opus adſit ſiue deſit. ¶ Item opus exteriusnon eſt culpabile niſi ꝓpter uolūtatē interiorēergo ſi tota rō culpabilitatis ortū habꝫ ab ip̄auoluntate. uidetur ꝙ ſola uolūtate peccati exiſtente tātū eſt hō culpabilis quantū ſi peccaretin oꝑe. ¶ Ite peccata ſpūalia q̄ ſola volūtateꝯſūmantur grauiora ſunt qͣꝫ peccata carnaliaquoꝝ ꝯſūmatio fit in carne. ſi ergo prima q̄ īſola uoluntate ꝯſiſtunt grauiora ſunt qͣꝫ ſcd̓aq̄ ꝯſiſtunt in uoluntate ⁊ oꝑe uidetur ꝙ opusnon addat aliqͥd ad maliciā uoluntatis. ¶ ℟.Ad p̄dictoꝝ intelligentiā eſt notandū ꝙ cumq̄ritur utrū opus addat aliqͥd ad maliciā uolūtatis hoc duplr̄ pōt intelligi. vno mō reſpectuvoluntatis que pōt in opus ꝓcedere ſꝫ tn̄ nōꝓcedit quia non oīo plene uult. ⁊ reſpectu tal̓abſqꝫ dubio malicia oꝑis addit. tuꝫ .n. ꝯſūmat̓peccatū in opere tūc eſt pleniꝰ ꝯſenſus. ⁊ nō ſelūmō dr̄ manducare mulier ſꝫ etiā uir. et ideopccm̄ tūc maiꝰ ⁊ grauiꝰ eſt rōe maioris ꝯuerſionis ⁊ etiā auerſiōis. Alio mō pōt intelligi reſpectu voluntatia que qͥdē nō ꝓcedit. nō qꝛ n̄uelit ſꝫ qꝛ nō pōt. Et tūc mouetur illa queſtiocū utrobiqꝫ ſit plena uoluntas utrū grauiꝰ peccet qui uult ⁊ non poteſt an qui uult ⁊ poteſt ⁊facit? Eſto ꝙ uterqꝫ moueatur ex eqͣli amore. Hoc ergo mō qōne intellecta rn̄dendū ꝙunū peccatū dr̄ eē maius altero triplr̄. aut rōemaioris ꝯtēptus dei. Aut rōe maioris libidisſiue delectatōis. aut rōe maioris dānificatōis.Primo modo loquēdo opus non addit ad iniquitatē uoluntatis. quia uoluntas plena a deoauertitur ꝑ ſe ſicut cū eſt operi ꝯiuncta. qͣꝫtuꝫv̓o ad delectatōeꝫ ſiue libidinē addit ⁊ aggrauat maxime quantū ad genus peccati carnalisquo quidē peccat hō in ſeipſo. Similr̄ quantūad dānificatōeꝫ addit et hoc maxime qͣꝫtū adgenus peccati quo peccat qͥs in ꝓximū. Quātucūqꝫ .n. aliqͥs uelit fornicari nūqͣꝫ delectaturſicut qn̄ uolūtas ꝯiungitur actui. Similr̄ qͣꝫtū.cūqꝫ uelit aliquis alteꝝ occidere nō tantū facitdānū quantū ſi actu occideret. et qm̄ deus eſtiuſtꝰ iudex in puniēdo nō tm̄ ꝯſiderat in pccōmagnitudine ꝯtēptꝰ ſꝫ etiā magnitudinē delectatōis ⁊ magnitudinē dānificatōis. hinc ē ꝙaliquo mō opꝰ addit ad neqͥtiā uoluntatis. Un̄⁊ rōnes que hoc on̄dūt ꝯcedende ſunt quāuisnon oēs cōgant maxime illa que fit de ſimilitudine diuine iuſticie ⁊ humane. nō .n. eſt ſil̓e.
qꝛ homines ꝯſiderant que exteriꝰ patent ⁊ iuſticiā publicā. deꝰ aūt intuetur cor. ⁊ nō ſoluꝫꝯſiderat iuſticiā publicā ſꝫ etiā priuatā ¶ Adillud vero quod obr̄ in ꝯͣriū de glo. illa ⁊ de auctoritate aug. quaꝝ vna dicit ꝙ uolūtas reputatur ꝓ facto ⁊ altera dicit ꝙ nō minus ē reuaqͥ uult ⁊ nō facit qͣꝫ qͥ uult ⁊ facit. dd̓ ꝙ ambeꝓcedunt ẜ quātitatē peccati qͥ attenditur qͣꝫtūad plenitudinē ꝯſenſus ⁊ qͣꝫtū ad magnitudinēꝯtemptꝰ. et ſic bene ꝯceditur ꝙ opus ad taleꝫuoluntatē non addit. ¶ Ad illud qd̓ obiicit ꝙquantitas peccati ꝯſideratur penes quantitatēꝯtēptꝰ. dd̓ ꝙ ueꝝ ē nō tn̄ eſt ueꝝ preciſe. deus.n. non tm̄ ꝯſiderat ꝯtēptū ſui īmo etiā dānūꝓximi ⁊ delectatōeꝫ peccantis. vn̄ ⁊ ꝓxīo patienti iniuriā facit uindictā. ⁊ maioreꝫ patientiīiuria maiorē facit uindictā. ſic ⁊ eū qͥ delectatꝰ affligit. ⁊ eū qͥ magis delectatꝰ ē magis affligit. Et ideo ratio illa ab inſufficienti ꝓcedit¶ Ad illud quod obr̄ ꝙ tota ratio peccati eſta uoluntate. dd̓ ꝙ non eſt ueꝝ. quia aliqua ſūtpcc̄ā nō ſolū ex īprobitate facientis uolūtatisſed etiam ex genere operis qꝛ ſunt ꝯͣ ꝓhibitionē dei ⁊ ꝯͣ dictamē iuris naturalis. veꝝ eſt tn̄ꝙ nihil qd̓ fit ex parte operis per ſe ſufficitad faciendū peccatū niſi ad ſit uoluntariꝰ mot̓et ideo ex hoc non ſequitur ꝙ quāuis hoc nōpoſſit eſſe ſine illo ꝙ hoc non addat ad illud.Et eſt ſimile quia ferrum non urit abſqꝫ igneignis tamen cum ferro plus urit ⁊ plus penetrat qͣꝫ faceret per ſeipſuꝫ. ſic ⁊ in multis alijsinuenitur. ¶ Ad illud quod obiicitur de peccatis ſpiritualibus. dicendū ꝙ non eſt ſimile ꝓeo ꝙ peccata ſpiritualia ſpiritualē habent delectationē que in ſuo genere maiorem habetadherentiaꝫ ⁊ maiorem improbitatē quantuꝫetiam aliqua delectatio peccati carnalis. peccata uero carnalia nunqͣꝫ tantum delectant qn̄ſunt in ſola uoluntate quantum quando ſuntin uoluntate ⁊ opere. nec etiam tantum damnificant. ideo nō ſequitur ꝙ in talibus opª addatad maliciaꝫ uoluntatis.Onſequenter queritur circa ſecūdū.ſ. de comparatione uenialis ad mortale. et circa hoc queruntur duo-Primum queritur utrum peccatum ueniale etmortale conueniant in auerſione. ¶ Secūdoqueritur utrum conueniant in reatu ſiue obligatione ad eternitatem pene: