¶ Prologus
¶ Poſtilla fratris Nicolai de lyra ſuper hieremiaꝫincipit feliciter: adiunctis additiōibus domini pauliepiſcopi burgen̄. ⁊ replicis Matthie doringordinisminorum.Rophetā ī gētibꝰ dedi te. Uerbū ꝓpoſitū ſcribit̉ Hieremie .j. ca. ⁊ dc̄m̄fuit ſibi a dn̄o: ī qͦ poſſūt notari qͣttuor cauſe huiꝰ libri hieremie queꝫhabemus pre manibus exponendūvidelicet cauſa efficiēs matrialis formalis ⁊ finalis. Cauſa vero efficienſduplex eſt. Una principalis: ſcilicet deus reuelāſ omniain hoc libro contenta. Alia inſtrumentalis .ſ. ſanctushieremiaſ: qui ſpirituſancto dictante ſcripſit libꝝ iſtū.Et hec duplex cauſa efficiens notatur cum dicitur: Dedi te. ita ꝙ in ſuppoſito huius verbi dedi: qd̓ eſt ⁊ ipſedeus exprimitur cauſa efficiens principalis: ī hoc autēpronomine te: cauſa efficienſ inſtrumentalis. Et d̓ vtraqꝫ poteſt accipi illud qd̓ ſcribitur ezechielis. iij. Filij hominis ſpeculatorem dedi te domui iſrael. Ad hoc enīponitur ſpeculator in excelſo vt a longe ſpeculetur: ⁊ q̄uiderit fideliter annūciet: ⁊ ſic fecit hieremias: vt ſtatiꝫvidebitur in quodam generali ⁊ plenius in ꝓſecutionelibri. Cauſa vero materialis ⁊ formalis poſſunt notariin nomine prophete cum dicitur: Prophetaꝫ. Ad cuiꝰintellectū ſciendum ꝙ ꝓpheta ẜm interpretationeꝫ nominis dicitur quaſi procul fanſ: quia fatur ſeu denūciatea que ſunt longinqua a naturali cognitione humana.⁊ iſta quantum ad preſens ſunt in duplici gradu: quiaaliqua ſunt huiuſmōi ꝓpter ſuam eminentiaꝫ reſpectuintellectus noſtri: cuiuſmodi ſunt diuīa: ad que ſe habꝫintellectus noſter ſicut oculus noctue ad lucem ſolis. 2metaphyſice. īter iſta vero valde longinquū ⁊ remotūeſt a cognitione noſtra incarnationis diuine myſteriūex creaturis enim poteſt homo deuenire in cognitioneprime cauſe que deus eſt: quātū ad multas eius conditiones ⁊ ſic ph̓i concluſerunt de deo plurimas concluſiones. ſimiliter natura humana per ſe accepta non excedit cognitionem noſtraꝫ: ſed vnio nature diuine ⁊ humane in ſuppoſito verbi ſupra modū tranſcendit facultatem intellectus humani: myſterium autem iſtud denunciauit hieremias propheta inter alios valde clarexxiij. ca. dicens: Ecce dies veniunt dicit dn̄s: ⁊ ſuſcitabo dauid germen iuſtum ⁊ regnabit rex ⁊ ſapiens erit:⁊ faciet iudicium ⁊ iuſticiaꝫ in terra. In diebus illis ſaluabitur iuda: ⁊ iſrael habitabit confidenter. Et hoc eſtnomen qd̓ vocabunt eum: dominus iuſtus noſter. Heceſt auctoritas que ad litteram de chriſto dicitur ẜꝫ omnes doctores hebreos ⁊ latīos: vt plenius videbitur domino cōcedente. per hoc auteꝫ ꝙ dicitur Suſcitabo dauit germen iuſtum. exprimitur humanitas chriſti quifactus eſt ex ſemine dauid ẜm carnem: ad ro. pͥmo. perhoc auteꝫ ꝙ ſubditur: Et hoc eſt nomen qd̓ vocabunteum dominus iuſtus noſter. exprimitur diuinitas chriſti: clarius vt mihi videtur ꝙͣ in alijs libris veteris teſtamenti: quia vbi habemus dn̄s: in hebreo habetur nom̄domini tetragrāmaton: qd̓ ẜm antiquos doctores hebreorum ſic eſt appropriatum altiſſimo creatori: vt nōliceat ipſuꝫ nomen de alio dici: prout pleniꝰ dicetur domino concedente: quando ad locum illum veniemus.Et quia hieremias ita clare chriſti myſteriuꝫ denunciauit prophetice: poteſt dici de eo qd̓ ſcribitur luce primoEt tu puer propheta altiſſimi vocaberiſ. quia valde expreſſit altitudinē ſue diuinitatis: ⁊ hec eſt materia principalis huius libri. Unde dicit ra. ſa. ſuper. ix. capitulum zacharie: ꝙ vniuerſi prophete nō ſunt locuti niſi d̓
diebus meſſie: qd̓ eſt intelligendum de principali intentiōeeorum: quia de pluribus alijs ſunt locuti. Et ẜm hoc deushumanadus eſt: ſubiectuꝫ in omnibus libris propf etalibꝰſicut deus humanatus in euangelijs: quia qd̓ prophete nūciant futurum euangeliſte narrant factum. Sicut enim deus ſub ratione abſoluta eſt ſubiectum in tota ſacra ſcriptura: ſic eſt in patribus eius ſubiectum ſub rationibus determinatis: vt dictum fuit plenius in principio geneſis. Aliavero ſunt longinqua a cognitione humana propter ſue entitatis ⁊ veritatis deficientiam: cuiuſmodi ſunt futura contingentia d̓ quibus non eſt determinata veritas apud nosſed eſt determinata apud deum: ⁊ de talibus eſt prophetiaẜm ꝙ dicit Caſſiodorus ſuper pſalmuꝫ. Prophetia eſt diuina inſpiratio: rerum euentus immobili veritate denunciās. De talibus vero erat deſtructio ciuitatis ⁊ templi ⁊ captiuatio populi per nabuc. futura: quā hieremias prophetice denuciat ⁊ ſcribit in hoc libro intm̄ ꝙ voluerunt eumpropter hoc occidere: ẜm ꝙ dicitur infra. xxvj. Iudiciummortis eſt viro huic: quia ꝓphetauit aduerſus ciuitatemiſtam. Et hec eſt materia huius libri ſecundaria ſub nomine prophete deſignata. Cauſa etiam formalis huiꝰ libri ſubnomine prophete deſignatur. Circa qd̓ ſcienduꝫ ꝙ duplexeſt forma libri .ſ. forma tractatus ⁊ forma tractādi. Formavero tractatus eſt diuiſio libri per parteſ ⁊ capitula: de quavidebitur in proſecutione libri. Forma vero tractādi ē modus agendi qui modus eſt proheticus deſcribēdo diuinasreuelationes hieremie factas: propter qd̓ de ipſo poteſt dici illud qd̓ ſcribitur iohannis ſexto: Hic eſt vere propheta.Et dicitur vere propheta ad differentiam pſeudo prophetaꝝ qui non prophetabant ex diuina inſpiratiōe ſicut hieremias: ſed aliqui eorum ex propria fictiōe propter queſtū⁊ alij ex reuelatione demonuꝫ qui ſunt mendaces: propterqd̓ falſe erant in pluribus prophetie eorum. Cauſa finalishuius libri eſt vtilitas vniuerſalis eccleſie que collecta ē exomnibus gentibus: ⁊ hic finis notatur: cum dicitur in gentibus .i. ad vtilitatem omnium gentium: propter qd̓ de ipſo poteſt dici illud eſaie. xlix. Dedi te in lucem gentium vtſis ſalus mea vſqꝫ ad extremum terre. vt ſit verbum domini ad hieremiam dicentis: Dedi te in lucem gentiuꝫ ad illuminandum eos lumine fidei ⁊ claritate moruꝫ: vt ſis ſalusmea vſqꝫ ad extremum terre. ⁊ hoc denunciatiue tm̄: quiachriſtus eſt ſalus gentium effectiue: ẜm ꝙ dicitur pſalmolxxiij. Operatus eſt ſalutem ī medio terre .i. in hieruſalem:que eſt ī medio climate terre habitabilis in qua operatuseſt ſalutem humanam per ſuam paſſionem benedictam ⁊reſurrectionem ⁊ aſcenſionem in celuꝫ: vbi cū patre ⁊ ſpirituſancto viuit ⁊ regnat in ſecula ſeculorum Amen.