Druckschrift 
2 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Liber

ūt plueret ſuꝑ terraꝫ abſqꝫhoīe in deſerto vbi nullusmortaliū ꝯmorat̉ vt impleret inuiā deſolatā: et ꝓduce̓t herbas virētes? Quiseſt pluuie pater: vl̓ quis genuit ſtellas roris? De cuiꝰvtero egreſſa ē glacieſ: et ge de celo quis genuit? Inſil̓itudinē lapidis aque durātur: et ſuꝑficies abyſſiſtringitur. Nunquid ꝯiungere valebis micantes ſtellas pliades: aut gyrum ar

cturi poteris diſſipare?quid ꝓducis luciferum intemꝑe ſuo: veſpeꝝ ſupērfines terre ꝯſurgere facies?Nu̓nꝗd noſti ordinē celi:pones rōeꝫ eiꝰ in terra?ꝗd eleuab̓ ī nebula vocētuaꝫ: īpetꝰ aqͣꝝ oꝑiet te?quid mittes fulgura ibūt reuertētia dicet tibi: aſſumuſ? Quis poſuit ī viſceribꝰ hoīs ſapīaꝫ: vl̓ quis dedit gallo ītelligētiā? Quisenarrabit ce̓loꝝ rōeꝫ: ēt

v At plueret. qꝛ pluuia cōiter ſequit̉ tonitruū. xper terra abſqꝫ homine .i. que non colitur ab aliqͦ hoīe: vtſic aīalia ſilueſtria haberēt herbā ad comedēdum: ſb̓dit̉:y Et ꝓduceret herbas virentes. qꝛ fecerat mētōem devtilitate pluuie: ſubditur de cauſa effectiua ipſiꝰ dicens:z Quis eſt pluuiepater: vel quis genuitſtillas roris. ros autē pluuia differūt tm̄ẜm paucitateꝫ multitudinem materie: ꝯſequēs eadē eſteffectiua differens ſecūduꝫ maius minꝰ.a De cuius vteroegreſſa eſt glaties .i.eſt cauſa material̓ ipſius: loquit̉ ad ſil̓itudinē aīaliū: in qͦruꝫgeneratōe vterus feīepreparat materiam.b Et gelu celo qͥsgenuit .i. eſt ip̄iuſeffectiua: qꝛ influxuscorpoꝝ celeſtiū eſteffectiua oīm iſtoruꝫvt hr̄ pͥmo metheoroꝝ: vbi dr̄ tota elemētaris regio cōtinua eſt lationi aſtroꝝ: vt oīno virtus eiꝰ gubernetur inde.oīa aūt predcā hic poſita ſūt ad on̄dendū ſūt inueſtigabilia ad plenū naturali rōne: lꝫ enī philoſophi de iſto aliqͣ dixerūt in generali: tn̄ hoc ſuit obſcure īperfecte:vt frequēter dcm̄ eſt ſupra: ſubdit: c In ſimilitudinēlapidis aque durant̉. nec vnꝙͣ fuit dictū ꝑfecte a quocunqꝫhoīe in ſpeciali declaratū: quō res taꝫ mollis fluida poſſit intm̄ ſolidari: ſi aliqͥs eſſet non vidiſſet nullo crederet dicēti: ſicut de motu ferri ad magnētē ꝯtra naturaꝫſuam: qꝛ cauſa taliū determinat ignorat̉: dr̄ habenthoc a tota ſpecie .i. a ꝓprietate ꝯſequēte ſpeciē: ſed ſit illaꝓprietas determinate nullus dicit. d Et ſuꝑficies abyſſi i. oceani e Conſtringit̉. qꝛ in ꝑtibus aquilonaribus ſūt valde frigide ſuꝑficies eiꝰ ſuꝑ ripas aliqn̄ ꝯgelatur.f Runqͥd ꝯiungere. Hic ꝯn̄ter on̄ditur īmenſitas diuineſapientie potētie in corporibus celeſtibꝰ: in quibꝰ vnuꝫ eſtmirabile: ſtelle fixe habēt ſitū ita determinatū: notūnunꝙͣ appropinquāt ſibi adinuicē magis vno tꝑe ꝙͣ in alio quātū ad hoc dr̄: f Nunquid ꝯiugere valebis micāteſſtellas p̄liades. ſeptē ſūt ſtelle adinuicē valde ꝓpinque: avulgaribꝰ hōibꝰ vocātur gallina pullis ſuis: ꝙͣuis ſintmultū ꝓpinque in ſitu: nūꝙͣ tn̄ ꝯiungūtur: adhuc minuspn̄t ꝯiungi alie ſtelle que magis diſtant ab inuicem. IgAut gyrum arcturi poteris diſſipare. arcturus ē quedāſtellato que voluitur circa polū articū: vocat̉ maior vrſacuius circuitꝰ pōt impediri niſi a ſolo deo. Aliud auteꝫmirabile ī celo: ē in motibꝰ planetarū maxime ī motu veneris: qꝛ aliqn̄ oritur ante ſolē: quaſi deſerta a ſole: velocio motū verſus oriētem habente: ẜm hoc vocatur heſperus ſiue ſtella matutina ſiue lucifer: aliqn̄ aūt oritur poſt ſolis occaſū quaſi deſerens ip̄m velociꝰ mota verſus orientē ſic dicitur veſperus: quātū ad hoc dr̄: h Nunqͥdduces lucifeꝝ .i. facies oriri ſtellā veneris i In tꝑe ſuo.i. ante ortū ſolis tꝑe determīato. k Et veſperū .i. eandēſtellā. l Suꝑ filios terre ꝯſurgere facies poſt ſolis occaſum. q. non. ratō enī huius varietatis in ortu eiꝰ: ſimiliter aliaꝝ varietatuꝫ circa planetas ab homine comp̄henditur: lꝫ enī ad ſaluādū talia apparētia aſtrologi poſuerūt in circuitione motuuꝫ planetaꝝ ecentricos epiciclos

tn̄ non habet̉ ex hoc certitudinaliter: iſta ab eis poſita ſint cauſe taliū varietatū: qꝛ forſitan aliū moduꝫdicta apparētia eque bn̄ vel meliꝰ poſſent ſaluari. Aliud mirabile ē: ex motu corpoꝝ celeſtiū ſequitur varietas effectuū in elemētis: quoꝝ rōes in celo p̄exiſtētespn̄t ab hōibꝰ plene ꝯprehendi: necad effectus determīatos plene applicari: id̓o dicitur: Nūquid noſti ordinē celi ⁊cͣ. qꝛ in opinionevulgi tonitrua etfulgura fiūt inaere ex corꝑis celeſtis influxū: ſūtmagis mirabiliaqꝛ terribiliora:ſubdit̉: nquid eleuabis innebula vocē tuā..i. cauſabis voceꝫtonitrui qui ī nube gnaͣt̉. o Impetus aqͣrū operiet te. qꝛ ad tonitruū ſolet ſequi magnitudo pluuiaꝝ:operit celū ne videat̉ a nobis. Nunquid mittesfulgura .i. diſponeſ de eis ad volūtatē tuā: qͣſi eēnt ī obediētia tua: oīa p̄dicta poſita ſūt ad on̄dēdū iob indicrete locutus fuerat.. Diſputare deo cupio. eo diuina ſapīa ab hoīe poſſit perſcrutari: vt pꝫ in effectibus p̄dcīs. q Quis poſuit ⁊cͣ. Poſtꝙͣ on̄ſa eſt īmenſitas diuine ſapīe potētie in partibꝰ mūdi prīcipalibꝰ:hic ꝯn̄ter on̄ditur idem in aīalibꝰ: pͥmo quātū ad ea pertinēt ad cognitōem: in ꝑtinētibꝰ ad nutritōem:ibi Nunquid capies. quātū ad generatōem: in principio. xxxix. capl̓i. quātū ad aliquoꝝ aīaliū auiummirabilē ꝯditōem: ibi Quis dimiſit onagrū. int̓ aīaliaaūt homo tenet principatum. ab eius cognitione īcipit dicēs: q Quis poſuit ī viſceribꝰ hoīs .i. in mente eiꝰ que latet interius ſicut viſcera r Sapientiā.q. d. ſolus deus: dedit ſibi lumē naturale intellectꝰ:qd̓ pōt acquirere ſcīam eoꝝ pn̄t ſciri īueſtigari perrōem: aliqn̄ illuſtrat ſpecialē reuelatōem quātuꝫ adea excedūt naturalē cognitōem. deriuātur enī aliqueprudentie ad aīalia bruta: aues ad aliqͣ oꝑa determīata: ſicut aranee ad faciendū telā: auibꝰ ad faciēdum nidos: ſic de alijs: hoc tn̄ ſpecialit̓ on̄ditur in gallo eſtauis nota domeſtica dr̄: s Quis dedit gallo intelligētiam. ſic horis ī nocte determinatis cātat: ac ſi ītelligeret horaꝝ noctis diſtinctōem: vocat̉ aūt talis eſtimatio natural̓ in gallo intelligentia: eo ꝓcedit ab ītelectu diuino: hoc etiā modo opus nature dr̄ opus iteligētie: vn̄ ſubditur: t Quis enarrabit .ſ. gallo LvCelorū rōem .i. motuū celeſtiū ordinem: vt ſic determinatis horis cātet in nocte. q. d. nullꝰ. hꝫ intellectuad talia addiſcendū: tn̄ in eo apparēt oꝑa ex ītellectu diuino eſt actor nature ꝓcedentia: ſic̄ horologiagnitōe carēt: tn̄ det̓minatis horis ſonāt ad hoc diſpoſita ītellectū hoīs. Cōſiderādū etiā eſt vigiles de nocte ſolēt det̓minatis horis aliqͦ inſtrumēto ſonare:int̓medijs tꝑibꝰ ſilere: vt faciāt horas noctis ab alijcognoſci: qd̓ pōt dici de gallo: ſb̓dit̉: x Et ꝯcētuceli qͥs dormire faciet. medijs tꝑibꝰ int̓ prīcipia horaꝝvt hoc faciat cognoſce̓ gallū horas noctis ad cātādū