Liber
ēt cū illo fuit ſemꝑ: ⁊ ē anteeuū. Harēnā maris ⁊ pluuie guttas ⁊ dies ſeculi: ꝗdinumerauit? Altitndineꝫceli ⁊ latitudinē terre ⁊ ꝓfūdū abyſſi: ꝗs dimēſus eſt?Sapīam dei p̄ce̓dentē oīaꝗs īueſtigauit? Prior oīmcreata eſt ſapīa: et intellect
prudētie ab euo. Fons ſapiētie ve̓rbū dei in excelſis:et ingreſſus illius mādataeterna. Rādix ſapīe cui reuelata ē: ⁊ āſtutias illiꝰ ꝗsagnouit? Diſciplina ſapīecui reuelata ē ⁊ manifeſtata: ⁊ multiplicationem ingreſſus illiꝰ quis intellexit:
dicit̉ etiā cū hoc filius: oīs ſapīa: qꝛ ꝯtinet ſuꝑueniēter om̄smodos ⁊ altitudines ⁊ noticias ſapīe create. b ¶ A dn̄odeo ē .i. ꝓcedēs a deo pr̄e diſtinctꝰ ī ꝑſona. c ¶ Et cuꝫ illofuit. indiſtinctꝰ ī eēntia. d ¶ Semꝑ ⁊ ē an̄ euū. in qͦ on̄dit̉hꝰ emanatiōis et̓nitas. e ¶ Harena maris. Hic ꝯn̄ter oſtēdit̉ ſapīe genite incōp̄hēſibilitas: nā nō ēpͥmo .i. a pͥori cognoſcibil̓ a nobis in pn̄tiſꝫ ſolū ꝑ poſteriꝰ .i. ꝑeffectꝰ: qͥ īproportōnabilit̓ diſtat a ꝑfectiōeip̄iꝰ. Et iō ſi ꝯp̄henderent̉: nō tn̄ ꝑ hͦ hec ſapiētia ꝑfecte attīgeret̉⁊ tn̄ eiꝰ effectꝰ ſt̓ a nobis incōprehēſibiles:ſic̄ pleniꝰ fuit oſtēſuꝫſuꝑ illud eccl̓iaſtes .j.Cuncte res difficilesnec ē qͥ poſſit eas explicare ſermone ⁊ multo minꝰ dei ſapientiā. Sꝫ qꝛ poſſet aliqͥs credcͣ: ꝙ ſaltē aliq̄ creature eēt abhomībꝰ ꝯp̄hēſe: iō ponit exēplū de aliqͥbꝰ de qͣrū incōprehēſiōe notū ē oībꝰ dicēs: e ¶ Harenā maris ⁊cͣ. qͥs dinumerauit. qͣſi dicat: nullꝰ hoīm: ⁊ de duobꝰ pͥmis eſt maīfeſtū. Detertio v̓o poſſet dubitari: nā anni a pͥncipio mūdi ſt̓ numerati: ⁊ ꝑ ꝯn̄s mēſes ⁊ dies pn̄t numerari. Ad qd̓ dicēdū: ꝙanni nō ſunt numerati certitudinalit̓ ⁊ p̄ciſe: qd̓ pꝫ pͥmo: qꝛſeptuagīta īterp̄tes ml̓to plures ānos ꝯputāt ab initio mudi ꝙͣ ī libris hebreis habeat̉. Itē in libris hebraiciſ ꝯputant̉anni ẜm vitas patrū: vt habet̉ gen̄. v. Et iteꝝ ẜm tꝑa regū:vt pꝫ ī libis regū: ⁊ ꝑal̓. in tali v̓o ꝯputatiōe frequēter vnꝰannˡ ꝓ duobꝰ ꝯputat̉: ⁊ ecōuerſo. vt frequēter oſtēſū eſt inſuꝑioribꝰ libris. Iteꝝ a reditu captiuitatis babylonice vſqꝫxp̄m nō hēt̉ aliqͣ numeratio ꝑ ſacrā ſcripturā. E id̓o ꝓptertantā varietatē bn̄ dicit̉ ꝙ dies ſecl̓i nō ſūt ab aliqͦ hoīe numerati certitudīalit̓ ⁊ p̨̄ciſe. f ¶ Altitudinē celi ⁊cͣ. ꝓfūdūabyſſi .i. oceani. f ¶ Quis dimēſus ē. qͣſi dicat: nullꝰ hoīmEt de duobꝰ pͥmis ē manifeſtū. De tertio v̓o dicēdū: ꝙ licetꝓfūdū occeani ſit mēſuratū a nautꝭ ī aliqͥbus locꝭ aride ꝓpinqͥs: nō tn̄ in oībus: ſꝫ ī paucis reſpectiue: in qͥbus ē marenauigabile: iō ꝯcludit: g ¶ Sapīaꝫ dei. genitā. h ¶ Precedentē oīa. qꝛ ꝑ verbū qd̓ ē idē cū ip̄a oīa facta ſūt. Ioh̓. j.Cauſa v̓o effectiua p̄cedit ſuos effectꝰ. i ¶ Prior oīm. hicꝯn̄ter on̄dit̉ ſapīe genite pͥoritas. Sciēdū tn̄ ꝙ aliqͥ iſtā lr̄aꝫexponūt de ſapīe genite īcarnatōe: eo ꝙ dicit̉ h̓. Prior oīmcreata ē ſapīa. creari v̓o ſibi nō ꝯpetit: niſi rōne nature hūane: q̄ creatura ē. Sed ꝯͣ hoc arguit̉: qꝛ licꝫ ſapīa genita rōnehūanitatiſ aſſumpte poſſit dici creata: ſic̄ dicit̉: Ioh̓. j. Uerbū caro factū ē. tn̄ nō pōt hoc mō dici pͥor creatura: vl̓ pͥorcreata: nā ante tp̄us incarnatiōis multa fuerūt creata. Adqd̓ rn̄dent̉ ꝙ nō accipit̉ hic pͥoritas duratiōis: ſꝫ auctoritatꝭ⁊ dignitatis: naꝫ hūanitas xp̄i ꝓpt̓ vnionē ad verbū ⁊ plenitudinē gr̄e facta ē dignior oībus creaturis. Et hoc modoloquit̉ beatꝰ Iboh̓. baptiſta d̓ xp̄o: Ioh̓. j. Poſt me venit virſcꝫ xp̄s: qͥ ante me factꝰ ē. nō tꝑe ſꝫ dignitate: qꝛ factꝰ ē ſuꝑior ⁊ p̄latus meꝰ: vt exponūt ſancti. Sꝫ licꝫ hͦ dictū habeatbonū intellectū: tn̄ nō videt̉ ꝓcedere ẜm mentē auctoris hꝰlibri: nā infra. xxiiij. loquēs ī ꝑſona huiꝰ ſapiētie dicit: Abinitio ⁊ ante ſecula creata ſum. Ex qͦ pꝫ ꝙ creationē huiꝰ ſapiētie nō vocat īcarnationē: q̄ facta ē in tꝑe: ſꝫ eius emanationē eternā a pr̄e: q̄ large loquēdo dr̄ creatio inquātū filiusaccipit eſſe a patre: ſic̄ et ꝑ creationē accipit̉ eſſe: nō aūt ꝙͣtūad hoc: ꝙ creatio ē de nihilo: ⁊ ꝙ ꝑ eā accipit̉ eſſe ī diuerſitate eēntie. Nā filius in diuinis ē de ſubſtātia pr̄is ⁊ accipitidē eſſe cū patre. Et ē aliqualit̓ ſil̓is modꝰ loquēdi: ſicut cū
dicit̉ aliqͥs imꝑator vel rex creari: q̄ creatio n̄ ē de nihilo: nec ꝑ hoc accipit̉ aliqd̓ eſſe nouū abſolutū: vt cōmunius dicit̉: ſꝫ tm̄ relatio noua dn̄i ad ſubditos. Et ꝑ hͦpatꝫ ab argumētū qd̓ fiebat ſuꝑius ex hac auctoritate.Dicendū igit̉: ꝙ ſicut p̄dictū ē: hic ponit̉ emanatiōis ſapiētie genite q̄daꝫprimitaſ reſpectuoīs alteriꝰ emanatiōis: nō ſolū creaturaꝝ: ſꝫ etiā ſpirituſſācti: eo mōloquēdi qͦ emanatio filij dr̄ pͥma: etſpūſſancti ſecūdaſic̄ ſpūſſanctꝰ dr̄ ītrinitate tertia ꝑſona: licꝫ enī in diuinis ꝑſonis ⁊ earū emanatiōibusnō ſit pͥus ⁊ poſterius duratiōe vel natura: tn̄ eſt ibi ẜm aliqͦs pͥoritas etpoſterioritas originis: qꝛ vna ꝑſona ē ab alia: ⁊ nō ecōuerſo: ⁊ ẜm oēs ē ibi pͥoritas ⁊ poſterioritas ẜm noſtrūmodū intelligēdi: nā emanatio v̓bi p̄intelligit̉ emanationi amoris. Sic igit̉ dicit̉ i ¶ Prior oīm creata ē ſapiētia .i. ꝑ eternā generationē ꝓducta: ⁊ ꝙ iſte ſit intellectus auctoris: videt̉ ex hoc qd̓ īfra. xxiiij. Anteꝙͣ ī ꝑſona huiꝰ ſapiētie loquēs dice̓t. Ab initio ⁊ an̄ ſecula creta ſum. p̄miſit dicēs in ꝑſona eiuſdē ſapiētie: Ego orealtiſſimi ꝓdij pͥmogenita an̄ omnē creaturā. ꝑ hoc inſinuans ꝙ hꝰ ſapīe creatio: nō ē aliud ꝙͣ eiꝰ eterna ꝓceſſioLocutiōes tn̄ iſte ⁊ ꝯſil̓es nō ſūt extēdende: ſꝫ magis cauēde a fidelibꝰ: qꝛ faue̓ vident̉ errori Arrij. qͥ dixit deifiliū eē pͥmā creaturā: ſi tn̄ īueniant̉ ī dictis ſanctoꝝ: vellibris ſacre ſcripture canonicis: vel nō canonicis receptꝰtn̄ ab eccl̓ia ad legendū: qͣlis ē iſte: vt dicit hieroꝰ ī ꝓlogo galeato: pie ſunt exponēde. k ¶ Et intellectꝰ prudētie ab euo. Eſt aūt intellectꝰ habitus pͥncipioꝝ. Itē oēsmorales v̓tutes ꝯnectunt̉ prudētie: ⁊ iō pͥncipia virtutūmoraliū dicūt̉ pͥncipia prudētie: igit̉ qꝛ noticia hoꝝ pͥncipioꝝ ſuꝑeminēter ē in ſapīa genita: iō dr̄: Intellectusprudentie ab euo .i. ab eterno: euū enī ē qͣſi mediū intereternitatē ⁊ tp̄us: ꝓpter qd̓ aliqn̄ ponit̉ ꝓ tꝑe: ⁊ aliqn̄ ꝓet̓nitate: eo ꝙ mediū ꝑticipat cū vtroqꝫ extremo. poteſtetiā dici ab euo ꝓprie dicto: eo ꝙ et̓nitas ꝓpter ſui ſimplicitatē aſſiſtit euo ⁊ temꝑi: ⁊ cuilibꝫ eoꝝ ꝑti. l ¶ Fōsſapiētie. Hic ꝯn̄ter agit̉ de emanatiōe ſapīe exteriori: ꝑhoc ꝙ eiꝰ effectus creaturꝭ cōicat̉. Et hoc ē qd̓ dr̄: Fonsſapiētie .i. ex qͦ deriuant̉ effectꝰ ſapīe: tanꝙͣ quidā riuuli:eſt ſupple m ¶ Uerbū dei. qd̓ idē ē cū ſapīa geīta. InIn excelſis. nā pͥmo fuit ī angelis ſanctis: ⁊ ꝯn̄ter ī alijscreaturis. o ¶ Et ingreſſus illiꝰ mādata eterna. Dicūt̉aūt īgreſſus ſapīe ad hoīes eiꝰ reuelatiōes: ⁊ maxīe notabiles: illa v̓o fuit valde notabiliſ: qͣ deſcēdit in montēſynai legē dādo audiēte cūcto ppl̓o: vt habet̉ exo. xx. iōſb̓dit̉: Mādata eterna. tūc enī dedit decalogi p̄cepta: q̄dicūt̉ et̓na: eo ꝙ ſūt via deuēiēdi ad vitā et̓nā: Matth̓.xix. Si vis ad vitā ingredi ſerua mādata. Sꝫ qꝛ poſſetaliqͥs credere: ꝙ ꝑ tales reuelationes ſapīa dei ꝑfecte cognoſci poſſet. Io hoc remouet dicēs: p ¶ Radix ſapientie cui reuelata ē? q. d. nulli: tūc enī radix alicuiꝰ reuelari dr̄: qn̄ ꝑfecte cognoſcit̉. q ¶ Et aſtutias illiꝰ .i. ſubtilitates ꝯͣ mala: r ¶ Quis agnouit. q. d. nullꝰ: tantaenī ē: ꝙ de malis elicit bona: vt dic̄ augꝰ. ī enchiridion.s ¶ Diſciplina ſa. cui reue. ⁊ mani. eſt .ſ. ꝑfecte. hoc enīīportat maīfeſtatio. q. d. nulli: qꝛ nll̓a creatura capax eſt