Druckschrift 
Commentarius in secundum librum Sententiarum Petri Lombardi
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Sed ille modus dicēdi aut multū ampliat uiāſalutis. aut multum coartat. nam ad hoc ſitopus meritoriū aut dicent requiri actualē relationē illius operis ad deū in particulari. aut decent ſufficere relatōꝫ in habitu in uniuerſali.Si dicunt reqͥritur relatio in particulari nimis eſt arta uia ſalutis. qꝛ tunc in opere qd̓homo refert actualr̄ in deum demereturīpeccat quod ualde eſt ſeueꝝ dicere. Si ſufficeret intentio habitualis in uniuerſali tunc qn̄aliquis ꝓpoſuiſſet in corde ſuo ſeruire deo inprincipio anni uel menſis uel ſeptimane ueldiei omnia opera que poſtea faceret etiā nihilde deo recogitās eēt ſibi meritoria. ſꝫ ſi hocdicatur ualde ampliatur elargatur uia ſalutis. et in hoc auctoritatibꝰ ſanctoꝝ obuiaturdicunt ea eſſe ualde artā. Et ideo eſt aliꝰ modus dicendi quodāmō magis tēperatus qͣꝫ ſitiſte .ſ. quedā ſunt actiones uoluntatis deliberatiue que reſpiciunt ip̄am directe. quedaꝫuero ſunt que reſpiciunt ip̄aꝫ ẜm regit potentias naturales. Prima operatio eſt locutieque quidē ē rōnalis ẜm rōne utitur. Scd̓aaero eſt comeſtio uel ambulatio conſimiles.Dicunt ergo ꝯͣ illas operationes reſpiciunt uoluntatē rōnalē ẜm rōnalis eſt contingit reperire mediū inter bonitatē maliciā.ꝯtra alias uero ꝯtingit. Unde bene ꝯcedūtnon omnis actio deliberatiua uel bona eſt velmala. locutio aūt omnis uel bona eſt uel malaaut enim eſt utilis aut ocioſa. ⁊ſi ocioſa tunc ēmala. ꝓpterea dn̄s dixit de omni v̓bo reddere rōneꝫ de omni facto. Et btūs Iacobin cano. ſua dicit qui in v̓bo offendit hicperfectus eſt uir. ꝓpterea dicit quidā v̓būprius debet uenire ad limā qͣꝫ ad lingua. Sedtn̄ adhuc iſte modus dicendi uidetur pleneſatiſfacere. nam uelle cogitare de ueritate eſtactus uoluntatis ẜm mouetur rōnalr̄. tn̄frequenter homo cogitat de ueritate itarefert ad deū. et tn̄ durū eſt dicere peccet.Poteſt ulterius aliquis loqui alij ex naturalipietate ul̓ ex ciuili urbanitate ſicut qn̄ ſalutathoīem in uia. et tunc ualde duruꝫ eſt dicerepeccet. nec poteſt dici omnis tal̓ locutio ſitmeritoria. Item ſi plus eſt facere qͣꝫ dicerepotius reddemus rōnem de facto ocioſo qͣꝫ dv̓bo. vn̄ ſancti ꝯcludunt hoc a minori ex v̓boeuangelij. Et ideo eſt tertius modus dicendi

in operibus uoluntatis deliberatiue ē ponere mediū inter maliciā bonitate. quedaꝫactio a uoluntate deliberatiua ꝓcedens eſt ordinata in finē debitū .ſ. ad deū. et hec quidē ēbona. et ſi ſit ex charitate eſt meritoria uiteeterne merito ꝯdigni. ſi autē fiat extra charitatē meritoria eſt merito ꝯgrui. Quedam v̓oactio ex uoluntate deliberatiua ꝓcedens ēordinata. hec ē diuiſio per īmediata. ſedomnis actio ordinata ad deuꝫ tāqͣꝫ ad finēeſt mala. qꝛ quedā ordinatur ꝓpter inordinatā ꝯuerſionē ad creaturā. quedā v̓o ordinatur ꝓpter operantis negligentiā. quedaꝫuero ordinatur ꝓpter oꝑantis infirmitate miẜiaꝫ. Prima dr̄ia actionis ordinate eſtmala malicia ꝯmiſſionis. Secūda eſt mala malicia omiſſionis. Tertia v̓o neutro modo eſtmala ſed eſt indifferens. talis autem actio eſtquando aliquis facit aliquā operatōeꝫ ita.creaturā afficitur īordinate. nec tn̄ illā oꝑationē ꝯparat ad deū ſed facit ꝓpter alique finēqui reſpicit indigētiā nature ut aliquis ambulat ut recreetur. uel comedit ut reficiatur.Talis actio indifferens iudicatur. quia deꝰ necilla remunerat nec imputat in culpā. et hoc qꝛin tali actione ē malicia ꝯmiſſionis quiaeſt inordinata delectatio. nec etiaꝫ omiſſionisnon enim ſemꝑ omittit homo qn̄ actiōes ſuas refert in deū. indulgetur enī nature fragili infirme ut multa poſſit talia facere. necdeus requirit ab hoīe in tali ſtatu diſtractōismiẜie omnia dum facit referat ad ſe. reqͥrit tn̄ aliqn̄ quando eſt locus tempus. et tūcſi homo non referat omittendo peccat. Cōtedendū eſt ergo ſicut rōnes on̄dunt diuiſioactionis per bonā malā eſt per dr̄ias imediatas eo inter has dr̄ias ꝯtingit reꝑiremediū ſiue actio ꝯſideretur ẜm genus operisſiue reſpectu operantis. Ad illud ergo qd̓primo obr̄ de illo uerbo apl̓i. Omnia ī gloriādei facite. rn̄dēt aliqͥ eſt ꝯſiliū. aliqͥ p̄ceptū. aliqui eſt finis p̄cepti ſicut illud. Diliges dn̄m deū tuū ⁊c. Omnibꝰ aūt p̄dictis modis predictus ſermo poteſt intelligi. poteſt .n.accipi affirmatiue uel negatiue. et affirmatiueduplr̄. qꝛ hoc ſignū omnia pōt ibi teneri collectiue uel diſtributiue. Si accipiatur negatiueſic eſt preceptū. et tūc eſt ſenſus. Ita faciatisopera ueſtra ut nihil faciatis ꝯtra gloriam dei