¶ Prologus
meo eccle̓ſijs xp̄i venturuꝫratus: qͣꝫ ex alioꝝ negocio.¶ Incipit ꝓlogus in iobẜm trāſlatōem ſeptuagīta.Ogor per ſingl̓osſcripture diuine liLbros adu̓ſarioꝝ rn̄dere maledictis: ꝗ int̓pretationē meā reprehenſionē ſeptuaginta interpretū criminant̉: qͣſi nō ⁊ apud grecosaꝗla ſymmach ⁊ theodotion vel v̓bū ē v̓bo: vel ſenſūe ſenſu: vel ex vtroqꝫ cōmixtū et medie tēperatū genꝰtrāſlatiōis exp̄ſſerint: et oīavet̓is inſtrum̄ti volūina origenes obelis aſtericiſqꝫ di-
ſtinxerit: qͦs vel additos: vl̓de theodociōe ſūptos tranſlatōi ātique inſeruit: ꝓbāsdefuiſſe qd̓ addituꝫ eſt. Diſcant igit̉ obtrectatores meireciꝑe in toto qd̓ in ꝑtibꝰ ſuſceperūt: aut int̓pretatiōemmeā cū aſtericis ſuis rade̓.Neqꝫ .n. fieri pōt: vt qͦs plura int̓miſiſſe ſuſceperint: nōeoſdē etiā ī ꝗbuſdā erraſſefateant̉: p̄cipue in iob: cui ſiea q̄ ſub aſtericis addita ſūtſubtraxeris: ꝑs maxima detruncabit̉: ⁊ hoc dumtaxatapud grecoſ. Ceterū apudlatinos an̄ eā tranſlatiōemquaꝫ ſub aſtericis ⁊ obelis
inuenies. sͣ. an̄ mediū illiꝰ ꝓlogi .ſ. Deſiderij mei. k ¶ Ratꝰ..i. exiſtimās. ¶ Quid .i. aliqͥd: k ¶ Magis vtile venturū..i. ꝓuenturū. l ¶ Eccleſijs xp̄i ex odio meo .i. ex trāſlatiōemea: qͥ me reddit pluribꝰ odioſum: vl̓ ꝓpt̓ quā incurro odium multoꝝ. m ¶ Quā ex alioꝝ negocio .i. oꝑatōe illoꝝ..i. ꝙͣ ſi alia agerē: ⁊ ẜꝫhoc ſignat hic actumrei alicuiꝰ cuiꝰ ꝯͣriumē ociū: vn̄ dr̄ negociūqͣſi negās ociū. vel qͣex negocio .i. ꝙͣ ex traſlatiōibꝰ ¶ Alioꝝ. int̓pretū: qꝛ .ſ. in iſta trāſlatiōe corrigunt̉ erroreſ: ⁊ ſupplent̉ defectꝭalioꝝ interpretū. nechoc dicit Hiero. ſe iactādo: ſed v̓itatē potius expͥmēdo. ſic loqͥt̉apl̓us j. Cor̄. xv. b. dicens: Abūdantiꝰ alijsoībus laboraui ⁊cͣ.¶ Explicit̓ expō iſtiꝰprologi.¶ Incipit ſcd̓s ꝓlogus in librum Iob.Ogor perſingl̓os ⁊cͣc Iſte ꝓlogꝰp̄pōitur illi tranſlatōi qͣ btūs Hiero. libꝝ iob d̓ hebreo trāſtulit in latinū: vn̄ dicit ip̄e in ſcd̓o libro ꝯͣ Rufinū: Trāſibo ad librūiob quē poſt. lxx. int̓pretū editōem quā origenes obelis aſtericiſqꝫ diſtinxit an̄ annos plurimos latino ẜmoni datū: cūrurſum iuxta ip̄m hebraicū verterē: ſic locutꝰ ſum: Cogorꝑ ſingulos ⁊c̄. Hēt aūt iſte ꝓlogus ſeptē ꝑticulas pͥncipalesIn pͥma inuehit̉ ꝯtra emulos recipiētes alioꝝ trāſlatōes .ſ.poſt. lxx. interp̄tes: ſuā aūt qͣſi ſuꝑfluā ⁊ in. lxx. int̓pretū rep̄henſionē editā refutātes: vn̄ dicit. ¶ Cogor ꝑ ſingulos ⁊cͣ.In ſcd̓a arguit a minori: ꝙ exqͦ receperūt alioꝝ trāſlatiōesq̄ erāt incōplete: multo magis debeat iſtā q̄ ꝯpleta ē reciꝑe⁊ q̄ immediate emanat a fontali v̓itate: vn̄ dic̄. ¶ Diſcāt igit̉⁊cͣ. In ꝯpletionē aūt illarū trāſlationū et maxime apud latinos quibꝰ ſcribit: on̄dit. d. Ceterū apud latinos ⁊cͣ. Qualiter aūt iſta trāſlatio emanauerit immediate a fontali v̓itate pꝫ cū ſubdit̉: Hec aūt trāſlatio ⁊cͣ. Quia v̓o iſte liber apd̓hebreos ē dubiꝰ ⁊ obſcurus: ſicut ip̄e teſtat̉. d ¶ Obliquꝰ .n.apud hebreos totꝰ liber fert̉ ⁊ lubricꝰ. iō in tertia ꝑte notattranſferēdi diligentiā ⁊ ſolicitudinē: cū dic̄: Memini .n. me⁊cͣ. In qͣrta ꝑte dic̄: ꝙ apud hebreos liber iſte variū hꝫ ſtilūapud qͦs ⁊ metra eſſe ꝓbat: ne forte alicui videat̉ incredulū⁊ hec ꝑs incipit ibi A pͥncipio itaqꝫ voluminis ⁊cͣ. In qͥntaeliminās emuloꝝ ſuſpicionē: trāſlatōis ſue on̄dit neceſſitatem: ⁊ ſe ad tranſferendū habilē: ibi Audiant qͣpropt̓ canesmei ⁊cͣ. In ſexta multiplicit̓ innuit trāſlatōem ſuā alioꝝ eētrāſlatōibus p̄ferendā: tum .ſ. rōne fidei: qꝛ ip̄e catholicꝰ eſtip̄i he̓tici: tū qꝛ iſta ꝯpleta eſt: ⁊ alie diminute: iſta verax: etalie ſunt corrupte. omīa iſta manifeſta ſunt lr̄am intuēti: etincipit iſta ꝑs ibi: Ꝙ ſi apud grecoſ ⁊cͣ. In ſeptima on̄dit ꝙv̓acitas codicū preponēda ē pulchritudini: quā de duabustrāſlationibꝰ ſuis vt eligat lectoris deſerens volūtati: et iſtaꝑs incipit ibi: Habeāt q̄ volūt vet̓es libros ⁊cͣ. His viſis lr̄einſiſtamꝰ ¶ Maledictis .i. vituperijs ⁊ detractōibꝰ/ Aduerſarioꝝ .i. emuloꝝ qͥ mihi aduerſant̉: Criminatur .i. criminōſe mihi imponūt: ꝙ int̓pretatōem iſtā fecerim in rep̄hen
ſionē. lxx. ⁊ tn̄ alioꝝ tranſlatōes recipiūt: vn̄ ſequitur:¶ Quaſi nō apud grecos aquila ſymmachꝰ ⁊ theodocion ⁊cͣ. Et tāgit Hiero. triplex genꝰ tranſlatiōis: pͥmū eſtqn̄ verbū ex v̓bo de lingua vna tranſfert̉ in aliā: 2ᵐ eſt:qn̄ ſenſus ex ſenſu: tertiū ex vtroqꝫ ꝯponit̉ vel temꝑat̉.lr̄a plana ē. Notaꝙ poſt aſcenſionēdn̄i annis cētumxxiiij. aqͥla pͥmusint̓pres ex hebreoin grecuꝫ floruit:deinde poſt ānosliij. theodociō: dein̄ poſt ānos. xxxſymmachꝰ. d̓ hispleniꝰ inuenies inopuſculo d̓ vocabulis biblie: vbiexpōit̉ int̓pres. q..d. hiero. iſti tranſtuler̄t de hebreoin grecū ſic̄ ego inlatinū: ⁊ tn̄ nō rep̄hendunt̉ ab eis:ꝓpt̓ea rep̄hendūtme: eo ꝙ trāſlationem. lxx. de grecoin latinū trāſtuli⁊ correxi cū aſtericis ⁊ obelis: qͣi nōſil̓e fece̓it origenesqd̓ falſum ē: vn̄ dic̄: ¶ Et qͣſi nō origenes diſtinxerit oīavolumina veteris inſtr̄i .i. veteris teſtam̄ti: ꝑ qd̓ inſtruimur. Diſtinxerit inꝙͣ: ¶ Aſtericis et obelis qͦs vel additos. aucͣte ſua de hebraica v̓itate: Uel de theodocioneſumptos .i. de trāſlatione theodociōis: qͥ ſil̓iter cū illisfiguris trāſtulerat de hebreo in grecū. ¶ Inſeruit trāſlationi antique. quā de hebreo traſtulit in grecū: addēdoque. lxx. omiſerūt: ⁊ ſuꝑflua iugulando .s. in illo ꝓlogoDeſiderij mei ⁊cͣ. an̄ mediū inuenies pleniꝰ de iſta materia: ⁊ qͥd ſignificēt aſterici ⁊ obeli. ¶ Diſcant igit̉ ⁊cͣ. exqͦreceperūt trāſlatōes alioꝝ q̄ minꝰ ſunt ꝯplete ¶ Diſcātigit̉ obtrectatores mei reciꝑe in toto .i. cōplete in trāſlatione mea vetus teſtm̄: ¶ Qd̓ ſuſceperūt in ꝑtibus .i. incōplete in alioꝝ trāſlationibus: ⁊ ſi volūt iſtā reciꝑe nōvtant̉ illa tranſlatiōe quaꝫ cū aſtericis ⁊ obelis correxi.lxx .ſ. qꝛ multo melior ⁊ cōpletior eſt iſta ꝙͣ illa. Dic̄ ergo: Diſcāt iſtā que ꝯpletior eſt reciꝑe ¶ Aut. debēt Radere .i. deſtruere ¶ Intpretatōem meā cū aſtericis ſuis.bus manifeſtant̉ ea que deficiūt in tranſlatōe. lxx. Ꝙ ſinolūt eam deſtruere: patet ꝙ ſentiūt. lxx. diminutos fuiſſe: vn̄ dicit: ¶ Nō enī fieri pōt vt nō fateant̉. immo neceſſe eſt ꝙ fateant̉ Eoſdē .i. lxx. In quibuſdā erraſſe ⁊p̄cipue in Iob vt qͦs ꝓſpexerint. alia lr̄a Int̓miſiſſe plura. de hebraica veritate. Si igit̉ recipiūt correctiōem illam in qua omiſſa a. lxx. annotant̉: multomagis debettranſlatōem iſtā recipe: in qua iuxta hebraicā veritateꝫplenius deſcribūtur: Cui .ſ. libro iob ¶ Si ſubtraxerisea que ſub aſtericis addita ſunt. ab origene ⁊ alijs. ¶ Ethoc .i. huiuſmōi detrūcatio. ¶ Dūtaxat .i. tantūmodo¶ Apud grecoſ: eſt: nō apud hebreos: nā apud latinos qͥde greco tranſtulerūt eadē detrūcatio habebat̉ an̄ illaꝫtranſlatōem quā fecit hiero. cū aſtericis et obelis: ⁊ hoceſt qd̓ dic̄. ¶ Ceteꝝ. ꝓ ſed Apud latinos. dec̄. aut. dccc̄.v̓ſus ferme .i. fere deſūt. ¶ An eā trāſlationē quā ſb̓ aſtericis ⁊ obelis nuꝑ edidimꝰ .i. cōpoſuimꝰ tranſferētes de