materiale. reliquū tanqͣꝫ formale. vnde pena ⁊eſt ultio ⁊ etiam eſt paſſio. cū ergo pena comparatur ad aliquid hoc poteſt eſſe aut inquantum ultio. aut inquantum paſſio. Si inquantūultio ſic proprie habet comparari ad ipſamuolantatem. deus eniꝫ non nlciſcitur ſe de mana uel pede uel aliqua potentia ſenſitiua ſꝫ deuoluntate deliberatiua. ſed ulciſcitur deus nōſolum affligendo ipſam in ſe ſed etiam affligendo eam in ceteris membris corporis in qͦbus ipſa cupiebat delectari. Si autem comꝑaretur pena ad aliquid inquantum eſt paſſioſic dicendū eſt ꝙ cum non quecunqꝫ paſſio peria ſit ẜm completam rōnem pene ſed paſſioledens paſſio affligens paſſio diſplicens. ſicadhuc pena ẜm ꝙ tenet plene rōnem pene .ſ.pene que facit hominem recte miſerū adhucreſpicit uoluntatem ratione ſui completiui. nemo enim plene miſer eſt ſicut dicit Auguſtinꝰex hoc ꝙ patitur ſolum ſed ex hoc ꝙ patitur⁊ ſcit ſe pati ⁊ non uult ſe pati. ẜm autem ꝙpaſſio tenet ſemiplenam rationeꝫ pene proutdicitur paſſio ledens uel affligens in eo in quonon eſt nata eſſe quantum eſt de prima conditione nature. ſic non tantum reſpicit uoluntatem ſed etiam omnes potentias anime ⁊ oīamembra corporis. non tamen reſpicit illa ſineuoluntate. quia in nullo poteſt eſſe pena niſi īquo eſt rationalis uolūtas. vnde bruta quāuispatiantur non tamen puniuntur. Sic ergo pꝫꝙ pena ⁊ inquantum eſt ultio ⁊ inquantum ēpaſſio plene tenens rationem pene directe reſpicit ipſam voluntatem ita ꝙ proprium eſtipſius uoluntatis puniri. Unde concedēde ſūtrationes que hoc oſtēdunt. Inquantum tamēeſt paſſio ledens uel affligens habet reſpicerealias potentias ⁊ etiam corporis organa. Etẜm hoc patet reſponſio ad rationes que adoppoſitum inducuntur. ¶ Ad illud enim qd̓oblicitur de ignorantia ⁊ de pena damni ⁊ ſenſus. patet reſponſio. nam et ſi ignorantia dicat priuationem alicuius boni quod reſpiciatcognitiuam ⁊ ſimiliter pena damni. ⁊ ſimiliterpena ſenſus priuationem dilectionis ⁊ quietispartis fenſitiue. totum tamen hoc deus ordinat ad uindicandū ⁊ ulciſcendum ſe de uoluntate. ipſa enim eſt que directe aduerſatur diuine iuſticie dum perpetrat iniuſticiam. et ideo

or̄do diuine iuſticie punientis directe reſpicitillius deordinationis remotionem. ipſa enimſola fuit que ſibi ſe principium poſuit ⁊ deumderelinquendo ꝯtempſit dum peccauit. ⁊ ideodebet per penarum multitudinem in ſeruitutēdei redigi ut que dehonorauit deū voluntariecontemeno honoret̉ ipſuꝫ inuoluntarie ſuꝑplicia patiendo. ¶ Ad illud quod obiicitur ꝙin uiris iuſtis ⁊ in xp̄o non fuit pena inuoluntaria. dicendū ꝙ ibi non tenet pena rationemultionis niſi relata ad uoluntatem ade peccatricem reſpectu cuius uoluntariā omnis periaē inuolūtaria qꝛ voluntas peccatrix querit oblectationem ⁊ querendo oblectationem refugit paſſionem. ¶ Ad illud quod obiicitur deparuulo qui patitur penas reſponderi poteſtſicut ad hoc.N parte iſta ſunt queſtiones circalitteram. Et primo queritur de hocquod dicit ꝙ fides intentionem dirigit. Multi enim habentes fidem habent malas intentiones. ergo uidetur ꝙ intentionis directio a fide non habeat eſſe. Si tu dicas ꝙloquitur de fide que per dilectioneꝫ operaturutpote de fide formata. tunc potius uideturꝙ directio intētionis debuit attribui charitatinon fidei. ¶ Iem queritur iuxta hoc cum directio intentiōis aliquo modo attribuitur fideialiquo modo charitati quare ſimiliter non attribuitur ſpei? cum et ipſa ſit uirtus theologica reſpicies fidem ſicut fides ⁊ charitas:⁊℟. dicendum ꝙ cum intentio duo reſpiciat .ſ.oculum intellectus ⁊ pedem affectus duplici indiget directiuo quorum unum reſpiciat aſpectum ⁊ hoc eſt ſides. alterum uero affectum. ⁊hoc eſt charitas. Et ideo dicit Bernardus ꝙad ſimplicitatem oculi concurrit charitas ⁊ ueritas. Quando ergo magiſter dicit ꝙ fidesdirigit intentionem non de quacunqꝫ fide intelligitur ſed de fide operante per dilectioneꝫſicut obiectum eſt. magis tamen attribuit directionem fidei qͣꝫ charitati. qͥa dirigere in uiapotius eſt luminis illuſtrantis qͣꝫ uirtutis adiunantis. licet utrunqꝫ ſit neceſſarium ad hoc ꝙhomo recte ambulet ꝙ lumen uideat ⁊ ꝙ pedem rectum habeat. Propter defectuꝫ priminon recte incedit cecus. ⁊ propter defectum ſecundi non recte incedit claudus. ¶ Ad illud

.p 4