Liber
ūt plueret ſuꝑ terraꝫ abſqꝫhoīe in deſerto vbi nullusmortaliū ꝯmorat̉ vt impleret inuiā ⁊ deſolatā: et ꝓduce̓t herbas virētes? Quiseſt pluuie pater: vl̓ quis genuit ſtellas roris? De cuiꝰvtero egreſſa ē glacieſ: et gelū de celo quis genuit? Inſil̓itudinē lapidis aque durātur: et ſuꝑficies abyſſi cōſtringitur. Nunquid ꝯiungere valebis micantes ſtellas pliades: aut gyrum ar
cturi poteris diſſipare? Nūquid ꝓducis luciferum intemꝑe ſuo: ⁊ veſpeꝝ ſupērfines terre ꝯſurgere facies?Nu̓nꝗd noſti ordinē celi: ⁊pones rōeꝫ eiꝰ in terra? Nūꝗd eleuab̓ ī nebula vocētuaꝫ: ⁊ īpetꝰ aqͣꝝ oꝑiet te? Nūquid mittes fulgura ⁊ ibūt⁊ reuertētia dicet tibi: aſſumuſ? Quis poſuit ī viſceribꝰ hoīs ſapīaꝫ: vl̓ quis dedit gallo ītelligētiā? Quisenarrabit ce̓loꝝ rōeꝫ: ēt cō
v ¶ At plueret. qꝛ pluuia cōiter ſequit̉ tonitruū. x ¶ Sūper terra abſqꝫ homine .i. que non colitur ab aliqͦ hoīe: vtſic aīalia ſilueſtria haberēt herbā ad comedēdum: iō ſb̓dit̉:y ¶ Et ꝓduceret herbas virentes. ⁊ qꝛ fecerat mētōem devtilitate pluuie: iō ſubditur de cauſa effectiua ipſiꝰ dicens:z ¶ Quis eſt pluuiepater: vel quis genuitſtillas roris. ros autē⁊ pluuia differūt tm̄ẜm paucitateꝫ ⁊ multitudinem materie: ⁊ꝑ ꝯſequēs eadē eſt cāeffectiua differens ſecūduꝫ maius ⁊ minꝰ.a ¶ De cuius vteroegreſſa eſt glaties .i. q̄eſt cauſa material̓ ipſius: ⁊ loquit̉ ad ſil̓itudinē aīaliū: in qͦruꝫgeneratōe vterus feīepreparat materiam.b ¶ Et gelu d̓ celo qͥsgenuit .i. q̄ eſt cā ip̄iuſeffectiua: qꝛ influxuscorpoꝝ celeſtiū eſt cāeffectiua oīm iſtoruꝫvt hr̄ pͥmo metheoroꝝ: vbi dr̄ ꝙ tota elemētaris regio cōtinua eſt lationi aſtroꝝ: vt oīno virtus eiꝰ gubernetur inde.oīa aūt predcā hic poſita ſūt ad on̄dendū ꝙ nō ſūt inueſtigabilia ad plenū naturali rōne: lꝫ enī philoſophi de cā iſtorū aliqͣ dixerūt in generali: tn̄ hoc ſuit obſcure ⁊ īperfecte:vt frequēter dcm̄ eſt ſupra: iō ſubdit: c ¶ In ſimilitudinēlapidis aque durant̉. nec vnꝙͣ fuit dictū ꝑfecte a quocunqꝫhoīe in ſpeciali ⁊ declaratū: quō res taꝫ mollis ⁊ fluida poſſit intm̄ ſolidari: ⁊ ſi aliqͥs eſſet qͥ non vidiſſet nullo mō crederet dicēti: ſicut ⁊ de motu ferri ad magnētē ꝯtra naturaꝫſuam: ⁊ iō qꝛ cauſa taliū determinat ignorat̉: dr̄ ꝙ habenthoc a tota ſpecie .i. a ꝓprietate ꝯſequēte ſpeciē: ſed q̄ ſit illaꝓprietas determinate nullus dicit. d ¶ Et ſuꝑficies abyſſi i. oceani e ¶ Conſtringit̉. qꝛ in ꝑtibus aquilonaribusq̄ ſūt valde frigide ſuꝑficies eiꝰ ſuꝑ ripas aliqn̄ ꝯgelatur.f ¶ Runqͥd ꝯiungere. Hic ꝯn̄ter on̄ditur īmenſitas diuineſapientie ⁊ potētie in corporibus celeſtibꝰ: in quibꝰ vnuꝫ eſtmirabile: ꝙ ſtelle fixe habēt ſitū ita determinatū: ⁊ notū ꝙnunꝙͣ appropinquāt ſibi adinuicē magis vno tꝑe ꝙͣ in alio⁊ quātū ad hoc dr̄: f ¶ Nunquid ꝯiugere valebis micāteſſtellas p̄liades. ſeptē ſūt ſtelle adinuicē valde ꝓpinque: ⁊ avulgaribꝰ hōibꝰ vocātur gallina cū pullis ſuis: ⁊ ꝙͣuis ſintmultū ꝓpinque in ſitu: nūꝙͣ tn̄ ꝯiungūtur: ⁊ adhuc minuspn̄t ꝯiungi alie ſtelle que magis diſtant ab inuicem. IgAut gyrum arcturi poteris diſſipare. arcturus ē quedā cōſtellato que voluitur circa polū articū: ⁊ vocat̉ maior vrſacuius circuitꝰ nō pōt impediri niſi a ſolo deo. Aliud auteꝫmirabile ī celo: ē in motibꝰ planetarū ⁊ maxime ī motu veneris: qꝛ aliqn̄ oritur ante ſolē: quaſi deſerta a ſole: velociorē motū verſus oriētem habente: ⁊ ẜm hoc vocatur heſperus ſiue ſtella matutina ſiue lucifer: aliqn̄ aūt oritur poſt ſolis occaſū quaſi deſerens ip̄m velociꝰ mota verſus orientē⁊ ſic dicitur veſperus: ⁊ quātū ad hoc dr̄: h ¶ Nunqͥd ꝓduces lucifeꝝ .i. facies oriri ſtellā veneris i ¶ In tꝑe ſuo.i. ante ortū ſolis tꝑe determīato. k ¶ Et veſperū .i. eandēſtellā. l ¶ Suꝑ filios terre ꝯſurgere facies poſt ſolis occaſum. q. d̓ non. ratō enī huius varietatis in ortu eiꝰ: ⁊ ſimiliter aliaꝝ varietatuꝫ circa planetas ab homine nō comp̄henditur: lꝫ enī ad ſaluādū talia apparētia aſtrologi poſuerūt in circuitione motuuꝫ planetaꝝ ecentricos ⁊ epiciclos
tn̄ non habet̉ ex hoc certitudinaliter: ꝙ iſta ab eis poſita ſint cauſe taliū varietatū: qꝛ forſitan ꝑ aliū moduꝫ p̄dicta apparētia eque bn̄ vel meliꝰ poſſent ſaluari. Aliud mirabile ē: ꝙ ex motu corpoꝝ celeſtiū ſequitur varietas effectuū in elemētis: quoꝝ rōes in celo p̄exiſtētes n̄pn̄t ab hōibꝰ plene ꝯprehendi: necad effectus determīatos plene applicari: ⁊ id̓o dicitur: Nūquid noſti ordinē celi ⁊cͣ.⁊ qꝛ in opinionevulgi tonitrua etfulgura q̄ fiūt inaere ex corꝑis celeſtis influxū: ſūtmagis mirabiliaqꝛ terribiliora: iōſubdit̉: n ¶ Nūquid eleuabis innebula vocē tuā..i. cauſabis voceꝫtonitrui qui ī nube gnaͣt̉. o ¶ Impetus aqͣrū operiet te. qꝛ ad tonitruū ſolet ſequi magnitudo pluuiaꝝ: q̄operit celū ne videat̉ a nobis.¶ Nunquid mittesfulgura .i. diſponeſ de eis ad volūtatē tuā: qͣſi eēnt ī obediētia tua: oīa p̄dicta poſita ſūt ad on̄dēdū ꝙ iob indicrete locutus fuerat. d̓. Diſputare cū deo cupio. eo ꝙ diuina ſapīa ab hoīe nō poſſit perſcrutari: vt pꝫ in effectibus p̄dcīs. q ¶ Quis poſuit ⁊cͣ. Poſtꝙͣ on̄ſa eſt īmenſitas diuine ſapīe ⁊ potētie in partibꝰ mūdi prīcipalibꝰ:hic ꝯn̄ter on̄ditur idem in aīalibꝰ: ⁊ pͥmo quātū ad eaq̄ pertinēt ad cognitōem: 2º in ꝑtinētibꝰ ad nutritōem:ibi Nunquid capies. 3º quātū ad generatōem: in principio. xxxix. capl̓i. 4º quātū ad aliquoꝝ aīaliū ⁊ auiummirabilē ꝯditōem: ibi Quis dimiſit onagrū. int̓ aīaliaaūt homo tenet principatum. ⁊ iō ab eius cognitione īcipit dicēs: q ¶ Quis poſuit ī viſceribꝰ hoīs .i. in mente eiꝰ que latet interius ſicut ⁊ viſcera r ¶ Sapientiā.q. d. ſolus deus: qͥ dedit ſibi lumē naturale intellectꝰ: ꝑqd̓ pōt acquirere ſcīam eoꝝ q̄ pn̄t ſciri ⁊ īueſtigari perrōem: ⁊ aliqn̄ illuſtrat ꝑ ſpecialē reuelatōem quātuꝫ adea q̄ excedūt naturalē cognitōem. deriuātur enī aliqueprudentie ad aīalia bruta: ⁊ aues ad aliqͣ oꝑa determīata: ſicut aranee ad faciendū telā: ⁊ auibꝰ ad faciēdum nidos: ⁊ ſic de alijs: hoc tn̄ ſpecialit̓ on̄ditur in gallo qͥ eſtauis nota ⁊ domeſtica cū dr̄: s ¶ Quis dedit gallo intelligētiam. qͥ ſic horis ī nocte determinatis cātat: ac ſi ītelligeret horaꝝ noctis diſtinctōem: vocat̉ aūt talis eſtimatio natural̓ in gallo intelligentia: eo ꝙ ꝓcedit ab ītelectu diuino: ⁊ hoc etiā modo opus nature dr̄ opus iteligētie: vn̄ ſubditur: t ¶ Quis enarrabit .ſ. gallo LvCelorū rōem .i. motuū celeſtiū ordinem: vt ſic determinatis horis cātet in nocte. q. d. nullꝰ. hō eī hꝫ intellectuad talia addiſcendū: tn̄ in eo apparēt oꝑa ex ītellectu diuino qͥ eſt actor nature ꝓcedentia: ſic̄ ⁊ horologia q̄ cōgnitōe carēt: tn̄ det̓minatis horis ſonāt ad hoc diſpoſita ꝑ ītellectū hoīs. Cōſiderādū etiā eſt ꝙ vigiles de nocte ſolēt det̓minatis horis cū aliqͦ inſtrumēto ſonare:int̓medijs tꝑibꝰ ſilere: vt ꝑ hͦ faciāt horas noctis ab alijcognoſci: qd̓ n̄ pōt dici de gallo: iō ſb̓dit̉: x ¶ Et ꝯcētuceli qͥs dormire faciet. medijs tꝑibꝰ int̓ prīcipia horaꝝvt ꝑ hoc faciat cognoſce̓ gallū horas noctis ad cātādū