¶ Prologus.
legūt: quos ab origene elaboratos eu̓ſebiꝰ ⁊ pamphilus vulgauer̄t. Totuſqꝫ orbis hac int̓ ſe trifariā varietate cōpugnat. Et certe origenes nō ſolū exēpla ꝯpoſuit qͣtu̓or editionū ē regione ſingula v̓ba deſcribens:ūt vnꝰ diſſentiens ſtatim cēteris int̓ ſe ꝯſentientibus arguat̉: ſed quod maioris audacie ē: in editōe ſeptuaginta theodotōis editōem miſcuit: aſtericis deſignans q̄minꝰ fuerint: ⁊ v̓gulis q̄ exſuꝑfluo videbant̉ appoſitaSi igitur alijs licuit non tenere quod ſemel ſuſceꝑant:et poſt ſeptuaginta cellulaque vulgo ſine auctore iactant̉ ſingulās cellulas aperue̓: hocqꝫ in eccleſijs legit̉quod ſeptuaginta neſciert:cur me non ſuſcipiāt latinimei: qui īuiolata editiōe veteri ita nouā ꝯdidi: vt laborem meū hebrēis ⁊ qd̓ hismaius ē apl̓is auctoribꝰ cōprobē: Scripſi nuꝑ libꝝ d̓optimo gen̄e interp̄tandi:on̄dens illa de euāgelio: exegypto vocaui filiū meū: ⁊
qm̄ nazareus vocabit̉: ⁊ videbūt in quē ꝯpunxerūt. etillud apl̓i: Qd̓ oculus n̄ vidit nec auriſ audiuit: ⁊ ī corhoīs nō aſcēdit que p̄parauit deꝰ diligētibꝰ ſe: ce̓teraqꝫhis ſil̓ia in hebreorū librisinueniri. Ce̓rte apl̓i ⁊ euangeliſte ſeptuagīta interp̄tesnouerant: ⁊ vn̄ eis hec qu̓ein ſeptuaginta interp̄tibusnō habēt̉? Xp̄s dn̄s nr̄ vtriuſqꝫ teſtam̄ti ꝯditor ī euāgelio ẜm iohanne: Qui credit inꝗt in me ſic̄ dic̄ ſcriptura: flumina de vetre eiꝰ fluētaque viue. Vtiqꝫ ſcriptū ē:qd̓ ſaluato ſcriptū eſſe teſtatur. Ubi ſcriptū eſt? Septuaginta nō hn̄t: apo̓cryphaneſcit eccleſia. Ad hebreosigit̉ rēuertendū eſt: vnde eidominꝰ loꝗt̉: ⁊ diſcipuli exempla p̄ſumunt. Hec paceveteꝝ loqu̓or ⁊ obtrectatoribus meis tantū rn̄debo:ꝗ cānino dente me rodunt:in publico detrahētes: ⁊ legentes in anguliſ: id ē accuſatores ⁊ defenſores: cuꝫ inalijs ꝓbent: quod in me reprobāt: quaſi v̓tus ⁊ viciuꝫ
rubꝝ occurrit: a meridiano latere iudea excipit̉: a ſeptētrionali plaga tyrioꝝ finibꝰ clauditur: ab occaſu egyptio limiteterminat̉. y ¶ Quos ab origene elaboratos .i. cuꝫ magnolabore ꝯpoſitos: ſicut. sͣ. dictū eſt in ꝓlogo ioſue ſuꝑ lr̄am illam: Ut ꝓ grecoꝝ hexapolis ⁊cͣ. ⁊ ſuꝑ lr̄am illā: Cur origenem mirant̉ ⁊cͣ.¶ Euſebiꝰ et pāphilus vulgauerūt. Hiero. in li. illuſtriū virorū: Euſebiꝰ ceſaree paleſtine ep̄s: in ſcripturis diuinis ſtudioſiſſiniuſ: ⁊ bibliothece diuine cū pāphilo martyre diligentiſſimꝰ ꝑueſtigator: edidit infinita volumina. Ideꝫin eodē: Pamphilusp̄ſbyter eūſebij ceſarienſis ep̄i neceſſariꝰ tāto bibliothece diuīoamore flagrauit: vtmaximā ꝑtem origenis volūinuꝫ ſua manū deſcripſerit q̄ vſqꝫhodie in ceſarienſi bibliotheca habent̉.a ¶ Tripharia .i. triplici: a tris qd̓ eſt tres⁊ phares diuiſio: qͥain tres ꝑtes diuiſa.b ¶ Quattuor editionū .ſ. lxx. ſymmachiaquile: ⁊ theodociōiſvide illa loca ꝓlogi ioſue: de quibꝰ ſupra ꝓximo facta ē mentio.c ¶ E regiōe ſingulav̓ba deſcribēs. in exaplois: in quibꝰ lr̄a vnius tranſlatoris ſcribebat̉ ex aduerſo ꝯͣ literā alteriꝰ. d ¶ Utvnus .ſ. trāſlator.e ¶ Diſſētiēſ ab alijſ.f ¶ Cetiſ ꝯſen. arguat̉.i. rep̄hēſibiliſ on̄dat̉:et in qͦ plures cōſenſerint qͣſi verū ⁊ immutabile cenſeat̉: ⁊ nō ſolū vbi qͣttuor exemplaria ꝯpoſuit. g ¶ Sed qd̓ maioris audacie eſt ⁊cͣ. lr̄aplana ē. quid ſit aſtericᵉ: quid obelus: inuenies. sͣ. in illo ꝓlogo: Deſiderij mei ⁊cͣ. h ¶ Si igit̉ ⁊cͣ. hic arguit ꝙ latini debeant ſuā tranſlatiōem libent̓ reciꝑe: ⁊ pͥmo ꝑ locū a ſimilidicēs: Si igit̉ alijs licuit. origeni .ſ. ⁊ alijs. sͣ. dictis. i ¶ Nōtenere. immutabilit̓. k ¶ Qd̓ ſemel acceperāt .ſ. trāſlationem. lxx. .i. ſi licuit eis poſt tranſlationē veterē quā ſemel acceperat ⁊ approbauerāt nouas trāſlationes facere. l ¶ Etpoſt. lxx. cellulas. ꝯtinens ponit̉ ꝓ ꝯtento. methonomia eſt.i. poſt tranſlatōem. lxx. qui ẜm Augᵐ in cellis ſingulis trāſtulerūt: ſed nō ẜm hieroᵐ qui ait: m ¶ Que vulgo. i. vulgariter. n ¶ Sine auctore. aliqͦ de his mentionē faciente.o ¶ Iactant̉ .i. iactant̓ aſſerūt. ſuꝑbia .n. eſt aſſerere qd̓ nulla ꝓbari pōt aucͣte: vn̄ latent̓ inuehit̉ ꝯͣ augᵐ. p ¶ Singulas cel. aperue̓. i ſingulas editiōes face̓: in qͥbꝰ addider̄t aliqͣtrāſlatōi. lxx. ⁊ hoc ē qd̓ ſequit̉: q ¶ Hocqꝫ ī ec. legit̉ .i. ī regionibꝰ. sͣ. ꝓximo mēoratiſ. r ¶ Qd̓. lxx. neſcier̄t .i. qd̓ qͣſi
neſciētes ī ſua editōe omiſer̄t. s ¶ Cur me n̄ ſuſ. latinimei. q. d. bn̄ pn̄t ſuſciꝑe: exquo dicte eccl̓ie nouas trāſlationeſ alioꝝ interp̄tum ſuſcepere. Dein̄ arguit ꝑ locumab aucͣte: ꝙ recipiēda ſit tanꝙͣ auctētica: qꝛ ē hebreoꝝ ⁊apl̓oꝝ ⁊ euangeliſtarū auctoritatibꝰ ꝯfirmata: vn̄ dicit:Cur me nō recipiant latini mei: qͥaſum latinꝰ ſicut ⁊ip̄i. t ¶ Qui inuiolata editōe veteri. hoc dic̄ ꝯͣ origenē: qui in trāſlatione. lxx. miſcuittheodocionis editionē: ⁊ ſic vtrāqꝫcōrupit. v ¶ Itanoua ꝯdidi vt̓ laborem meū .i. editionem mea a melaboioſe ꝯpoſitā.x ¶ Hebreiſ ⁊ qd̓his maius ē apl̓isauctoribꝰ ꝯprobē.Apl̓i .n. multa dixerūt de v̓itatē hebraica q̄ nō inuēniunt̉ in. lxx. trāſlatiōe: que pn̄t inueniri in libello:quem ip̄e fecit deoptimo genere interp̄tandi: ⁊ hoc ēꝙ dic̄: y ¶ Scripſi nuꝑ librū ⁊cͣ.quedā epl̓a ē quāſcripſit hiero. adPammachiū deoptimo genere interp̄tādi: in qͣ ſcribunt̉ oīa exēpla q̄ponunt̉ hīc: qͥ plene inuenies ſuprain illo prologo .ſ.Deſiderij mei. ante medium .ſ.z ¶ Ceteraqꝫ hisſimilia. ſup̄. oſtendens. a ¶ In hebreoꝝ libris inueniri. ab illo loco .ſ. Scripſi nuper ⁊cͣ.vſqꝫ huc debet legi ſub vno verſu: ⁊ ꝓpter hoc reſumitur hic on̄dens: b ¶ Certe apl̓i ⁊ eua. lxx. int̓pre .i. trāſlationē. lxx. int̓pretū. c ¶ Nouerāt ⁊ vn̄ eis hoc dice̓ .i.vn̄ habuer̄t vt dicerēt. d ¶ Que̓ in. lxx. int̓. ⁊cͣj. q. d. d̓hebraica v̓itate hoc habuer̄t. e ¶ Utuſqꝫ teſtī ꝯditor.hoc ē ꝯͣ manicheū: qͥ dicebat ve. te. eſſe a magno deo: etnouū ab exiguo. f ¶ Qui cre. ī me. Io. vj. f. Eccl̓ia neſcit .i. nō recipit vel nō approbat Apocrypha. in ꝓlogoioſue circa pͥnciᵐ exponit̉ qͥd ſit apocryphū. aliqͥ dicūtꝙ apocrypha ē noīatiui caſuſ ſingl̓ari) nu. vt ſit ſenſuſ:g ¶ Apocrypha eccl̓ia .i. q̄ apocryphis vtit̉. h ¶ Neſcithoc. exqͦ. lxx. nō hn̄t. i ¶ Ad heb. igit̉ .i. ad hebraicā v̓itatē. k ¶ Reuertēdū ē. vbi hec reꝑiunt̉. l ¶ Un̄. de qͣhebraica v̓itate m ¶ Dn̄s lo. hec pace veterū ⁊cͣ. i. lxx.n ¶ Loqͦr ⁊ obtre .i. detractatōibꝰ. o ¶ Canino .i. rapido vel irrōnabili. h ¶ In angul̓ .i. ī occulto. q ¶ Iidēac. ⁊ de. eiuſd̓. r ¶ Gū ī a. ꝓbet .i. ꝯmēdēt ī alioꝝ ſcpͥtꝭ.