Druckschrift 
2 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Liber prouer.

Incipit liber prouerbiorum. Capitulū. I.Arabole ſalo̓monis filij dauid regis iſrael: ad ſciendaꝫſapientiā et diciplinam: ad intelligendaverba prudentie et ſuſcipi-

endam eruditioneꝫ doctrine iuſticiā et iudiciū et eꝗtatē. Vt det̉ ꝑuulis aſtutia: etadoleſcēti ſcīa ⁊ ītellectus.Au̓diēs ſapiens ſapientiorerit: et ītelligēs gubernacl̓apoſſidebit. Aīaduertet ꝑabolā ⁊ īterp̄tationē v̓ba ſapiētū ⁊ enigmata eoꝝ. Timor dn̄i pͥncipium ſapiētie

Arabole ſalomōis. Circa pri Ca. I.mū librū ſalomonis qͥ dr̄ parabole: aliqͥdicūt ꝙ iſte liber fuit ordinate ꝯſcriptꝰ aſalomōe vſqꝫ ad. xxiiij. capl̓ꝫ īcluſiue ⁊ īreſiduo huius libri ꝯtinētur ꝑabole a ſapientibus qui fuerunt cum ezechiarege iuda cōpoſite. Sed hoc videt̉falſum: quia ī pricipio. xxv. capituli p̄mittitur quaſi pro ꝓlogo. He.quoqꝫ ꝑabole ſalomonis qͣs tranſtulerunt viri egechie. Ex quo patet ꝙ illas cōpoſuit ſalomō: ſicut ⁊precedenteſ: propqd̓ dicunt alij: ꝙſalomon om̄s fecit: ſed viri ezechie oēs de cedulis ⁊ mēbranis vbi fuerāt deſcripte ab audiētibus illas collegerūt in hoc libro reponēdo: ⁊ hec vocatur tranſlatō. Sꝫnec iſtud videtur veꝝ: qꝛ ī principio libri nō fuiſſet poſitū: He qͦꝫ parabole ⁊cͣ. de oībus vniformiter p̄dicēdo:vel in fine d̓ omnibꝰ p̄cedētibus ꝯcludēdo. hoc ēt vr̄ perhoc qd̓ ibi dr̄: Ne qͦꝫ ⁊cͣ. qd̓ vr̄ facere quādā diſtinctiōeꝫinter p̄cedētes ⁊ ſubſequētes ꝑ modū adiūctiōis ſequētium ad p̄cedētes ⁊ ſubiequētes: ꝓpter qd̓ alij dicūt ⁊ melius vt vr̄: ꝙ oēs parabole ī hoc libro ꝯtēte ſūt v̓ba notabilia a ſalomone dicta īter viros ſibi aſſiſtētes ⁊ eiusſapientiam audienteſ. vn̄ dixit ei regina ſaba tertio reg.x. Beati viri tui ⁊ beati ſerui tui qͥ ſtāt corā te ſēꝑ ⁊ audiunt ſapīam tuā. ⁊ ab iſtiſ verba p̄dicta ſalomoniſ ſcribebātur ī mēbranul̓: poſtea fuerūt collecta ⁊ ī vno librocollocata: ſed a quo facta fuit hec collectio: nō habeturin hebreis doctoribus vel latinis: ⁊ hoc vſqꝫ ad capitulū. xxv. excluſiue. Ab illo vero loco verba ſalomōis notabilia: que nō erāt hoc mō collecta tꝑe ezechie regis iude in quo hoīes fuerūt ſtudioſi in verbis ꝓphetaꝝ ⁊ dictis ſapientū reſiduū fuit collectū: ⁊ precedēti collectiōi īvno volumine cōiunctū: vn̄ ⁊ vltime collectioni p̄mittitur: He qͦꝫ parabole ſalomonis quas tranſtulerūt viriezechie regis iuda. In hebreo v̓o habet̉: Quas fortificauerunt viri ezechie. qꝛ prius erāt in cedulis diſperſe ⁊ qͣineglecte: ⁊ ſic fuerūt qͦdāmō fortificate qn̄ fuerūt primecollectioni cōiuncte: que iā īter libros ſacros ꝯputabat̉:Prima vero collectio cuius actor ignoratur duplex eſt.vna a prīcipio libri vſqꝫ ad decimuꝫ capitulū excluſiuealia a decimo capitulo vſqꝫ ad. xxiiij. capituluꝫ īcluſiueUnde ⁊ in principio. x. capituli quaſi ꝓ nouo ꝓlogo pōitur parabole ſalomonis ⁊cͣ. Sciendū tn̄ ꝙ nō oēs parabole a ſalomone ꝓlate repoſite ſūt ī hac triplici collectione: qꝛ dr̄. iij. reg. iiij. Locutuſqꝫ ē ſalomō tria milia ꝑabolas. tot vero nō ꝯtinētur ī hoc totali libro. Sciēdumet ꝙ actores iſtaꝝ collectionū nō ſūt nec dicūtur actoreſhuius libri: ſed ſalomon qͥ parabolas ꝯpoſuit: ſicut eſdras nō dr̄ actor libri pſalmoꝝ vel qͥcūqꝫ aliꝰ qͥ pſalmoſī vno volumine collegit: ſed ip̄e dauid qͥ pſalmos ꝓ maiori parte ꝯpoſuit: eo mō loquendi quo totum a maioriparte denominatur: vtriuſqꝫ tn̄ libri deus ē actor prīcipalis ſic ⁊ totius ſacre ſcripture. His igit̉ premiſſis accedendū eſt ad diuiſionē libri: qui ī tres partes diuidit̉ ẜmtriplicē parabolaꝝ collectionē: ⁊ cuilꝫ eaꝝ ſua p̄fatio p̄mittitur. ſcd̓a ꝑs īcipit. x. ca. tertia v̓o īcipit capitl̓o. xxv

nō tn̄ ſūt tres libri ſed vnus: qꝛ vnꝰ actor ⁊ vnꝰ modꝰ ꝓcedendi: ⁊ maͣ ſil̓is ī qualibet collectione habet̉. Prīa ī duas .ſ. ī ꝓemiuꝫ ⁊ tractatū: qͥ incipit: ibi Timor dn̄i. Prologꝰ aūt iſten̄ vr̄ eē factus a ſalomōe ſꝫ ab eo qͥ fecit pͥma parabolaꝝ collectionē: ſicut ⁊ in libro pſalmoꝝ dictū fuit: ꝙ pͥmꝰ pſalmꝰē ꝓlogꝰ reſpectu totiꝰlibri factus ab eo quipſalmos collegit invno volumine reponēdo. In hoc auteꝫ ꝓlogo primo poniturloquēdi moduſ cū dr̄a Parabole. parabola dicitur a para quod ē iuxta ⁊ bole quod eſt ſentētia: q̄non accipitur directeẜm verba prolata ſediuxta .ſ. per aliquid aliud ſignificatū: ſicutꝑ mulierē ſapientē intelligit̉ ſana doctrīa: ꝑ adulterā vero ſeu meretricē: doctrīafalſa ⁊ ſuperſticioſa: vt dicit h̓ ra. ſa. ⁊ tali mō loquēdi vtit̉cōit̓ liber iſte. Scd̓o notat̉ actorꝭ nomē ⁊ genꝰ cū dr̄: b Salomonis filij dauid regis iſrl̓. Tertio notat̉ huiꝰ libri fructuſſequēs qui ē eruditio ſimpliciū vt fiant ſapientes: ⁊ ſapiētūvt efficiatur ſapientiores. ⁊ quātum ad primū dr̄: c Adſciendā ſapiētiā. de diuinis. d Et diſciplinā. de moribꝰhumanis. e Ad intelli. ver. pru. que dirigunt in agēdis.f Et ſuſcipiendā eru. doc. in doctrinalibus ſciētijs: vt grāmatica: logica ⁊ huiuſmodi. g Iuſticiā. quātū ad habitū. h Et iudiciū. quātū ad executionē: qꝛ iudiciū ē executio iuſticie: ⁊ hec duo pertinent ad maiores. i Et equitatē. quātū ad populares qui ẜm determinationē iudicuꝫ debent inter ſe equitatē ſeruare. k Ut det̉ paruulis .i. ſimplicibus ꝑ adeptionē p̄dictoꝝ. l Aſtutia ī malis euitandis. m Et ado. ſci. ⁊ intel. eſt aūt ītellectꝰ ꝓprie cognitioprincipioꝝ: ſcīa concluſionū tā ī ſpeculabilib ꝙ ī agibilibuſQuantū vero ad ſecūdū .ſ. vt ſapientes efficiatur ſapientiores ſubditur: n Audiens ſa. ſapiētior erit. quia in his q̄prius ſciebat magis habituatur: ⁊ ex hͦ aliqͣ ſibi apparēt d̓nouo: ita ꝙ eius ſapīa intenſiue ⁊ extenſiue auget̉. o Et intelli. guber. poſſi. quia nō ſolū ſciet ſe rege̓ ſed etiam alios.p Aīaduertet parabolā ⁊ īterpretationē. vidēdo veꝝ eiꝰ ītellectū. Uerba ſa. ⁊ enig. eoꝝ. loquūt̉ eī ſapiētes aliqn̄enigmatice: vt occultēt̉ ſnīe eoꝝ deſidioſis ⁊ aꝑiāt̉ ſtudioſisr Timor dn̄i. Hic īcipit tractatꝰ prīe collectōis q̄ ab aliquibus dicitur eſſe facta viuente adhuc ſalomone ⁊ de precepto eius ꝓpter qd̓ vr̄ magis ordīata: ⁊ magis poteſt ibi diuiſio reperiri ꝙͣ in alijs duabus ſequētibus. Et diuiditur induas partes: quia primo ponitur doctrina per modū familiarē ſeu domeſticuꝫ: ſecundo per moduꝫ magis legalem ⁊politicū: ſcilicet ca. viij. Prima in duas: quia primo docet aquibus fit abſtinendū: ſecundo quibus ſit adherēdū: ſcilicettertio capitulo. Prima adhuc i duas: quia primo docet vitare rapinam ⁊ auariciā: ſecūdo idolatriā: capitulo. ij. Prima adhuc ī duas: quia primo docet propoſitū modo familiari: ſicut pater docet filiū: ſecundo modo magis cōmuniſicut iudex vel doctor docet populuꝫ: ibi Sapiētia foris predicat. Sciendum tamen ꝙ in toto iſto libro non bene poteſt inueniri artificialis diuiſio: quia non eſt liber ordinateꝯſcriptꝰ: vt ſupra dictū ē: ſed verba notabilia ſalomonis diuerſis temporibus ab eo prolata: poſtea recollecta ſunt modo ſupradicto abſqꝫ ordine artificiali: ſicut dictum fuit d̓ libro pſalmoꝝ: propter qd̓ de diuiſione parū eſt curandum.Igitur in prīa parte dr̄: r Tior dn̄i prīcipiū ſapīe. timor

rr̄ 4