¶ Sapien̄.
menſiū tꝑe cōagulatꝰ ſū ī ſāguine: ex ſemine hoīſ: et delectamēto ſomni ꝯueniēte.Et e̓go natꝰ accepi cōem aerē: et ī ſil̓iter facta decidi terrā: et primā vocē ſil̓em oībꝰemiſi plorās. In īuoͣlumētis nutrituſ ſū: et magniſ cūris. Nēo̓ eī ex regib aliu̓dhabuit natiuitatis initiumUnu̓s ergo ītroitus ē oībꝰad vitā: et ſil̓is exitꝰ. Propt̉hoc optaui et datuſ ē mihiſenſus: et īuocaui: et venit īme ſpūs ſapīe. Et p̄pōſui illā regnis ⁊ ſedibus: ⁊ diuitiaſ nihil eē dixi ī ꝯꝑationeillius. Nec cōparaui illi lapidē p̄cioſū: qm̄ oē auꝝ in
ꝯparatiōe illiꝰ harena ē exigua: ⁊ tanqͣꝫ lutū eſtimabit̉argētū ī ꝯſpectu illiꝰ. Suꝑſalutē ⁊ ſpecieꝫ dile̓xi illamet ꝓpoſui ꝓ luce habere illā: qm̄ īextīguibile ē lumenilliꝰ. Uēnerūt aūt mihi oīabona pariter cū illa: et īnumerabilis honeſtas ꝑ manus illius: et letatꝰ ſū ī oībꝰqm̄ an̄cedebat me iſta ſapientia: et ignorabam qm̄ boͣnorū oīuꝫ mr̄ ē. Qu̓iaꝫ ſinefictiōe didici: et ſine īuidiacōmunico: ⁊ honeſtatē illius non abſcondo Infinitꝰeniꝫ theſaurus eſt hominibus: quo qui vſi ſunt: participes facti ſunt amicitie dei
in mēſe ſeptīo: ⁊ aliqui ī nono: ⁊ aliqͥ ī decīo: ⁊ iſti ſuntmagis vitales d̓ qͥbus fuit ſalomō: d ¶ Coagulatꝰ ſuꝫin ſanguine. meſtruo mr̄is. e ¶ Ex ſemīe hoīs. In generatione eī maſ. hꝫ virtutē actiua: ⁊ femīa paſſiuā: vtdicit ph̓s libro d̓ generatiōe aīaliū. Et iō ī ſemīe viri deriuatur virtꝰ actina ⁊ formatiuafetus d̓ materia amatre miniſtrataque ē ſanguis mēſtruꝰ. f ¶ Et delectamēto ſōni cōueniente. puer eīanimatus adhucī vtero matris exiſtens ē quaſi dormiens. g ¶ Etego natus communem accepi aerem. tunc enī puer incipit viuereper propriam reſpiratōeꝫ. h ¶ Etī ſil̓r factā deciditerram. puer eniꝫnaſcens in terraꝫcade̓t niſi acciꝑet̉ab obſtetrice: velab alia perſonavicē eius ſupplentem. i ¶ Ei primā vocem ſil̓emoībus emiſi plorās. maſculus eī naſcēs gemēdo ꝓfert afemina vero ē quaſi cōquerētes d̓ pͥmoꝝ parētū trangreſſiōe ꝓpter quā naſcūt filij ⁊ filie ire ⁊ miſerie. vndeverſus: Oīs maſculus a naſcēſ e femīa ꝓfert. Adat adāgenitor ē dedit eua prior. k ¶ In iuolumētiſ nutrituſū. qꝛ pueri nati īuoluūtur panis ⁊ pellibus: ⁊ poſtea īdumentis: qꝛ natura nō dat eis tegumētū: ſicut dat auibus plumas ⁊ lanas ouibus: ⁊ ceteris ꝓuidet d̓ ſufficiēti tegumēto. ¶ ¶ Et magnis curis. cetera vero aīaliaparuo tꝑe nutriunt̉ a parētibꝰ: nā de victu ſibi ꝓuiderepn̄t īfra breue tp̄s: ſic aūt nō ē poſſibile ī natura hūanaque lōgo tractu tꝑis īdiget nutritiōe parētū an̄ꝙͣ neceſſaria ſibi poſſit acqͥrere. tū ꝓpter īpotētiā corꝑis: tū ꝓpter ignorantiā mētis. m ¶ Nemo eī ex regibꝰ. qͥ ſuntexcellentiores ī ppl̓is. n ¶ Aliud habuit natiuitatis īitiū. qꝛ naſcunt̉ īpotētes corꝑe ⁊ ignorātes mente ſicut ⁊ceteri. aīa eī in ſua creatiōe eſt ſicut tabula raſa ī qͣ nihilē actu ſcriptū. iij. d̓ aīa. o ¶ Unus gͦ ītroitus ē oībꝰ advitā. quātū ad īpotētiā ⁊ ignorātiā. f ¶ Et ſil̓is exitꝰ.quātū ad āguſtiā ⁊ oīuꝫ tꝑaliū expoliatōꝫ. q ¶ Propt̓hoc. Oſtēſo qͥd ſalomon habuit ex natura: hic ꝯn̄t̉ on̄dit qͥd habuit ex ſapīa diuinitus ſibi data: ⁊ diuidit̉ induas parteſ. nā prīo oſtēdit quātū ſibi valuit: ſcd̓o pōitor̄onē quā ꝓ ip̄a hn̄da ad deū effudit capl̓o ſequēti: ibiPuer erā. Prīa ī duas: qꝛ prīo on̄dit qualiter ſapīa euꝫdirexit in vita ꝯtēplatiua: ſcd̓o ī vita actiua capl̓o ſeq.Prīa adhuc ī duas: qꝛ prīo deſcribit p̄cioſitateꝫ ſapīe.ſcd̓o qualiter dirigit ī actibꝰ vite ꝯtēplatiue: ibi Ip̄e eīꝫ.Circa primū dicit: q ¶ Propt̓ hoc .i. qꝛ natꝰ fui totaliter ignorās vt dictū ē. r¶ Optaui. ſapīe donū. s ¶ Etdatus ē mihi ſenſus .i. donū ſapīe ⁊ ītellectꝰ: qd̓ aliqn̄ ꝑſenſū ītell̓r: ſicut cōit̓ dr̄: talis bn̄ ſentit d̓ tali qōne .i. bn̄capit ⁊ ītell̓it. t ¶ Et īuocaui. ꝑ or̄onē deuotā. v ¶ Etvenit ī me ſpūs ſapīe .i. ſpūſſāctꝰ qͥ dat ſapīam. x ¶ Et
prepoſui illā regnis ⁊ ſedibꝰ ⁊cͣ. Nā excellētie tꝑales ⁊ diuitie naturales ⁊ artificiales cōmunes ſūt bonis ⁊ malis ⁊ frequētius cōcedūtur malis ꝙͣ bonis: vt pꝫ ad ſenſū: ꝓpter qd̓nō ſūt vera bona hoīs: qꝛ ſic ꝯcederētur ſolis bonis: vt diffuſe deducit boetius libro d̓ ꝯſolatiōe. Sapīa vero d̓ qͣ fit h̓ſermo ſolis bonis cōceditur. ꝑficit etiā hominē ẜm excellentiorem ſui partē: ꝓpterqd̓ bona exteriora reſpectu ip̄ius nulliusmomēti ſunt reputāda. y ¶ Suꝑ ſalutē⁊ ſpeciē .i. ſuꝑ ſanitatē corꝑis ⁊ eiꝰ pulchritudinem. z ¶ Dilexiillā. qꝛ ſanitas ⁊ pulchritudo ſūt ꝑfectōeſcorꝑis: ſapīa v̓o mentis: ⁊ iō qn̄ aīa ē melior corꝑe tāto ſapīa ēillis p̄ferēda. a ¶ Et)ꝓpoſui ꝓ luce habe̓illa. qꝛ ſic̄ lux corꝑalis dirigit ī corꝑalibꝰſic ſapīa ī ſpūalibus.b ¶ Qm̄ inextinguibile eſt lumē illius. ſiloquamur d̓ ſapīa increata: lumē eiꝰ ē ſimplicit̓ ⁊ ꝑ oēꝫ moduꝫīcorruptibile: nam eſtquoddā neceſſe eſſe cū ſit idē qd̓ ip̄e deꝰ. Si aūt d̓ ſapīa creata: ſic n̄ ē īcorruptibilis ꝑ omnē modū: nā oīs creatura poteſt nō eē ꝑ ſubtractionē ꝯſeruatiōis ipſius dei: ſic aūt deſinit eſſe iſta ſapīa ꝑ hoc ꝙ hn̄s eā demeret̉ diuine ꝯſeruationis ſubtractionē: tn̄ eius natura ē incorruptibilis: qꝛ formacorrūpit̉ dupliciter: vno mō per corruptioneꝫ ſubiecti: aliomō per ſuuꝫ ꝯͣriuꝫ: vt dicit ph̓s libro d̓ morte ⁊ vita. Sapīavero creata d̓ qua loquimur nō ē corruptibilis ꝑ corruptionē ſubiecti cū ſit in aīa ītellectiua q̄ ē īcorruptibilis: nec ꝑ ſuum cōtrariū: qꝛ nō hꝫ: nā ī hac ſapīa nō ꝯſiderant̉ niſi trialumē naturale ītellectus: ⁊ lumē diuinū ſuꝑinfuſū: ⁊ ſpēs ītelligibiles. Lumē vero naturale ītellectus nō hꝫ ꝯͣriū: ⁊ ml̓tominus diuinū: ſil̓r nec ſpēs ītelligibiles: qꝛ ſpēs ꝯͣrioꝝ ī intellectu nō ſūt ꝯtrarie: ⁊ hoc mō lumē ſapīe create pōt diciinextimabile ſicut ⁊ īcorruptibile. c ¶ Uenerūt aūt mihioīa bona pariter cū illa. qd̓ pꝫ. iij. reg. iij. vbi dr̄ ꝙ ſalomonpetendo ſapīam a dn̄o n̄ ſolū illā obtinuit: ſꝫ ēt cū illa diuitias ⁊ honores ſuꝑ oēs reges. d ¶ Et innumerabilis honeſtas ꝑ manus illiꝰ .i. ꝑ oꝑa ipſius que per manuſ deſignātur: eo ꝙ manus eſt organū organoꝝ. iij. de anima. e ¶ Etletatus ſuꝫ. iungatur ſic littera: quoniā ipſa ſapientia antecedebat me in omnibus oſtendendo qualiter agere debereꝫf ¶ Et ignorabā. anteꝙͣ ipſā haberē. g ¶ Quoniā omniūbonoꝝ: mr̄ ē. ſed ipſa habita hoc cognoui: ideo p̄mittiturUenerūt autē mihi omīa bona pariter cū illa. ſicut filie cūmatre. h ¶ Quā ſine fictione didici. a deo a quo ipſaꝫ deuote poſtulaui. iij. reg. iij. ⁊ a nathā ꝓpheta cui fui traditusad erudiendū. ij reg. xij. i ¶ Et ſine īuidia cōmunico. verbo ⁊ ſcripto. Nam omnes reges ⁊ ſapientes deſiderabāt audire ſapientiam ſalomonis: Scripſit etiam multa ad noſtraꝫ inſtructionem: vnde ⁊ aliqui eius libri ſunt in canoneꝯputati. k ¶ Infinitus enī theſaurus eſt .i. īappreciabilisvt predictū eſt. l ¶ Quo qͥ vſi ſūt. oꝑa ſapientis exercēdom ¶ Participes facti ſunt amicitie dei. tanꝙͣ conformes