁊ de ipſis noticiā iā hēbat. e ¶ Noluerūt. lxx. int̓p̄tes. qꝛ chaldaicus erat ſermo qͥ ī qͥbuſdam diſcrepat
ab hebraico. f ¶ Eaſdeꝫ lineas .i. caractheres vel figuras.g ¶ Lingue. chaldaice. h ¶ In trāſlatione ſua ſeruare. etideo nec legibilis erat eoꝝ trāſlatio ignoratibus lr̄as chaldeoꝝ: qꝛ ſcripta erat chaldaicis lr̄is ⁊ greco ſermone: ⁊ cuꝫhoc multum a veritate diſcordabat: vnde recte repudiata ēideſt repulſa ⁊ abiecta ab eccleſijs.i ¶ Unā hieremie ꝑicōpen .i. deciſionē velpartē. a ꝑi qd̓ ē de: etcope qd̓ eſt ceſſio: iſtāꝑicope appellat lamētatōes. k ¶ Poſt qͥntiliani et tullij lectōeꝫ.i. ſtudiū .i. poſtꝙͣ ſtuduerā ī libris qͥntiliani et tullij. ¶ ¶ Ac flores eiuſ rhetoricoſ. hdic̄ ꝓpter tulliū qͥ fuit maximꝰ rhetoꝝ incuiꝰ rhetorica ſtuduerat hiero. m ¶ Luꝫme ī līgue hꝰ piſtrinūrecluſiſſē .i. cū me ī laborē addiſcēdi līguāchaldaicā īmiſiſſem.Piſtrinū appellat̉ locus ī qͦ piſtrit̉: ⁊ ſic̄ aitIſidoruſ ī. xv. ety. Piſtrinuꝫ dr̄ quaſi pilistritū: qꝛ pilo anteā tūdebāt granū. vnde ⁊apud veteres nō molitores ſed piſtores dicti qͣſi fiſores a findendis granis frumenti.mole enim vſus nonerat: ſꝫ granū pilo findebāt. Et qꝛ ibi eratmagnus labor anteꝙͣperficeretur ideo dicit ſe piſtrino recluſiſſe: ideſt multꝭ laboribus ſe cōmiſiſſe. Et ad litteram ſerui recludebantur antiquitus vt grana tererent in piſtrino. Et quandoqꝫ propterhoc pōit̉ piſtrinū ꝓ pena ſeruili: ⁊ ipſe redegerat ſe ī magnāſeruitutē adiſcēdi linguā illā. n ¶ Anhelātia .i. halitu velſpiritū emittētia: ab anhelo anhelas qd̓ ē anxiari: vel halitū emittere: quia cū multis aſpirationibus formāt̉ in guture verba chaldaica. o ¶ Stridentiaqꝫ fortiter reſonatia:qꝛ cum vehemēti repercuſſione lingue ꝓferūt̉ inter dentes:⁊ ideo ſtrident in emiſſione. p ¶ Et quaſi per criptaꝫ ambulans. cripta idem eſt quod cauerna: dicit ergo ſe quaſi ꝑcriptam ambulare que obſcura eſt: quia ſol ibi nō lucet: vtper hoc lingue illius obſcuritatē ſignificet. q ¶ Raruꝫ .i.paruum. r ¶ Lumen deſuper aſpicere. ſupple cepiſſē ideſtcum cepiſſem parum intelligere: ſicut ille qui ambulat percriptam quando deſuper venit lumen: incipit viam videre. s ¶ Impegi. id eſt ceſpitaui. t ¶ Nouiſſime. poſtmultos labores. v ¶ In danielem. ideſt ſuper librum danielis quem trāſferre volebam: et ſecundum iſtam. ſignificationem impingere neutrum eſt. vel Impegi. ideſt fortiter me impuli: In danielem. ideſt ad tranſferendum libruꝫdanielis: et ſic impingere actiuum eſt. x ¶ Et tanto tedio affectꝰ ſū. ī trāſferēdo. y ¶ Ut deſꝑatōe ſb̓ita. q̄ ī trāflatōis exordio me īuaſit: z ¶ Oēꝫ veterē laborē. quē ſuſtinuerā ī addiſcēdo līguā chaldaicā: a ¶ Ingerēte .i. īferēte vl̓ ſugerēte: b ¶ Labor īprobꝰ oīa vicit. illud ſcribit̉ in pamphilo