¶ Eſaie
necdū decē tribubꝰ ī captiuitate ductiſ: ſac de vtroqꝫregno nūc ꝯmixti nunc ſeparatī texit oraculum. Etcuꝫ īterdū ad pn̄te reſpiciat hiſtoriā: et poſt babylonie captiuitate reditu ppl̓iſignificet ī iudeā: tn̄ dis eicura de̓ vocatiōe gētiū: ētde aduētu xp̄i ē. Quē quāto plus amatis o paula ⁊euſtochiū: tāto magis abeo petite: vt ꝓ obtrectatiōepn̄ti qͣ me īdeſinēter emulilaniāt: ipſe mihi mercedeꝫr̄ſtituat ī futuro: qui ſcit meob hoc ī peregrine lingue-
eruditiōe ſudaſſe: ne iudeide̓ falſitate ſcripturaruꝫ eccleſijs eiꝰ diutiꝰ inſultarent.¶ Explicit prologus. Incipit argumētū.Saias ī hieruſalē nobili genē ortꝰ ē: ibiqꝫꝓph̓auit ſubManaſſe rege ſectꝰ ī duasꝑtes occubuit. Sepultuſqꝫ eſt ſub quercū rogel: iuxta trāſitū aquaꝝ: qͣs olimEzechias rex iacto obſtruxerat puluere.¶ Explicit argumētū.
timere .i. ſors iude ⁊ ſors beniamin: in qua erat primohieruſalē: ⁊ ſic accipit̉ hic. ponit̉ gͦ hic hieruſalē ꝓ ſortebeuiamin: ⁊ iudea ꝓ ſorte iude. a ¶ Necdū .i. nōdū.b ¶ Decē tribubꝰ ⁊c̄. I.ſ. qͣſ pꝰ ea captiuauit ſalmanaſarrex aſſyrioꝝ. Unde. iiij. regꝭ. xvij. d. tranſlatus ē iſrl̓ deterra ſua in aſſyrios. Cōtrariū tn̄videtur. iiij. regꝭ..xx. ⁊ in multis alijs locis: ꝙ eſaiaſꝓph̓auit vſqꝫ admanaſſen qͥ occidit eū: ⁊ cōſtat ꝙnunc captiuate ērant decē tribꝰ .ſ.ſeptimo anno ezechie pr̄is manaſſe. Unde. iiij. regꝭ.xviij. b. anno ſexto ezechie capta ēſamaria: ⁊ trāſtulit rex aſſyrioruꝫiſrl̓ ī aſſyrioſ. Adquod reſpondendū ē exponendo:Prophetauit .i.ꝓphetare īchoauit. c ¶ Ac devtroqꝫ regno i. d̓rē tribuuꝫ ⁊ duaruꝫ: qꝛ ſciſſū eſt ſicut hr̄ z regꝭ. xij. e. d ¶ Lexit .i. ordinauit. e ¶ Oraculū .i. ꝓphetia q̄ ē diuinū reſponſumvel diuinū eloquiū. f ¶ Et cū interdū. Hīc tāgit̉ materia huius libri .ſ. opera iuſticie ⁊ miſericordie: iuſticieibi Et poſt babylōie caqͣtiuitatē. Mīe: ibi Reditu ppl̓iſignificet in iudea. Et ſequit̉: g ¶ Tamē oīs eiꝰ cura..i. principalis intentio eſt. h ¶ De vocatione gentiuꝫad fidē. i ¶ Et de aduētu chriſti. ī carne. k ¶ Que.chriſtū. Quāto plus amatis ⁊cͣ. vt pro obtrectatione pn̄ti .i. ꝓ emulatione pn̄ti: vel pro ſuſtinentia preſentis obtrectationiſ. m ¶ Laniant .i. detrahendo diſcerpunt. n ¶ Qui ſcit me ⁊cͣ. I.ſ. hebree ⁊ chaldaice.o ¶ Eruditione ſudaſſe .i. multū laboraſſe. Dicit̉ .n. ꝙpropter hͦ ꝙ poſſet loqui chaldaicū fecit ſibi limare dētes. p ¶ De falſitate ſcripturarū. qꝛ ante tranſlationēhieronymi dicebant nos habere falſas biblias ⁊ corruptās. q ¶ Inſultarent .i. improperarēt. Inſultare autaduerſarioruꝫ ꝓprie dicit̉ cum quadam cauillatione ⁊deriſione deridere.¶ Explicit qualiſcūqꝫ expoſitio iſtius prologi.¶ Poſtilla Nicolai de lyra ſuper Eſaiam incipit.Ieruſalē euangeliſtā dabo. Eſaie.xlj. ſecūdū ꝙ dicit beatꝰ hieronhmus ī epiſtola ad paulinū de oībꝰſacre ſcripture libris Eſaias nō videt̉ ꝓphetiā: ſꝫ magiſ euāgeliū texere: propter qd̓ dicit idem hieronmus in prologo ſuꝑ librū eſaie: ꝙ nō tā ꝓph̓a dicēduseſt: ꝙͣ euāgeliſta Et iō ꝯuenienter dicit̉ verbū ꝓpoſitūde ipſo: hieruſalē ⁊cͣ. In quo tangūt̉ quattuor cauſe huius libri eſaie: quē p̄ manibꝰ habemꝰ .ſ. efficiens: materialis: formalis ⁊ finalis. Efficiēs aūt cā duplex ē. Unaprincipalis .ſ. ſpirituſſanctus: quo inſpirante locuti ſūtꝓph̓e: ẜm ꝙ dr̄ ſecunda petri primo. Non .n. volunta-
te humana allata eſt aliquando prophetia: ſed ſpirituſancto inſpirati locuti ſunt ſācti dei homines. Et hec cauſa tāgit̉: cuꝫ dicit̉: Dabo. qꝛ cognitionē propheticā dedit eſaie: d̓quo poteſt accipi quod dr̄. jͣ. xlij. Dedi te in fedus populi.Eſaias .n. inter alios prophetas clarius deſcripſit myſteriuꝫ chriſti: ꝑ quod genus humanū eſt ipſideo federatum. Aliavero cauſa efficiens īſtrumētalis eſt .ſ. eſaias: qui ſpirituſanctodictante hunc libruꝫꝯſcripſit: que notat̉:cum dicit̉: Euangeliſtam: ⁊ cū hoc notat̉etiā cauſa materialis⁊ formalis. Ad cuiuſintellectuꝫ ſciendū ꝙeuāgeliſta dicit̉ ab euquod eſt bonuꝫ: ⁊ angelus quod eſt nuncius. Dicit̉ autē bonusnuncius triplici ration. Una ratio accipit̉ ex parte mittentiſ.ſ. qꝛ a bono dn̄o mittitur: ⁊ ẜm hoc ſubnomine euāgeliſte tāgitur cauſa efficiens īſtrumentalis hꝰ libri.ſ. eſaias a ſpirituſācto deſtinatus ad nuncianduꝫ verbo ⁊ſcripto illa que ꝯtinent̉ in hoc libro. De quo poteſt accipiqd̓ dicit̉. jͣ. lxj. Spiritus dn̄i ſuper me: eo ꝙ vnxerit me adeuangelizandū pauꝑibꝰ miſit me. Hec eſt littera ſecundumtranſlationē. lxx. ⁊ eadē eſt ſententia in tranſlatione noſtraque hic hꝫ: Spiritus domini ſuper me: eo ꝙ vnxerit mead ānunciandū: manſuetis miſit me. Secundo modo dicit̉aliquis bonus nuncius ſeu euangeliſta ratione boni: quodꝑ ipſū nunciat̉. Et ſecundū hoc ſub nomine euāgeliſte maͣhuius libri deſignat̉: in quo myſteriū ipſiꝰ chriſti quod nōſolū ē bonū: ſꝫ etiā optimū deſcribit̉: qꝛ ſicut dictū ē: magis videt̉ euangeliū ꝙͣ prophetiā texere: vnde poteſt dicereillud Luce. i. Euangelico vobis gaudiū magnū: qd̓ erit oīpopulo. Tertio modo dr̄ qͥs euageliſta ſeu bonꝰ nūciꝰ ratione modi nūciādi: ⁊ hͦ ē quādo nō ſolū nūciat bonū: ſꝫ etiābono modo: videlicet lucide ⁊ ornate. Et ſic ſub noīe euangeliſte tangit̉ forma hꝰ libri. Sciendū tn̄ ꝙ duplex ē formalibri .ſ. forma tractandi: ⁊ forma tractatꝰ. Forma tractandiē modus agēdi ſeu loquēdi: qͥ ī hͦ lib ē valde lucidus ⁊ ornatus. De claritate aūt eiꝰ dicit hieronymꝰ in ꝓlogo ſuꝑ librūiſtū de eſaia. Ita .n. vniuerſa chriſti eccleſieqꝫ myſteria adliqͥdū proſecutꝰ ē: vt nō putes eū de futuro vaticinari: ſꝫ depreteritis hiſtoriā texere. De ornatu vero ipſius dicit in eodē prologo de eſaia: Sciēdū ꝙ in ẜmone ſuo diſertꝰ ſit: qͥppe vt vir nobilis ⁊ vrbāe eloquētie: nec hn̄s qͥcꝙͣ ī eloquioruſticitatis admixtū: vn̄ accidit vt p̄ ceteris flore ſermoniseiꝰ trāſlatio nō potuerit ꝯſeruare. Sic igit̉ forma tractandihꝰ libri: qͥ ē idē qd̓ modus loquēdi d̓ſignat̉ ſub noīe euāgeliſte: eo ꝙ talis modus ē optimꝰ: vtpote lucidus ⁊ ornatꝰ: ꝑꝑqd̓ dr̄. jͣ. xl. Exalta vocē tuā: qͥ euāgelizas hieruſalē. ille .n.exaltat vocē ſuā qͥ ornate ⁊ lucide ānūciat ſuā ītētionē. Forma v̓o tractatꝰ ē diuiſio libri: d̓ qͣ dicet̉ littera proſequēdo.Cauſa vero finalis hꝰ libri tāgit̉ ſb̓ noīe hieruſalē. Hieruſalē .n. ī ſcript̉a aliqn̄ accipit̉ ꝓ eccl̓ia militāte. Apoc̄. xxj. Uidi ciuitatē ſācta hieruſalē deſcēdētē de celo ⁊cͣ. Aliqn̄ v̓o. ēeccl̓ia triūphāte. Galatās. iiij. Illa q̄ ſurſū ē hierl̓ꝫa ꝓ
AA 2